Bota e Gruas Shqiptare-Reviste e Femrave Shqiptare- Albanian Woman's World Magazine

Bota e Gruas Shqiptare -EVA GAVANI -Dy fjale per autoren

2011-07-11T08:43:00.000-04:00

EVA GAVANI - ky zë mjaft i spikatur femëror, ka krijuar tashmë profilin e saj në fushën e letrave shqipe si poete lirike e prozatore realiste. Aktiviteti letrar i Gavanit ka nisur herët, që kur ishte ende fëmijë në qytetin e saj të lindjes, në Vlorë. Krijimet e para të saj, poezi dhe esse janë vlerësuar me çmime të ndryshme, gjë që e bëri të ecte më tej në këtë rrugë. Në vitet e adoleshencës në qytetin e saj të lindjes, ajo do të shkruante për gazetën lokale “Zëri i Vlorës” duke marë edhe vlerësime për shkrime të ndryshme. Më pas u duk se Gavani pati një tërheqje nga fusha e letrave pasi studimet e larta i kreu ne Fakultetin e Shkencave te Natyrës në degën Kimi. Angazhimi familjar e rritja e dy femijëve më pas, por edhe profesioni si kimiste do të dukej se do e largonin edhe më shumë nga letërsia. Gavani ka dy fëmijë të mrekullueshëm që do të bënin krenare çdo nënë.
Në luftë për të pasur një familje të shëndetëshme, si dhe për të qënë një profesioniste e zonja, ajo gjeti mundësi të zhvillonte pasionon e saj të hershëm – letërsinë. Gavani është shembulli i gruas së fortë e krenare që lufton me dinjitet për jetën, i intelektuales që bën një jetë aktive si në shkencë ashtu edhe në letërsi.
Në fushën e profesionit Gavani ka vite që punon si kimiste në kontrollin farmaceutik shtetëror e që e ndan përvojën e saj me studentët e kimisë prane Fakultetit të Shkencave në Tiranë. Gavani mban titullin Doktor në shkencën e kimisë.
Titujt kryesorë te botimeve të saj janë: “Kam mall” poezi e tregime kryesisht të shkruara gjatë viteve të adoleshencës. Botuar në 1998 ky libër i dedikohet qytetit të saj e vëllait të ndarë herët nga jeta.
“Jam Eva” botuar në 1999 - një libër me lirika dashurie nga me mbresëlënëset, ku siç thotë kritika autorja vjen për të thënë – jam Eva, si titulli i një poezie të këtij libri.
“Të lëmë një emër” ne vitin 2000. Lirika e poezi që transmetojnë emocion e ndjenjë. Metafora poetike e shkurtimat poetike, që janë karkateristikë e poezive të autores janë bërë shpejt pjesë e materialeve të mësuara nga artdashësit. Dallon në këtë libër poezia për nënën me të cilën Gavani u bë e njohur në media.
“Një orë nën qiri” 2002 një libër me tregime të shkurtëra. Ky është botim i parë i plotë në prozë, një libër i sukseshëm ku tematikat nuk përsërisin njëra tjetrën. Tregimet dallohen për zgjidhjet e befta që e lënë lexuesin për një kohë të gjatë në gjëndjen e krijuar nga situatat e tyre.
“Brenda Brengës” 2004 libri me poezi që dallohet për nga mënyra e organizimit të mendimit dhe strukturimit të vargut. Është quajtur si hoje mjalti të servirura brenda një libri te vetëm.
“(F)shihemi në ëndërr” – poezi 2007.
“Amina” botuar në 2009 një vëllim me tregime. Në këtë libër spikat metafora e zgjedhur dhe tematika filozofike. Parimet e shoqërisë si dhe ndjenjat shpirtërore janë sjellë në mënyrë origjinale në tregim. Amina do të përkthehej si anima sepse është shumë afër shpirtit njerëzor.
“Tundimet e një nate me hënë”- roman 2010 që do ta rradhisë Gavanin në emrat më të mirë të romancierëve realistë shqiptarë. Romani është një sfidë e hapur e luftës ndaj korrupsionit në drejtësi. Me një reliev dinamik tematikash të mara nga jeta shqiptare ky roman është quajtur një risi në letrat shqip, jo vetëm për temën e trajtuar por edhe për mënyrën se si personazhet luftojnë në jetën e përditshme për tu ekuilibruar denjësisht në një botë ku sundon paraja e fuqia e pushtetit. Të gjitha të sjella përmes përjetimeve rozë, gjë që e ben romanin krejtësisht të veçantë.
Krijimtaria e saj është botim i shtëpisë botuese prestigjioze “Toena”.

Bota e Gruas Shqiptare -EVA GAVANI -Foto kolazh me ballinat e librave te botuar nga autorja

2011-07-09T12:13:00.002-04:00

Bota e Gruas Shqiptare -EVA GAVANI -Poezi

2011-07-08T17:33:00.002-04:00

Ftohtë.
Jashtë fryn
Brënda gjëmon,
Unë dhe dimri agjërojmë,
Jashtë ka dritë,
Une ndez qiri,
Vetminë të dy përgjojmë .
Jashtë fryn
Brenda gjëmon…
(Dimër pa drita Janar 2007)

Kam shpresë...
Kam shpresë, ndaj Afërditës,
Netëve i thur lavdi,
Ne s’ardhsha tek ti ditën,
Netëve hajde ti.

Kur Hëna larg të flejë,
E Yje të mos ketë më,
E në s’dashtë Afërdita ,
Gënjeje dhe atë!

Kam shpresë ndaj Afërditës,
Çdo natë i thur lavdi
Ta njohë dashurinë,
Ashtu siç e ndjen ti.
(Pas një ëndërre .ora 24°° Janar 2007)

Qytetit tim.
Ç’më trishton ky mall për ty,
O, qyteti im i lashtë,
Fllad trazuar erë jodi,
Me ullinj e portokaj.

Këngë malli, iso valësh,
Gëzim e lotë bashkuar,
Tretet loti mall për ty,
Si kripë deti nëpër duar.

Ç’më trishton ky mall për ty,
E sërish të sjell tek unë,
Jam poete ndaj s’rroj dot,
Pa një mall e pa furtunë.

Shoqes së femijërisë.
Sa herë që kot mërzitesha,
Tek ty me vrap vija,
E ti më përqafoje,
E qanim bashkë të dyja.

Gjithmonë në gëzime,
Unë vrapin tek ti mirrja,
Për dore bregut vraponim,
E këngës ia merrnim te dyja.

Nënës.
Shkruaj për ty, pa shumë fjalë,
Një thinjë e jotja më ther në shpirt,
Në qofsh e lumtur Ti dhe një çast,
Unë lumturohem njëqindfish.

E harruar.
Rrugës së blertë,
Largohesh ngadalë,
Ti, gjethe e zverdhur e trupit tim,
Që rruges se blertë me erën shetit,
E unë me lotët e shiut te lag,
Të lag, të lag,
E të thaj sërish.

Lagjes së vjëter.
Ç’më ka zënë ky mall i vjetër,
Kur përskuqej nëpër natë,
Qielli mbi çatitë e vjetra,
Me aroma portokajsh.

Pleq me çibukë ndezur,
Djem çapkënë në trotuare,
Muzg i mbetur nëpër sy,
Me aroma portokalle.

Bredh e bredh të gjej rruginat,
Ec e ngec pa thënë një fjalë,
Ç’më ka zënë ky mall i vjetër,
Erë det e portokall.

Meditim.
-Më humbën fjalët - i thashë gjuhës,
Ajo u çorr,-Gjeji ato!
-Më humbën fjalët – i thashë këmbëve
Ato zhurmuan -Vrapo!
-Më humbën fjalët – i thashë syve,
E sytë u qanë -Shiko!
-Më humbën fjalët – i thashë zemrës
E zemra më tha – KENDO!

Kthehu në shtator!
Po munde kthehu në shtator,
Këndome të vjetrën melodi,
Aromë mimoze dërgomë,
Të mos mbesim pa rini.
Si atëherë kur të kërkoja,
Nëpër zhurma ,në një bankë,
Pas një zënke bërë enkas,
Të të ndjeja ca më pranë.
Po munde,dërgomë një letër,
Të pa emër anonim,
Të zhurmojnë qeshjet tona,
Nga mesnata në agim.
Të shpallim fitues vetveten,
Në garë vënë me bilbila,
Të këndojmë këngën e vjetër,
lidhur besë me trëndafila.
Po munde “kthehu në shtator”
E në mos paç me ditare,
Tregomë ti si shkuan fatet,
E vajzave ëndërrimtare.
Me trego ç’u bënë djelmoshat,
Syndritur e këmbëshpejte,
E në s’ke se ç’farë të më thuash,
Hesht, mos fol, por hajde vetë!

Po munde, kthehu në shtator,
Si dikur më ke premtuar,
Këngën e vjetër këndomë,
Me vargjet që patëm shkruar!

Mirënjohje.

Dikur mbi detin e trazuar,
Humba në kthim,
Mbi valë deti turbulluar,
Njoha një delfin.

Mbi delfinin nëpër det,
Vetëm pa një shpresë,
Prej tij s’munda të shpëtoja,
Prej tij s’munda as të vdes.

Me delfinin luftova,
Dallgët bërë gri,
Gjithë detin e përshkova ,
Mbi kurriz te tij.

E kur deti u kaltërua,
E ndrinë yjet në qetësi,
Kur ra hëna përmbi mua,
Ai ra në dashuri.

-Nuk të dua, më beso,
të lutem ,o delfin,
nga ky det më shpëto,
më kthe në bregun tim!

Me lot në sy ai u nis,
E nuk e di se si,
Diku u vra ,diku u gris,
E skuqi gjaku i tij.

E putha përmbi plagë,
Si me magji u shërua,
E iku shkoi përmbi valë,
Duke më thënë –Të dua!

Jam për ty.
Unë jam për ty një pasqyrë,
Ku ti vjen e sheh mëkatin,
Jam për ty një ëmbëlsirë,
Që të largoj shijen e fatit.

Unë jam për ty një zanë mali,
Që t’i largoj tundimet,
Jam për ty një ëndër malli,
Ku thyhen gjithë pikëllimet.

Eufori
Dashuruar jam pas vetes,
Pas pasqyrës nazeshumë,
Princeshë përralle jam gjithë ditën,
Hënë magjiplotë në gjumë.

Dashuruar jam pas vetes,
Pa sjetës tërë gaz,
O Zot! Dërgomë ndokënd,
Që sado pak të më ngjasë!

Loti i jetimit.
Loti im,
Loti im,
Bie mbi lumë ,
E bëhet det.

Loti im,
Loti im,
Bie mbi Tokë,
E tund tërmet.

Loti im,
Loti im,
Bie mbi lule,
Dhe e than,

Loti im,
Loti im,
Mbi faqe të jetës,
Oqean...

Zhgënjim
Fustan i bardhë ,
U zverdh nga hijedrita.
Ngre sytë me dhimbje në kaltërsi,
Një qiell me ëngjëj,
qajnë mbi sytë e mi,
Fustan i zverdhur nga hijedritë ,
pa gjeometri...

Ç’është...
Lumturia për ne, një zemër e plasur,
Një përhumbje mes fatit të nxirë,
Mes një pasioni e lodhje të zgjatur,
Të sfilitur për të qënë më mirë.

Më pushto !
Më pushto të tërën,
Sa të jemi gjallë,
Mbamë në gjirin tënd,
Si margaritar!

Më pushto të tërën,
Der’ në perëndim,
Edhe kur të vdes,
Bëhu varri im!

Të prita...
Gjithë mbrëmjen të prita,
Në filxhanin e bardhë,
Piva kafen e syve të tu,
Në tymin e hirtë,
Thitha erën e parfumit tënd,
Në vendin ku ti s’ishe,
Fola veç me ty...
S’di pse të prita,
Kur ti ishe aty.

Ëndërr.
Unë them të ik,
E ti s’më lë.
Unë them të rri,
Ti, më përzë.

Unë them të fle,
E ti më zgjon.
Them më kujto!
Ti, më harron.

Harroj.
Me ty harroj të qaj,
Harroj me ty të qesh,
Me ty harroj të jem,
Me ty harroj të vdes.

Shpirti i poetit.
Shkrirë shpirti im,
Në një lumë më fjalë,
Herë vaj si deti,
Herë si det me valë.

Derdhur shpirti im ,
Bërë oqean,
Herë në harrim,
Herë ngritur tufan.

Ikje.
...dhe ika larg një natë të vonë,
Atje ku asgjëja ka mbretërinë,
Nga ty mora veçnjë akord,
Që në këngë të ktheja vetminë.

Dialog.
Ti thua :-jeta është sekondë,
Unë them:-diçka më shumë,
Ti thua:- paqe të kërkojmë,
Unë them:- të shpallim luftë!

Ti thua:- jeta është e marrë,
Unë them:- jë çmendur ti,
Ti thua :-jeta s’do të qarë,
Unë them:- të qajmë të dy.

S’do të harroj.
S’do harroj të vij edhe kur s’je,
Do vi të puth vetminë,
Si një yll mbuluar me re,
Do t’kërkoj të ndrij dashurinë.

Do t’vij këtu edhe kur s’je,
Do t’vij të puth vetminë.

Jam EVA
Ti kot nga unë mos ki frikë,
Beso në fjalën time të vërtetë,
Unë s’jam Eva e kohës pa dritë,
Jam Ev’ e shekullit të njëzetë!

Ti kot nga unë mos ki frikë,
Pse trembesh a s’më thua,
S’di në e krijova unë Botën,
A më krijoi Bota mua...

Mbushma gotën.

Mbushma gotën lermë të çmendem,
Nën një rreze hëne,
Mbushma gotën, lermë të dehem,
Nën firomën tënde.

Mbushma gotën, lermë të dehem,
N’ëndërra mjaft më tunde,
Mbushma gotën të harrohem,
Edhe vramë po munde!

Mbushma gotën të harrohem,
Nën një ritëm xhazi,
Mbushma gotën të tërbohem,
Të mbytem nga gazi.

Mbushma gotën të tërbohem,
Mos të bëhem esëll,
Mbushma gotën kur të zgjohem,
Të jem Evë tjeter.

Ah!
Sipas Lermontovit
-1-
Mes ëndrrash je pasion i fjetur,
Kujtimesh je trishtim i zi,
Te shihemi? Ç’dëshirë e heshtur,
Të ndahemi? Oh, ç’fatkeqësi!
-2-
Për njëri tjetrin qemë prerë,
Të ishim bashkë s’patëm fat,
Larg njëri tjetrit, ç’fat i mjerë,
Të ndaheshim? O Zot, ç’mëkat!

Më the se do vije...
Më the se do vije...
Yjet ranë në gjumë’
Vala u qetua,
Zgjuar rrija unë.

Ti më the do vije,
Hëna larg u fsheh,
Pylli gjetheshumë,
Të thosh:-Mos gënje!

Ti më the do vije,
Pylli ne blerim,
U vesh të të priste,
Pranë syrit tim.

Ti më the do vije,
Zogjtë këngën lanë,
Era u bë fllad,
Ti të vije pranë.

Yjet mbenë në gjumë,
Shpresa mbet’ atje,
Pylli gjetheshumë,
Thoshte:-Mos gënje!
Ti më the do vije...

Balancë.
Në dashuri mos shko kaluar,
E mos u hiq krenar,
Vetëm aty nuk ka të mundur,
S’ka as fitimtarë.

Fshati u plak.
Fshati u plak. S’ka të rinj.
Dallëndyshet s’kthehen më.
Vallet kanë ngrirë.S’ka muzikë.
Vdekja gëzimin se nxë.

Lulet qetësohen në ara,
S’ka kush thurë më kurorë,
S’ka më dashuri të para,
E vello të bardha si borë.

Fshati u plak. S’ka më valle.
Si në legjendë është kthyer në gur,
Hankoja e vetme shëtit nëpër varre,
Të ngjallë të ritë si në këngë dikur.

Kam gjetur një shteg

Oh, ç’kam gjetur unë një shteg,
Të arratisemi sot të dy,
Por kalon rruga mes yjesh,
Hëna të mos jetë aty.

Po të jetë hënë e zbehtë,
Në shpirt do ndjej pikëllim,
Do të largohem lehtë e lehtë,
Nga i yti përqafim.

Po të jetë hënë e plotë,
Frikë kam nga dritë e saj,
Me gjuhë netësh do më thotë,
Ti ç’ke bërë në çdo skaj.

Po të jetë hënë e ngrënë ,
Do të rrimë mbi të ,të dy,
Yjet larg do t’i përzëmë,
Seç do bëjmë pastaj s’e di...

Kjo Botë...
Deti e ka një brengë,
Kur nxehet e ngre dallgë,
Dhe mali kur buçet,
Patjetër ka një hall.

Një dhimbje e të gjallit,
Në këmbë ngre njerëzinë,
Por dhe nga fundi i varrit,
Shqetësimi ngre njerinë.

Kjo botë e pikëlluar,
Ç’më fut në pikëllim,
Dërgomëni një valë deti,
Të mbysë trishtimin tim.

Dy ninulla

1. Ejonës

Fli ,o mjelmë liqeni,
Fli, sorkadhe mali,
Fli, sirenë deti,
Fli ti , nani-nani.

Fli, o lule borë,
Dielli të ndriftë ballin,
Yjet paç kurorë,
Fli tani, nani-nani.

Fli , o zanë përralle,
O flori mes zallit,
Fli , princeshë,
Fli ti, nani-nani.

2. Arditit

Ylberin me rreze,
Djep do thur për ty,
Fli, o dritë shprese,
Nani-nani, fli!

Hëna edhe yjet,
Ar pikojnë mbi ty,
Fli , o fytyrë diell,
Nani-nani, fli.

Nëpër ëndrra zanash,
T’u bëftë dita flori,
Fli, o trim përrallash,
Nani-nani, fli.

Njëmijë fllade vere,
T’u bëfshin mbretëri,
Fli, o luleshqerre,
Nani-nani, fli.

Fli, pëllumb me fletë,
Paç bekimin tim,
Fli, o shpresë, o jetë,
Nani-nani, fli.

Mbytja e pasionit
Do vi një ditë do mbys pasionin,
Si oktapodi veten mbyt,
E mbi ballin e një shenjtori,
Djajve do t’u thur etyd.
Do vi një ditë,
Do mbys pasionin,
Të mbys pasionin,
Do vi një...
d...

Eklips
Dje Bota nuk u përmbys,
Sepse sot më prisje ti,
Zoti verboi Satanain,
Të më shihje ti, dashuri!

S’kërkoj asgjë.

Do të ulem nën kryq të lutem,
Për mëkatet që s’bëra në jetë,
E kur brenda Parajsës të futem,
S’do të jem e qetë vërtet.

Mijëra ëngjëj do t’më tregojnë,
Vendin ku me ta të rri,
Por kur ty të të kërkojnë,
S’do të jem e qetë përsëri.

Do të lutem përgjërohem,
Mijëra ëngjëj do t’thërras,
Të besova ty mbi dhe,
Më zhgënjeve në Parajsë...

Heshtim
Për ty shkruaj shpirtrazur,
Përmbi mua rri një re,
S’di pse në dyshime vuaj,
Edhe tretem kur ti s’je.

Ngatërrur nëpër pse-ra,
Ti përgjigjesh nënë zë,
Tani s’ka pse-ra të tjera,
Pra ndahemi tashmë.

Me zemrën mbetur shkretë,
Ti bridh nëpër mejhane,
E unë të rroj e qetë,
Pa faj si myslimane.

Të shihemi me mall,
Sot për të fundit herë,
Më lër të vdes pastaj,
Nën kryq si e krishterë.

Kanë mbaruar fjalët,
Le të heshtim tashmë,
Ti shko me gjithë mëhallën,
Dhe unë s’të pyes më.

Të lëmë një emër.
Unë u plaka, ti u plake,
Prapa mbet rinia,
Nëpër udhë e shtigje balte,
Na përgjon vetmia.

Unë u plaka , ti u plake,
Prapa mbeti jeta,
Të jetojmë që kur të vdesim,
Të varroset vdekja.

Ende
Ende skeleti i kujtesës,
Ngarkuar me ty,
Si me një pëlhurë të tretur.

Pres shirat e vjeshtës,
Të marrin me vete,
Kujtimin tënd të vdekur.

Kohë e errët
Ç’më erdh’ kjo kohë e zemëruar,
Ç’më erdh’ kjo kohë pa stinë e mot,
Jam harabel krahëplaguar,
Që qiejt e vjeshtës lag me lot.

Ç’më erdh’ kjo kohë e vjetruar,
Lagunash mbushur gjarpërinj,
Vrapoj të dal e pakafshuar,
Shpirtrave t’u ndez qirinj.

Ç’më erdh’ kjo kohë e egërsuar.

Askush s’na pa...
Askush s’na pa,
As nuk na dëgjoi.
Besnikëri biblike,
Që digjet ngadalë,
Sekrete magjish,
Si në përrallë.
Ne të dy,
Mes botës plot fjalë,
Të etur,
Të netur,
Të tretur,
Për pak qetësi.
...dashuri biblike
Që digjet ngadalë...
S’na pa ,
Madje as dëgjoi njeri.

Më lër të qetë...
Më lër të qetë, tani të shkoj,
Në mikrofiltra kujtimesh,
E fundmja grimcë,
Gjithë brengat e shpirtit ty t’i rëfeva,
E lotëtu thanë,
Në stuhi brengash...
Më lër të qetë sa mund’ të shkoj.

Zero
Njëzetë herë do të të puth,
Pastaj njëzetë herë do të të vjell,
Njëzetë herë do të bërtas,
Do të hesht prapë njëzetë herë,
Njëzetë herë do të të lutëm,
Do të të flak njëzetë herë,
Në njëzetë gojë flakësh do të futem,
E prapë do të dal njëzetë herë.
20.
Një dysh sa ne të dy,
Dhe një zero pa vlerë.

Portret për time më.

Lumturisë, nënës sonë të dashur
Të florinjtat thinja mbi flokët e zezë,
Bukurinë seç ta shtojnë,
Mbi lëkurën e bardhë si memer,
Rrudhat të vijnë pse harrojnë?
Të ta prishë bukurinë,
I vjen keq dhe Perëndisë...
Nënë , moj, e shtrenjta ime,
Që emër i jep Lumturisë.

Është vetë mirësia,
Në sytë e tu të zinj,
Bota më duket e shkretë,
Dhe një orë të jetë pa ty.

Thërras yjet në agim.
Tretet ëndrra nëpër rreze,
Vesa lotë mbi syrin tim,
Dritërohet pyll e gjethe,
Thërras yjet në agim.

Zbras një ëndërr, mbush një jetë,
Yjet vinë e ikin larg,
Lotë zambaku në agim,
Unë pas ëndrrës rend ta kap.

Thërras yjet në agim,
Ëndrrat të mos i braktis,
Mbush një jetë e zbras një ëndërr,
Nata qiejt krejt mi gris.
qershor 2011

Sot endrrat do ti fshij

Sot ëndrrat të gjitha do ti fshij,
Me tingujt tanë e asgjë tjeër,
Por pse më dhëmb kaq shumë , se di,
E ëmbëla melodi e vjetër.

Tinguj me kaq shumë magji,
Vallë kush dëgjoi ne jete,
Po te mos isha as une as ti,
S’ do kish një ëndërr të vërtetë.

Po të mos isha as unë as ti,
S’ do kish më ëndërra në asnjë botë,
Kukulla pluhurosur në harrim,
Brengosur nga kjo botë e kotë.

Po prapë të gjitha dua ti fshij,
Me këngën që dikur këndonim,
...po të mos isha as unë as ti,
Magjinë në botë të ëndërronim.

2011

Bota e Gruas Shqiptare-Interviste e Dr.Liri Berishes dhene gazetares Flora Durmishi

2010-10-19T18:36:00.005-04:00

Bisedoi
Flora Durmishi

Një shpirt dhe një zemër e madhe në një trup të vogël e të brishtë!
Zonja Liri Berisha u lind në Tiranë, më, 5 korrik, 1948, nga prindërit, Rexhep dhe
Milica Ramaj. Diplomohet në mjekësi në vitin 1971. Po këtë vit edhe lidh kurorë
me Sali Berishën, një nga mjekët me të njohur në vend, të asaj periudhe. Si rezultat i
dashurisë dhe martesës së tyre, ata kanë dy fëmijë, Argitën dhe Shkëlzenin, si dhe janë
gjyshër të Sarës, Dalilës, Amlës, Medinës dhe Lajdonit.
Zonja Berisha është “ First Lady” e parë në historinë e Shqipërisë Demokratike gjatë
viteve 1992-1997, gjatë së cilës kohë u dallua për përfshirjen në jetën publike dhe
përkushtimin ndaj njerëzve në nevojë.
Liri Berisha drejton dy Fondacione: Presidente e Fondacionit të Fëmijëve
Shqiptarë “ Domenick Scaglione” , i cili ka në qëndër të vëmendjes fëmijët që vuajnë
nga probleme të gjakut, kanceri dhe fëmijët me nevoja të veçanta dhe Presidente e
Fondacionit Kulturor “ Nëna Terezë”.
Dr. Berisha u emërua Ambasadore Lokale për Shqipërinë dhe Kosovën për iniciativen
botërore të UNICEF, lidhur me Eliminimin e Tetanozit Neonatal dhe Maternal në
Republiken e Afrikës Qëndrore.
Organizata prestigjioze WIN, Washington DC, i ka akorduar znj. Liri Berisha në vitin
2009 çmimin “ Gruaja e Vitit” me motivacionin “ Për përkushtimin e saj për ta bërë botën një vend më të mirë për gratë dhe të gjithë qytetarët” .
Zonja Berisha shfaq interesim për librin, muzikën dhe për të gjitha rrjedhat artistike që ndodhin në kryeqytet. Ajo thotë që sa herë viziton Kosovën , ndjehet sikur shkon në “gjini”. Bashkëshortin e saj z. Berisha nuk e konsideron njeriun më të fuqishëm në Shqipëri , por si shokun e jetës me të cilin I ndanë të mirat dhe të këqijat e kësaj jete. Duke folur për figurën e Nënës Terezë, zonja Berisha thekson se cdo grua shqiptare gjen dicka te e Lumja Terezë. Për të gjitha këto lexoni intervistën në vazhdim.

Zonja Berisha, ju e keni takuar Nënën Terezë disa herë. Para se ta takonit kishit dëgjuar për të, kur dhe si?

L. Berisha: Kam qenë 12 ose 13 vjece, kur në oborrin e shtëpisë së një mikut shumë të mirë të babait tonë, shkonim shpesh me prindërit për vizitë. Atje kam takuar dy gra, që punonin pa pushim punë dore. Këto dy gra dukeshin jo vetëm të vuajtuara por edhe shumë të varfëra. Ato qëndronin në pragun e një dere përtej së cilës gjithmonë kishte errësirë. Isha kurioze të dija cka kishte pas asaj dere! Ky kuriozitet më shtohej kur shikoja se edhe prindërit e mi pëshpërisnin me keqardhje për këto dy gra. Ato flisnin shumë rrallë. Njëra ishte e vjetër, Nëna, I thoshin. Emrin dhe historinë e sajë unë do ta mësoja vetëm pas 20 vjetësh. Kjo, që I thoshin nënë, ishte një grua e dobët me pakë flokë. I mbante të mbledhura. Mbante veshur një këmishë të bardhë, të gjatë dhe të trashë. Kjo ishte rroba karakteristike e saj, pra ishte kostumi I saj. Edhe pse fliste rrallë ishte një grua shumë gojëmbël. Kurse tjetra ishte vajza e saj, më e re më e shëndoshë. Një herë, tek ktheheshim në shtëpi, e pyes nënën time se kush ishin këto dy gra. Ajo më thotë: Janë dy zonja të varfëra që e nxjerrin bukën e gojës vetëm me punë dore dhe nuk kanë mundësi as ta paguajnë energjinë elektrike prandaj ajo dhoma që shikon ka gjithmonë errësirë dhe janë nënë e bijë. Vajzën e kanë pushuar nga puna, para disa kohësh. Nëna ka edhe një vajzë tjetër e cila është larguar për studime diku larg dhe mesa di unë, thotë mamaja, I është përkushtuar totalisht fesë. Flas për një kohë kur unë kam qenë shumë e re, ku në Shqipëri prisheshin egërsisht të gjitha kultet fetare, të gjitha kishat, xhamitë, të gjitha teqet…Dhe, njerëzit që kishin jashtë dikë, konsideroheshin të dyshimte, dhe I quanin agjentë. Atëherë vazhdoj të pyes nënën time se, a kanë korrespondencë me atë vajzën. Nuk e di, më thotë ajo, por mos I pyet se I vë në siklet. Pas njëzetë vjetësh, kur isha bërë nënë e dy fëmijëve, shikoj në një stacion televiziv, që atëherë I shikonim fshehtas, se Shqipëria ka qenë e mbyllur dhe nuk duhej as të dëgjoje, as të shikoje stacione televizive, të huaja, e as të dëgjoje këngë të huaja, shikojmë në një stacion televiziv një shqiptare që merr Cmimin Nobel. Kishim shtangur të gjithë familjarët para televizorit dhe dëgjonim se si e gjithë bota buqiste për këtë shqiptare që po merrte Cmimin Nobel. E ajo quhej, Nëna Terezë dhe ishte nga Shqipëria! Shqipëria nuk fliste asgjë për të! Ishte një memecëri dhe shurdhëri e plotë. Atëherë Shqipëria ishte një vend ateist dhe bisedat për shqiptaren Nobeliste bëheshin vetëm në mes familjesh apo njerëzve shumë të besuar. Këtu, më thotë nëna ime “ kjo është vajza e dytë e asaj zonjës që ke njohur në shtëpinë e mikut tone”. Më vonë kam marrë vesh që Nënë Tereza kishte kërkuar disa herë që të vinte në Shqipëri për të takuar njerëzit e saj, por nuk e kishin pranuar. Kishte kërkuar të vinte në ceremoninë e varrimit të nënës së saj por përsëri e kishin refuzuar. E kam kujtuar shumë nënën e saj. Kushedi sa zemërplasur e shkreta është larguar nga kjo botë, pa e parë të bijen.

Na kujtoni, ju lutem, takimin e parë me Nënë Terezën!

L. Berisha: Takimin e parë e kam bërë në shtëpinë e motrave të Nënës Terezë në vitin 1991. Ishte dhjetor. Një ditë shumë e fohtë. Shkojmë për ta takuar atje, te motrat. Motra, e cila na shoqëroi, na futi në një dhomë. 4-5 motra ishin përkulur dhe po lanin parketin. Ajo që po na shoqëronte shkoi te njëra, e preku në sup dhe ajo u ngrit, brofi në këmbë dhe u kthye nga ne. U shtanga, ishte Nënë Tereza. Për mua ishte e cuditshme se si ka mundësi që Nëna Terezë, bashkë me motra, të lante aty dyshemenë,! Ajo brofi në këmbë, shumë gëzueshëm, sikur të na njihte prej kohësh dhe na mori për të na treguar të gjitha ambientet që kishte ngritur. Aty më ka bërë një pytje që më ka ngelur në mendje. Para cdo shtrati nga kalonte thoshte nga një fjalë të vecantë, nga një fjalë të butë. Dikë përkëdhelte, dikë mbulonte, dikë e thirrte në emër. Ishim ndalur para një shtrati në të cilën qëndronte shtrirë jë grua. E njoha, ishte nëna e një shoqes sime. Këtë moment nuk e heq kurrë nga mendja. Ajo kishte ngelur e vetme pa përkujdesje dhe kishte gjetur strehë në shtëpinë e Nënës Terezë. Asaj I shkuan lotë. E mbuloi fytyrën, I erdhi zor. Edhe unë u ndjeva keq prandaj edhe nuk i dhashë të kuptojë që e njoha. Në këto momente Nëna Terezë, u kthye dhe më pyeti “a do mund ta beje ti këtë punë?”. Unë nuk e kisha menduar se do të më bënte një pyetje të tillë. Ende pa hapur gojën për të dhënë një përgjigje, më kap duart dhe më thotë “jo jo nuk e dua tani përgjigjen. Që të japësh këtë përgjigje duhet kohë, duhet të përgatitesh në shpirt.” Edhe sot po të ma bejë ndonjëri këtë pyetje, nuk do të dija se si të përgjigjesha.

Nëna Terezë duhet të ketë qenë pikë reference për ju! Unë kam parë të ndihmoni fëmijët, në forma të ndryshme.

L. Berisha: Sigurisht Nëna Terezë, është model për të gjitha gratë shqiptare dhe jo vetëm. Është model edhe në të gjithë botën. Është një shembull I jashtëzakonshëm vetëmohimi. Është padyshim një idhull që më tërheq në punën time. E kam takuar edhe herë të tjera dhe në takimet që kam pasur me të, më ka lënë përshtypje të vecanta. E para përshtypje që të krijohet kur e shikon thua: ai shpirt dhe ajo zemër kaq e madhe si qëndrojnë në atë trup aq të vogël dhe të brishtë! Ajo kishte besim shumë të madh te Zoti dhe atë besim e kthente në një force të pakufishme në dashurinë ndaj njerëzve. Në themel të punës së Nënës Terezë ishte humanizmi, mirësia, sakrifica, dashuria, vetëmohimi ndaj të brakisurve dhe atyre që ishin pa asnjë lloj shprese. Kishte brenda shpirtit të saj shumë energji dhe forcë dhe, gjithë kjo I reflektohej në zërin e saj që ishte shumë kumbues, jo vetëm kumbues por edhe imponues deri diku. Ishte grua që dinte të organizonte. Fakti që ka pasur gjithë ato qendra në të gjithë botën tregojnë aftësinë e saj organizative. Ajo që më ka bërë përshtypje ka qenë modestia. Në cdo rast, në cdo takim, në cdo bisedë që bëhej ajo e kthente në funksion të qëllimit të saj. E kthente në funksion të njerëzve të braktisur, të njerëzve të varfër, të njerëzve të pashpresë. Jeta e saj ishte një udhëtim I gjatë, udhëtim I vështirë midis të braktisurve prej të cilëve ajo nuk është ndarë tërë jetën e saj. Dhe, me misionin e saj ajo ka kapërcyer të gjithë kufijtë dhe është bërë një shenjtore që I përket jo vetëm Shqipërisë por të gjithë njerëzimit. U bë nëna e të gjithë të varfërve dhe të gjithë nevojtarëve. Ajo ka qenë me ne pavarësisht se nuk arriti të vinte në vendin e saj. Nuk e ka harruar kurrë vendin e saj dhe sic ka shkruar në letrat të cilat po dalin tani, ka thënë se “lutem cdo ditë për vendin tim. Unë lus Zotin për njerëzit e mi.” Në ceremoninë e Cmimit Nobel ajo e tha hapur se me gjak është shqiptare dhe se I përket gjithë njerëzimit. Madje në letrat e fundit që Nëna Terezë ka shkruar dhe që po flitet tashi, ka kërkuar që të prehet pranë nënës së saj. Ajo edhe pse ka jetuar larg, kurrë nuk e ka harruar nënën e saj e as vendin e saj.

Zonja Berisha, ju e keni pritur edhe në shtëpinë tuaj Nënë Terezën. Do të na kujtoni atë ditë!

L. Berisha: Pritja në shtëpi ka qenë krejt e vecantë dhe ka ngelur për mua një moment I pa harruar. Pse do thuash! E kam pritur në shtëpinë time në një kohë kur Shipëria ishte në një krizë të tmerrshme ekonomike. Dollapet tona në shtëpi, po e them, ishin bosh, dycanet ishin bosh, të mbyllura… Ishte një kohë që mos u ktheftë më! Kohë e tmerrshme por, dëshira ishte e madhe që ta prisnim Nënë Terezën. Kjo ishte reflektuar te banorët e gjithë asaj lagjeje ku unë jetoja. U angazhua I gjithë pallati, e gjithë lagjia. Bëmë një pastrim, lyem me gëlqere, u pastrua oborri, u ujitën lulet dmth ishte një angazhim për të pritur këtë njeri. Unë kam pasur një shtëpi jo shumë të madhe. Ajo u mbush plotë e përplotë me fëmijë. Të gjithë prindërit donin që Nënë Tereza t’I bekonte fëmijët e tyre. Ajo jo vetëm I bekoi por për të gjithë dha nga një shenjë të vogël. U dha edhe fëmijëve të mi, I bekoi edhe ata por ajo që më ka ngelur në mendje është kjo: Përgatita një drekë të pasur, kur mendoj për kohën se si u përgatit dhe për kohën që s’kishte asgjë. Pata edhe shqetësimin se a do të mund ta kënaq Nënë Terezën ashtu si dua unë. Në momentin që unë do shtroja tavolinën, Nënë Tereza më thotë: unë nuk do ha! Mënyra qe e butë por e vendosur. Kjo më preku shumë. Si ka mundësi, po mendoja. E kishim pritur me shumë qejf. Dëshira për t’I dhënë një drekë dhe për të qëndruar gjatë me të ishte shumë e madhe! Jo tha për të dytën herë! Unë me Saliun u pamë në sy. Saliu e kuptoi menjëherë dhe më tha: Lili, cfarë ke përgatitur të gjitha do t’I mbledhësh dhe do t’I zbresësh poshtë në makinë. Pa mbaruar ai fjalën Nënë Tereza kthehet e më thotë: O sa do gëzohen motrat sot me këtë gjellë të shijshme që ke gatuar nga duart e tua. Edhe në ato momente ajo dinte të kujtohej për të tjerët. Kur kam zbritur poshtë dhe ia kam dërguar në makinë ato, më thotë: unë të pres të vish shpesh atje! Faktikisht kam shkuar shpesh, edhe pse nuk kishim cfarë të dërgonim, Ishin kohë shumë të vështira, por ckado që do qoje atje ishte e domosdoshme. Unë vazhdoj të shkoj shumë shpesh në shtëpinë e motrave të Nënë Terezës, jo vetëm në Tiranë po kudo ku janë edhe kur dal jashtë Shqipërisë, I vizitoj shpesh shtëpitë ku Nënë Tereza ka ngritur qendrat e saj.

Si do ta përshkruanit me pakë fjalë këtë figurë?

L. Berisha: Nëna Terezë, është simbol I sakrificës, I vetëmohimit I dashurisë njerëzore, simbol I modestisë, I organizueses së zonjë, me një energji të pashterrshme që buronte nga dashuria që kishte për Zotin. Nëna Terezë është një ikonë e jona për imazhin e Shqipërisë dhe duhet të krenohemi me figurën e saj. Ajo është ambasadore e vërtetë e vlerave të kombit tonë në të gjithë botën.

Zonja Berisha, këtë vit ju ishit shumë aktive bashkë me Fondacionin- Gjëja më e bukur, mendoj unë, ishte ekspozita!

L. Berisha: Ky vit u quajt, për ne, në Shqipëri, viti I Nënës Terezë. Fondacion Kulutor “Nëna Terezë” I themeluar para 2 vjetësh me degë në gjithë Shqipërinë, por edhe me degë në Kosovë e Maqedoni, është ngritur si një dëshirë e madhe e jona për të bërë cdo gjë në nderim dhe në promovim të vlerave të Nënës Terezë. Është ngritur edhe si një përpjekje për të korrigjuar atë qëndrim çnjerëzor të regjimit ateist ndaj saj. Ndoshta edhe për të korgjiuar edhe atë pjesë të historisë të cilën brezi im e ka mësuar mbrapsht. Ky Fondacion është ngritur edhe për të shërbyer si një qendër edukimi dhe promovimi për brezin e ri. Në këtë 100 vjetor Fondacioni ynë ka qenë pjesë aktive e festimeve, me aktiviteteve të ndryshme. Njëri ndër aktivitetet ka qenë hapja e ekspozitës në Tiranë, në Neë York, në një nga sallat e UN. Është hapur edhe në një nga sallat e Kongresit Amerikan në Ëashington.

Ekspozita e ka arritur efektin që ju keni dashur?

L. Berisha: Ka qenë jashtëzakonsht ekspozitë e efektshme sepse pati interesim të jashtëzakonshëm. Kjo ekspozitë në Ëashington është vizituar nga 11 kongresmenë dhe të 11 kongresmenët janë shprehur në intervistat e tyre me fjalët më të vecanta për Nënën Terezë.

Ç’komente kishin ata për këtë pjellë të shqiptarëve?

L. Berisha: Në fjalët e tyre shikoje që Nëna Terezë ishte një njeri I dashur për të gjithë botën. Në fjalët e tyre shikoje një vlerësim për punën vetmohuese për sakrificën e saj për punën e jashtëzakonshme që ka bërë për njerëzit e braktisur e të mbetur në mëshirë të fatit. Puna e saj ishte e vlerësuar kudo. Unë kudo ku kam shkuar e kam gjetur Nënën Terezë si njeriun më të dashur, më të nderuar, si shejtore, e kam gjetur si një nënë, si një nënë me vlera, si një nënë që I përket gjithë njerëzimit. Dhe vërtet ndihesha krenare kur shikoja që Nëna Terezë na bënte të ndjeheshim krenar që ishim shqiptarë. Përfundimisht, është një ambasadore e vërtetë e kombit tonë.

Për sa kohë I keni mbledhur reliktet për ekspozitë? E patët të vështirë t’I gjenit?

L. Berisha: I vështirë ka qenë vetëm momenti kur I kam thënë vetës që, duam të bëjmë një ekspozitë për Nënën Terezë. Duam të ngremë një muzeum për Nënë Terezën. Ky ka qenë momenti I vështirë, derisa ta them, ta nxjerr . Mund të them që sapo kemi hapur dëshirën që ne duam ta ngremë këtë muzeum, duam ta hapim këtë ekspozitë, kam pasur mbështetje nga të gjithë udhëheqësit e këtij Fondacione nëpër qytete të ndryshme të Shqipërisë.

Ka shumë gjëra personale të Nënës Terezë?

L. Berisha: Nëna Terezë nuk ka qenë e pasur. Nuk mund të themi që Nëna Terezë ka gjëra të saja. Nëna Terezë përvec atij sarit të vet nuk ka pasur gjë tjetër por për fatin tonë të mirë, në Katedralen katolike imzot Rrok Mirdita mbante në mur një qilim të Nënë Terezës. Qilimi ka një histori të vecantë në të cilin Nëna Terezë para se të vdesë ka zbritur nga krevati dhe ka dhënë shpirt në këtë qilim dhe ka lënë amanet, sipas fjalëve të motrave të saja në Indi, që kur të falen të falen para këtij qilimi sepse ky qilim është I vendit tim. Qilimi është me motive shqiptare.

Si ra në duart e Imzot Mirditës ky qilim?

L. Berisha: Imzot Rrok Mirdita e ka marrë këtë qilim si dhuratë nga motrat e Nënë Terezës në Indi kur ai ka qenë në ceremoninë e varrimit të saj. Na ka dhuruar ne si Fondacion për ta ekspozuar dhe për ta vënë më pas në muzeumin që do ngrihet. Qilimi ka qenë pjesa më e bukur dhe më interesante e ekspozitës. Poashtu Kemi pasur edhe disa relikte të Nënë Terezës sic kanë qenë ato rruzaret që Nënë Tereza mbate vazhdimisht, një peshqir I saj që Ia ka dhuruar vetë Muzeut Kombëtar. Ekspozita që hapëm por muzeumi që do ngremë, sado I madh që do jetë, asnjëherë nuk do të mund të fusim Brenda veprën e Nënë Terezës. Kështu, ne vendosëm që të ngremë një ekspozitë ku do të pasqyrohen vlerat historiko- etnografike të kohës që jetoi Nënë Tereza. Dhe në këtë ekspozitë përvec këtij qilimi, këtij peshqiri, rruzareve dhe disa relikteve të tjera të familjes së saj, ne nxorrëm pjesën më të bukur historiko etnografike të zonave ku ajo jetoi : veshjet karakteristike të Nënës Terezë, në moshën kur ajo ishte 16, 18 vjece, veshjet e nënës së saj, veshjet e kohës që jetoi ajo, veshjet e kohës që jetoi I ati I saj, bizhutë që u vendosën në atë kohë, shallat që u mbajtën atë kohë pëlhurat.. . Ekspozita vërtet doli shumë bukur. Pastaj ishte pjesa e historike ku kishim materiale historike, materiale personale të zonave në Shqipëri, të njerëzve të ndryshëm të cilët, sapo morën vesh për hapjen e ekspozitës vërshuan dhe na I dhanë me shumë dëshirë për t’I mbajtur. Kishim gjithashtu edhe shumë fotografi, piktura, libra kushtuar Nënë Terezës të cilat, e kanë pasuruar mjaft ekspozitën dhe besoj që do të shtohen kur të ngritet edhe memoriali.

Cili është vendi I radhës ku do të hapni ekspozitën?

L. Berisha: Mund të them që jam shumë e entuziazmuar nga ajo çfare korra në Nju York dhe Uashington edhe në Tiranë. Tash kam shumë ftesa për ta hapur këtë ekspozitë edhe në Dhomën e Lordëve në Londër , në Milano, në Estoni në Paris, në Poloni… Pra, kanë kërkuar që ekspozita të shëtisë nëpër tërë këto vende.

Edhe unë ftoj të gjithë ata që kanë ndonjë gjë, që vlerësojnë se mund ta pasurojë ekspozitën, t’I sjellin dhe kështu të ndihmojnë në këtë projekt.

L. Berisha: Do të ishte gjë jashtëzakonisht e bukur dhe shumë humane. Do ishte një gjë që do t’I shërbente jo vetëm muzeumit por të gjithë vendit. Nënë Tereza është e të gjithëve. Dhe të gjithë mund të ndihmojnë për të ngritur këtë muzeum që është aq I domosdoshëm për vendin tonë.

A keni realizuar gjithë atë që keni planifikuar për këtë 100 vjetor të Nënës Terezë?

L. Berisha: Aktivitetet, për këtë 100 vjetorë, vazhdojnë akoma. Por, unë do thosha, aktiviteti më i madh, obligimi më I madh I yni për këtë 100 vjetor të Nënës Terezë, ka qenë përgatitja e projektit të një memoriali për Nënën Terezë. Ngritja e këtij memoriali ishte një dëshirë, në radhë të parë. Një dëshirë e cila lind nga dy arsye: t’I bënim nderimin e duhur, atë që meritonte ajo. Të bënim atë që brezi im nuk e bëri për 50 vjet dhe me këtë memorial t’i trgojmë brezit të ri vlerat shqiptare, vlerat e kombit të cilat dalin më së miri, spikasin më së miri përmes figurës së Nënës Terezë. Ne arritëm që në këtë 100 vjetor të hapim ekspozita, të mbajmë konferenca për Nënën Terezë, të paraqesim projektin e memorialit të Nënës Terezë, koncerte ka pasur, vazhdon viti dhe do të ketë edhe aktivitete të tjera . Të gjitha këto aktivitete, mund të them se, janë bërë në mënyrë të përbashkët nga Ministria e Kulturës dhe Qeveria Shqiptare.

Zonja Berisha, çka i ka dhënë Nëna Terezë gruas shqiptare dhe çka i ka marrë asaj?

L. Berisha: Unë mendoj që te cdo grua shqiptare gjen dicka nga Nëna Terezë. Nëna Terezë I ka dhënë gruas shqiptare kurajon, besimin, thjeshtësinë, forcën, jo vetëm për të zgjidhur problemet por edhe për të ndihmuar të tjerët . Dua të them dicka që ndoshta nuk është e bukur ta them por do ta them. Sa herë dilnim jashtë Shqipërisë, deri vonë vonë, nuk na njihnin. Nuk e dinin ku i bie Shqipëria. Ne thoshim që, Shqipëria është vendi prej nga vjen Nëna Terezë. Dhe, të gjithë e njihnin Nënën Terezë. Dhe mund të them që një pjesë e mirë e atyre që nuk e kanë njohur vendin tonë, janë njohur me vendin tonë përmes vetë Nënë Terezës. Dhe kjo na bën të ndihemi krenarë. Dy janë figurat me të cilat kombi shqiptar nderohet: Skëndërbeu dhe Nënë Tereza.

Nënë Tereza angazhohej shumë kundër abortit. Po ju si nënë, grua, por edhe si mjeke ç’qëndrim keni për abortin?
L. Berisha: Shkenca mjekësore dhe shoqëria e sotme ka metoda bashkëkohore mjaft efikase të cilat nëpërmjet planifikimit familjar mund të shmangin shtatëzanitë që vijnë në momente jo të përshtatshme për ciftin. Ndërsa si mjeke, duke ditur çrregullimet që sjell aborti në shëndetin e gruas, nuk do të keshilloja ndërprerjen e një jete deri në kufirin kur nuk rrezikohet jeta e nënës.
Zonja Berisha, ishte kënaqësi e veçantë që folëm bashkë për Nënën Terezë.

L. Berisha: Edhe unë jam e lumtur qe fola per këtë temë. Jam e vetëdijshme që nuk kam thënë gjithë c’kam ditur për Nënë Terezën. Dua të ju them të gjithë lexuesve të revistës tuaj se për të gjitha aktivitetet, muzeumin dhe cdo gjë që po bëhet për Nënën Terezë, është pjesë aktive e gjithë popullata. Nuk është vetëm Liri Berisha, që po flet sot por kudo që kërkon sot një mbështetje për Nënë Terezën janë të gatshëm ta japin. Festimi që u bë me rastin e 100 vjetorit të Nënë Terezës ishte jashtëzakonisht I suksesshëm, shumë I bukur, tejet madhështor dhe pati një pjesëmarrje të jashtëzakonshme. Aktivitetet qenë shumë të ngrohta shumë të bukura, qoftë mesha që u bë në Vaun e Dejës , qoftë koncerti I madh, qoftë ekspozita që u hap…Çdo gjë vërtetë ka qenë shumë e bukur.

Le të flasim fare shkurt edhe për jetën tuaj private. Cila është Liri Berisha jashtë protokolit të ditës?
L. Berisha: Jeta ime private, si e shumë grave shqiptare, është e lidhur me familjen. Me gjithë angazhimet e shumta në të dy Fondacionet që drejtoj, i pacenuar mbetet roli im si bashkëshorte, nënë dhe gjyshe. Por pa lënë menjanë dhe kohën për miqtë e mi e cila më jep kënaqësi.
Dita fillon me ardhjen e mbesave dhe nipit për t’u përshëndetur para se të shkojnë në shkollë. Pastaj mëngjesi dhe kafeja me Saliun dhe fëmijët. Zakonisht ora 9 më gjen në zyrat e Fondacionit për të vazhduar aty pjesën më të madhe të ditës. Ndersa fundjava është momenti më i bukur dhe që mezi e pres pasi jemi të gjithë së bashku dhe zërat gazmorë të fëmijëve mbushin ngado shtëpinë. Përvec të tjerave, ndjek me interes dhe dëshirë jetën artistike në Tiranë, e cila vitet e fundit është mjaft e pasur dhe aktive. Po ashtu libri dhe muzika janë pjesë e pandarë e ditës sime.
Kam dëgjuar se jeni shumë e zonja edhe në kuzhinë. E përgatitni vetë ushqimin për familjen?
L. Berisha: Gatimi mbetet një pasion i imi. Me gjithë angazhimet vazhdoj të gatuaj ende por mënyra e gatimit ndryshon pasi në ditët e sotme ka mjaft lehtësira si në përgatitje ashtu dhe në kohë.
Jeni gruaja e njeriut më të rëndësishëm dhe më të fuqishëm të Shqipërisë, ndërsa në jetën private dukeni shumë modeste, e qetë, dhe mbi të gjitha, humaniste. Ndoshta pikërisht për këtë arsye keni zgjedhur të studioni mjekësinë.
L. Berisha: Cilësitë që ju përmendni, kanë të bëjnë me karakterin e njeriut, dhe nuk besoj se lidhen me profesionin e mjekes. Njeriu mund të jetë njerëzor në çdo lloj profesioni. Bashkëshortin tim nuk e mendoj si njeriun më të fuqishëm të Shqipërisë, por si shokun e jetës me të cilin kam ndarë dhe ndaj gëzimet dhe shqetësimet e jetës. Natyrisht, detyra që Saliu kryen sot dhe përpjekjet e arritjet gjatë gjithë këtyre viteve, më bëjnë të jem krenare për të, ashtu siç jam ndier kur e njoha si mjek të zotin e të palodhur e mbi të gjitha si një bashkëshort e prind të përkushtuar.
Si ka qenë mjekësia, kur ju keni qenë studente, dhe ku është sot?
L. Berisha: Shkenca mjekësore ka përparuar me hapa shumë të shpejtë. Në Shqipëri kanë ardhur aq shumë pajisje të reja dhe të kohës, sa nuk kishim për pesëdhjetë vjet me radhë, por kultura e shërbimit shëndetësor është një reformë e cila nuk zhvillohet për një ditë apo për një vit dhe nga një njeri apo institucion i vetëm, ne ende kemi shumë për të bërë në këtë drejtim. Por bashkëpunimet institucionale me vendet europiane të ndërthurura këto me kapacitetet dhe eksperiencat e vyera të akademikëve dhe stafit mjekësor kanë sjellë rritje të shërbimeve si dhe përmirësim në kujdesin shëndetësor në Shqipëri.
Keni mall për profesionin?
L. Berisha: Dashurinë për profesionin e kam të ushqyer që në fëmijëri nga nëna ime. Kam punuar gjatë gjithë jetës me pasion dhe përkushtim. E kam dashur shumë punën time dhe padyshim që kam mall, vecanërisht kam nostalgji për pacientët e mi të vegjël.
A flisni me bashkëshortin tuaj në shtëpi edhe për politikë dhe mjekësi, apo i keni ndarë gjërat?
L. Berisha: Si në cdo familje, ne ndajmë së bashku cdo shqetësim, problem apo gëzim përfshirë këtu politikën dhe mjekësinë.
Në familjen tuaj kush është” ministër” i jashtëm e kush i brendshëm?
L. Berisha: Në shtëpinë tonë, “ministra” janë nipërit e mbesat. I duam shumë e secili ka gjëra që nuk i shikoj te tjetri siç janë edhe “ministritë” që drejtojnë. Të gjitha kanë një emër të përbashkët - dashuri.
Ju jeni gjyshe. Gjyshet moderne sot nuk tregojnë përralla, po ju?
L. Berisha: Nëse do më pyesni për nipër e mbesa, do fillojmë një intervistë nga e para, pasi çdo rrëfim për ta është histori më vete. Fëmijët sot janë të rrethuar nga librat dhe tregimi i përrallave është një moment i vecantë si për fëmijët ashtu edhe për gjyshërit.
Ishit këto ditë në një vizitë private në Kosovë. Do të na thoni ndonjë gjë.
L. Berisha: Nuk mund të them “ndonjë gjë”. Pasi sa herë që udhëtoj në Kosovë, kam shumë gjëra për të rrëfyer. Bëj udhëtimin që e dëshiruan aq shumë prindërit e mi, e pengun e tyre që nuk e panë dot Kosovën, aq më tepër të lirë e të pavarur, e mbart me vete në gjithë udhëtimet drejt Kosovës. Më duket se shkoj në gjini kur vizitoj Kosovën, e të shkosh në shtëpinë tënde, ke shumë gjëra për të kujtuar. Është vendi ku janë rrënjët e familjes sime. Ashtu si pema mbahet me rrënjët, edhe unë jam krenare se kam këto rrënjë të forta. Udhëtimi ishte shumë mbresëlënës, pasi bukuritë e Malësisë së Sharrit (vendi ku qëndruam) ishin vërtetë të mrekullueshme me gjelbërimin dhe freskinë, por dhe me mikëritjen dhe ushqimet tradicionale. Ne kemi vende të bukura, Kosova është e bukur. Dua ta shikoj sa më të begatë atë vend sepse ka vuajtur shumë. Sa herë largohem nga Kosova e ndjej se do shkoj sërish. Dhe kështu ndodh gjithmonë.(Imedica)

Bota e Gruas Shqiptare-Drenusha Zajmi Hoxha-Cmimi letrar "Hivzi Sulejmani"-Interviste

2009-11-08T16:55:00.002-05:00

Intervistë ekskluzive me fituesen e çmimit letrar “Hivzi Sylejmani”, Drenusha Zajmi Hoxha. Drenushës, ky çmimin iu nda nga Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës, për romanin e saj me titull “Engjëjt vdesin ndryshe”.

Drenusha Zajmi Hoxha, u lind në një familje intelektuale dhe atdhedashëse në Prizren, në vitin 1970. Vazhdoi dhe i kreu studimet për drejtësi, duke u diplomuar në Universitetin e Prishtinës, për t’u kthyer dhe punuar në qytetin e saj të lindjes. Përveç profesionit, ajo ka punuar edhe në gazetari, për të kaluar më vonë edhe në Biznes e Menaxhim. Si ithtare e të Drejtave të Njeriut e veçmas atyre të fëmijëve, ajo është angazhuar në shumë projekte edukuese dhe bëmirëse .Çmon mendjen e hapur dhe lirinë e fjalës deri aty, ku cenohet liria e tjetrit. Krahas punës, ajo ka kultivuar dashurinë për artin: muzikën dhe letërsinë, ku përveç poezisë dhe prozës për të rritur, zhvillon edhe letërsinë për fëmijë. Ka marrur shumë cmime letrare, ndërsa javën e kaluar, fitoi cmimin prestigjoz " Hivzi Sylejmani" për romanin “Engjëjt vdesin ndryshe”, të cilin ia ndau Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës, për romanin më të mirë për vitin 2009.

Blue Sky: Drenusha, së pari urime për cmimin “Hivzi Sylejmani”, që ua ndau Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës.

Drenusha Zajmi Hoxha: Faleminderit shumë dhe njëkohësisht, faleminderit për ftesën në emisionin tuaj.

Blue Sky: Cka do të thotë për ty ky cmim?

Drenusha Zajmi Hoxha: Natyrisht se ky çmim ka rëndësi të madhe pwr mua sepse e mora qysh me romanin e parë. Vërtetë ka rëndësi të madhe dhe më bën shumë nder, më bën shumë krenare dhe njëkohësisht më jep përgjegjësi akoma më të madhe. Çmimi për mua ishte shumë i papritur. Kam kuptuar që do të fitoj në fund, kështuqë akoma më duket si një ëndërr. Pastaj, juria përbëhej nga njerëz shumë të respektuar tw letrave shqipe si Rexhep Qosja, Abdyl Kadolli, Ismail Syla dhe çmimi për mua kishte një vlerë shumë të madhe.

Blue Sky: Sigurisht për këtë vlerësim nga kjo juri profesionale, juve do t’iu shtohet përgjegjësia por edhe do të keni vullnet edhe më të madh për të vazhduar me tutje me krijimtarinë tuaj.

Drenusha Zajmi Hoxha: Sinqerisht është një shtyerje mjaftw e madhe për mua. Normalisht unë vazhdimisht shkruaj dhe shkruaj disa zhanre letrare por, kur vlerësohet puna me një çmimim ç’farë është çmimi “Hivzi Sylejmani”, por edhe çmimet e tjera, natyrisht që është një shtyrje e madhe për të punuar më tej.

Blue Sky: Këtë cmim e morët për romanin tuaj “Engjëjt vdesin ndryshe”. Çka keni trajtuar në këtë roman?

Drenusha Zajmi Hoxha: Nw thelb, romani trajton gjetjen e njeriut brenda vetes. Është njw thirrje për vetë jetën, me të gjitha ato që ajo na i ofron. E gjithë kjo, rrëfehet nga një famije e zakonshme, e cila gjatë rrugëtimit të saj jetësor, përplaset nëpër sfida të zakonshme e të pazakonshme, të rrezikshme e të rëndomta. Personazhet që paraqiten, nuk janë të ndara në negativ e pozitiv, pikërisht se nuk kam dashur të bëj një prerje të tillë, ashtu të caktuar. Sipas meje, njerëzit bien dhe veprojnë në rrethana të caktuara, në mënyra të caktuara, pastaj vetë shoqëria mund t’i radhis ata në negativ apo pozitiv. Vet titulli që i kam vënë romanit “Engjëjt vdesin ndryshe”, nuk është pa arsye sepse mendoj se në këtë botë, disa njerëz, lënë gjurmë edhe atwherë kur vdesin. Lënë aso lloj gjurmëve, të cilat i udhëheqin dhe iu ndriçojnë rrugën atyre që i lënë pas. Pra, ata njerëz shkojnë, për të mbetur gjithmonë prezent. Dhe, këta njerëz nuk kanë si të quhen ndryshe, përveçse ENGJUJ. Pra, nëse ata vdesin duke iu ndriçuar rrugën të tjerëve, natyrisht se vdesin ndryshe. D.m.th, vdesin ndryshe nga të tjerët. Kjo ishte esenca edhe e titullit.

Blue Sky: Jeni autore e disa librave, çka do të veçonit nga krijimtaria juaj përpos romanit që ju solli çmimin?

Drenusha Zajmi Hoxha: Duke marrë parasysh se unë mirrem me disa zhanre të letërsisë, do thotë se unë shkruaj poezi për të rritur, prozë, një kohë kam shkruar kolumne për një revistë javore, pastaj mirrem edhe me letërsinë për fëmijë, është vështirë ta bëj krahasimin dhe të veçoj njërën nga këto zhanre. Sidoqoftë, meqë këtë herë më duhet të veçoj diçka, do ta veçoja librin tim për fëmijë, i cili titullohet “Vishe botën me buzëqeshje” dhe i cili do të dalë së shpejti nga botimi. E veçoj këtë sepse letërsia për fëmijë, për mua është zhanri më i vështirë, ku mund të sprovohet një krijues sepse të gjithë e dim se fëmijët nuk kanë lajka, e pëlqejnë ose nuk e pëlqejnë. Kështuqë, vërtetë duhet të përkushtohesh shumë dhe unë këtij libri iu kam përkushtuar gati një dekadë. Pastaj, për mua është ende më shumë me rëndësi se botimi do të bëhet në mënyrë të organizuar sepse të hollat që do të vijnë nga ky libër, i cili poashtu do të shitet në mënyrë të organizuar, do t’i shkojnë “SOS Fshatit të Fëmijëve” në Prishtinë. Nëse më realizohet kjo ëndërr e imja e kahershme, do të më plotësoj shpirtërisht edhe si krijuese, por edhe si nënë.

Blue Sky: A jeni e kënaqur me vlerësimet që u janë bërë deri më tani për krijimtarinë tuaj dhe a ia vlen të shkruhet sot?

Drenusha Zajmi Hoxha: Ne po jetojmë në kohën kur po hipershkruhet ose të them, po hiperprodhohet letërsi. Mirëpo, në një kohë edhe unë kam menduar se nuk ia vlen të shkruhet, në atë kohë kur përzihet vlera me antivlerën. Por, megjithatë, mendoj se lexuesi i mirëfillt, arrin ta dallojë vlerën edhe ky është çmimi më i madh që njeriu mund ta marr. Unë jam e kënaqur deri diku me çmimet që i kam marrë, nëse e heqim çmimin e fundit që është më i madhi dhe më i miri ndër çmimet e mia. D.m.th se jam e kënqur. Kam marrë çmime të ndryshme letrare, pastaj jam vlerësuar nëpër festivale të fëmijëve për si tekstshkruesja më e mirë etj. Edhe një gjë më duhet ta them, se krijuesit që nuk jetojnë në Prishtinë, jo vetëm për mua por edhe për krijuesit e tjerë, është shumë e vështirë të depërtojnë deri aty ku duhet. Pastaj të gjithë e dim se, autori sot, përveçse duhet të krijojë atij sot, fatkeqësisht them, duhet të mirret edhe më gjërat e tjera teknike rreth botimit. Nga botimi e deri tek shpërndarja. Kështuqë është një rrugë goxha e vështirë për të arritur deri te lexuesi. Por, gjithsesi ia vlen, sepse cdo krijues shkruan për ta lexuar dhe natyrisht që gjithsesi ia vlen. E kur lexuesi të çmon, atëherë ai është çmimi më i madh se të gjithë çmimet e tjerë. Pra edhe unë, derisa të kem lexues që do të më lexojnë, do të jap nga vetja gjithë çka të mundem, për të qenë sa më afër tij.

Blue Sky: Keni në plan të botoni ndonjë libër të ri, pos librit për fëmijë që e përmendët?

Drenusha Zajmi Hoxha: Sigurisht që po. Përveç kësaj që ju tregova, kam plane shumë. Libri për fëmijë që e përmenda, veç ka hy në fazën parapërgatitore. Është redaktuar nga një shkrimtar i yni i njohur për fëmijë, Avdullah Thaqi. Tash është në fazën kur është duke u bërë ilustrimi dhe dizajni grafik dhe besoj që do të botohet afër festave të Vitit të Ri. Ndërkohë, jam duke e shkruar romanin e dytë dhe po mundohem të gjej kohë që të shkruaj. Ky është një roman që trajton krizën sociale, krizat njerëzore e shpirtërore, degradimet që kanë ndodhur në shoqërinë tonë, degjenerimet e tjera dhe përpjekjet e njeriut të mirëfillt që pavarësisht të gjitha këtyre, të mbetet njeri. Ky është thelbi i romanit tim të dytë, i cili poashtu do të shtjellohet përmes ngjarjeve që do të ndodhin në Shqipëri dhe Kosovë, njëkohësisht. Dikur do t’i bashkojë, e të shohim se cka do të dal. Unë filloj një roman nuk e di se si do të përfundojë. Vet personazhet pastaj e udhëheqin ngjarjen edhe vetë autorin nëpër roman.

Blue Sky: A do të thotë kjo që e pëlqeni zhanrin e prozës më shumë, apo më mirë e thoni atë që doni pwrmes prozës?

Drenusha Zajmi Hoxha: Unë në fillim kam shkruar poezi dhe mendoj që çdo krijues në fillim provohet në poezi. Madje kam menduar që unë nuk mund të shkruaj prozë, por duke kultivuar shkrimin, letërinë dhe pas një kohe kur pata arritur t’i shkruaj kolumnetë në gazetë, fillova të provoj të shkruaj një tregim, pastaj prej tregimeve u shndërruan në novelë, pastaj në roman. Sado që menedoj që romani është një zhanër më i vështirë sepse nuk përbën një ndjenjë të çastit të autorit për një fabulë, e cila duhet të zhvillohet ta mbaj lexuesin deri në fund. Mendoj se krijimtarinw do ta vazhdojë në të ardhmen më shumë në prozë sesa në poezi, por letërsinë për fëmijë nuk mendoj ta lë anash sepse më tërheq, më bën të mos e harroj anën time fëmijërore.

Blue Sky: Dicka për fund për dëgjuesit e radios “Blue Sky” dhe të emisionit “Fokus Letrar”?

Drenusha Zajmi Hoxha: I përshëndes të gjithë, sidomos ata që lexojnë. Bëhuni vetja juaj, të jeni sa më origjinal, sa më krijues. Lejoni talentin e juaj të marrë frymë dhe ta gjeni veten, atje ku mund të shpreheni sa më mirë.

Blue Sky: Faleminderit.

Vera Pelaj, radio “Blue Sky” - Prishtinë

Bota e Gruas Shqiptare-Vilhelme Vranari Haxhiraj -esse

2009-07-25T19:30:00.001-04:00

Vilhelme Vranari(Haxhiraj)

VLORË: NJË MEMORIE E HISTORISË SONË TË MOHUAR

KUJTOHEN ME NDERIM DHE DHEMBJE 1400 BIJA DHE BIJË TË VLORËS QË U VRANË
DHE U BURGOSËN NË BURGJET E DIKTATURËS

Po e nis shkrimin me këto vargje kuptimplote, të cilat janë sentencë e romanit “Dilema e së nesërmes”,

MOS HARRO!...

Kurrë mos harro!
Ne të gjithë kemi një vatan,
lindëm nga e njëjta baltë!
Si unë edhe ti, për herë të parë
shqiptuam fjalët: “Nënë dhe babë”.

A e mban mend?
Sa herë kujtonim të parët tanë,
të habitur njëri-tjetrit i thamë:
“Qënkemi një fis e një farë,
pa u njohur desh u vramë?!...”

Kujtohu!
Jo ne! Kurrë ne!
Koha bastarde na ka ndarë,
për të kënaqur të pangopurit lakmiqarë.
Lodër e kujt jemi bërë vallë?

Më urren sikur të kam vrarë,
Më sheh vëngër e tërë inat,
sikur kërkon të marrësh hak.
Bota mizore, bota e përdalë,
me ne a nuk është ngopur vallë?!

Mos harro!
Nëna nuk i do fëmijët të ndarë!
Prej drobitjes zemra i pikon gjak.
Mos harro të më buzëqeshësh pak!
Zgjatma dorën që të ecim bashkë!

Nga këto rreshta, çdo individ, i majtë, i djathtë, apo i qendrës, është në gjendje të bëjë një analizë të mirfilltë, jo të njëanshme. Kur janë probleme kombëtare kardinale, kur bëhet fjalë për bashkim dhe jo për rindarje klasore njëanshmëria është e dëmshme. Ndaj le të shërbejë si kujtesë për këdo se kemi lindur në këtë tokë dhe historinë e kemi gdhendur të gjithë bashkë papërjashtim.
Për gjysmë shekulli diktaturë u tjetërsua historia, u zhvat prona, u vodh identiteti shekullor i familjeve fisnike, u mohuan vlerat njerëzore dhe mbi të gjitha individi. U gënjyen brezat me një histori të gjymtuar, të gënjeshtërt, të njëanëshme dhe tejet të politizuar. Për gabimin e një individi apo të një fajtori të pafaj u dënua një familje, një fis, u mohua një krahinë dhe u lanë në harresë, me dashje duke mos u përfshirë në historinë tonë kombëtare. Ky dallim klasor i ndau shqiptarët në “atdhetarë” dhe “armiq të betuar” të tokës që i lindi. Mos vallë ishin bijë të një planeti jashtëtokësor? Me ç’të drejtë ua mohonin pronën e tyre, që ishte atdheu që i lindi dhe i mëkoi me dashurinë për tokën, për njerëzit dhe gjuhën? Dashuria amtare bëri që ata të vinin shenjën e barazisë mes lirisë dhe jetës. Si në gjithë vendin edhe në Vlorë dhe rrethinat e saj, ndodhi e njëjta gjë me gjysmën e popullsisë. Mes këtyre njerëzve që u gënjyen dhe u flijuan, mes këtyre luftëtarëve të lirisë dhe demokracisë së vërtetë, që u vranë e u sakatosën, u burgosën, familjet ua internuan, u mohuan profesionin, këto ditë kujtohen me nderim dhe dhembje 1400 vlonjatë të harruar.
Pikërisht atë detyrë që nuk e bën historianët, po e bën një grup qytetarësh të mirë vlonjatë. Ata janë njerëz të thjeshtë. Nuk janë Akademikë, as doktor shkencash sociale apo juridike, as me detyra shtetërore, por me përgjegjësi morale qytetare që ia vlen të admirohen. Ideator i kësaj pune,që e quaj si një ringjallje e jetëve të varrosura, rilindje e jetëve të mohuara, dergjur burgjeve dhe internimeve, ishte qytetari fisnik, z.Shaban Xhyheri. Ky qytetar i urtë, i moshuar, në prag të nëntdhjetave, i cili mbart qytetari, kulturë dhe atdhetari, po realizon atë pjesë të mohuar të historisë së Vlorës, e cila është e pandashme nga historia kombëtare. Puna e kryer me një vullnet dhe përkushtim të jashtëzakonshëm, e të gjithë grupit të punës, bëri të mundur që ditën e mërkurrë datë 22, në qytetin e Vlorës të çelet ekspozita fotografike e të vrarve dhe të burgosurve politkë nga dikatura komuniste.
Nuk janë pak, por 1400. Vetëm të pushkatuar apo të varur janë 425, nga të cilët 14 janë gra. Kurse 980 janë të burgosur, nga të cilët 52 kanë vdekur në burgje, duke e rritur varrezën gjigante të kombit më të lashtë të kontinentit. Shumica e tyre u vranë dhe u burgosën në kope. Dënimi kolektiv, shpikja e “madhe”e diktaturës më të egër që ka njohur njerëzimi, shfarosi palcën kurrizore të kombit; fisnikërinë dhe intelektualët. Ndërsa duartrokiste Hamletin, Demoni me penën e ngjyer në gjak shqiptari, nënshkruante vdekjen, burgosjen dhe internimin e rinisë, segmentit më vital të kombit.Truri i kombit u varros në këneta, kanale, miniera dhe aerodrome, duke u kthyer në shtretër gjarpërinjësh a fole mushkonjash. Për gjysmë shekulli, Shqipëria, Parajsa ku kanë folenë Perënditë, u shndërrua në një burg, ku kishte vetëm roje dhe të burgosur. Me zakon, a me ligj, çdo kufomë ka të drejtën e një copë toke, ku të prehet. Por Shqipëria e bukur dhe e pasur, veç tejet e vuajtur dhe e varfër, u shndërrua në një varrezë gjigante mbushur plot me varre pa emër, ku mes tyre u dergjën edhe këta dragonj.
U mohuan këta bijë të një klase fisnike, që në shekuj, ka qenë palca e kombit dhe pati vlerat e saj të pazëvendësueshme si në politikë, ekonomi dhe kulturë. Vrasjet dhe dënimet sollën ndarjen e kombit më dysh, në dy klasa armike,. Si pasojë lindi urrejtja dhe hakmarrja. Krimet u bënë vetëm për të mbajtur në këmbë sa më gjatë kolerën komuniste, një shtet të pathemelt. Pas rënies së diktaturës, shkaktarët e shfarosjes masive, të urisë e mizeries, të luftës klasore “u gjykuan”, ndërsa ata, apo bijtë e tyre nisën të drejtojnë shtetin e ri demokratikë. Sa për të qeshur dhe njëkohësisht për të qarë. Kriminelët duheshin dënuar për genocid dhe jo për kafe e metrazhe. Duke e marrë këtë shfarosje, për numër popullsie, kam bindjen se është shfarosja më e madhe e shekullit. Sepse e njëjta gjë u ndoq edhe ndaj shqiptarëve të Çamërisë nga shovinistët grekë dhe ndaj shqiptarëve të Kosovës nga komunizmi serb. Kurse brenda territorit mëmë, këto krime u bënë jo nga i huaji, por nga vëllezërit e një gjaku. Thonë me gojë, se e pranojnë krimin dhe padrejtësinë që i është bërë gjysmës së shqiptarëve, por në këto vite demokraci, persekutorët, as u penduan dhe as kërkuan falje, sepse nuk e njohin veten si të tillë.
Historianët kanë shumë përgjegjësi në mohimin e fakteve reale. Janë faktor për përçarje dhe luftë klasore, e cila e ka dëmtuar Shqipërinë. Komunizmi e varfëroi shqiptarin jo vetëm materialisht, por edhe mendërisht. Kurse mosmarrëveshjet mes shqiptarëve, u rritën oreksin qarqeve shoviniste të fqinjëve. A ka dobi kombi nga grindjet dhe urrejtjet?!
Po i drejtohem Presidentit dhe Qeverisë shqiptare, se mes këtyre fisnikëve që i morën zvarrë, ka plot individë që japin vlera me profesionalizëm, ndoshta japin më shumë se bijtë e atyre që dje ua mohuan vlerat, madje edhe fizikisht, kurse sot na drejtojnë. Tashmë ata vlerësohen me tituj, u jepen pensione të posaçme apo emërohen në vende me rëndësi. Integrimi i të harruarve a nuk duhet të vlerësohet? Rivlerësimi i viktimave të komunzmit, kthimi i pronës pronarëve legjitim dhe dënimi i krimeve të komunizmit, janë domosdoshmëri e shtetit Demokratik.
Historianët duhet t’u drejtohen jetëve dhe aktivitetit të këtyre shqiptarëve të mohuar që janë memoria e gjallë e historisë sonë. Brezat duhet t’i njohin të dy anët e historisë sonë të pashkruar dhe të shtrembëruar. Atdhetarizmi nuk njeh ngjyra politike. Pavarësisht nga bindjet, të gjithë jemi shqiptarë, vëllezër të një gjaku dhe jemi autoktonë në këto troje. Kemi nevojë për vëllazërim e dashuri dhe jo për përçarje e urrejtje. Kjo ekspozitë është një memorie historie, e cila këlthet: “Politikanë, qeveritarë, gjyqtarë dhe prokurorë, mos lejoni tragjeditë të përsëriten!”

EKSPOZITA FOTOGRAFIKE E TË MOHUARVE POLITIKË DËSHMON:
” ATA U RILINDËN PËR TË MOS U HARRUAR KURRË!”

Deputeti dhe kryetar i PD. Vlorë, Ardian Kollozi,
premtoi se Ekspozita do të ketë një dhomë të përhershme

Më 22 korrik, në orën10-oo, në ambientet e Universitetit “Ismail Qemali”Vlorë, u çel ekspozita fotografike e të pushkatuarve dhe burgosurve politikë .Ishte një takim me pjesmarrje të gjerë të familjeve të viktimave, të afërmve të tyre si dhe miq e të ftuar. Aktivitetin përkujtimor e nderuan personalitete si Kryetarii Qarkut Vlorë z.Agron Sharra, Sekretare e prfekturës, zj Dorote Konomi, Kryetari i P.D Vlorë z.Ardian Kollozi, Deputeti Dashamir Tahiri. Gjithashtu auditorin e nderuan me pjesmarrjen e tyre dhe personalitete nga Tirana si: Drejtor i Institurit të Inegrimit të të përndjekurve politikë, z. Simon Miraka;Kryetar i Partisë së Ballit KOmbëtar, z.Adriatik Alimadhi; Kryetar i shoqatës sé të pëndjekurve politikë të Tiranës, z. Skënder Qëndro; Historiani z. Uran Butka etje…Ishte një aktivitet i suksesshëm, që pati rëndësi të veçantë, sepse nxori në dritë 1400 burra dhe gra që luftuan e nuk u vlerësuan; që u vranë për liri –demokraci dhe u mohuan si pjesë e historisë kombëtare.ishte kjo arsyeja qëekspozita u çel në praninë e disa mediave vizive. Pas himnit të Flamurit dhe një minutë heshtjeje në nderim të atyre jetëve të mohuara dhe të harruara, përurimin e ekspozitës, e çeli ideatori dhe nismëtari që punoi për muaj të tërë, z.Shaban Xhyheri, i cili pasi përshëndeti pjesmarrësit, familjet e viktimave, miqë e të ftuar,tha: “Jemi sot këtu të pranishëm, me një nderim të thellë dhe me dhembje, për të çelur ekspozitën fotografike në kujtim të këtyre 1400 shqiptarëve të vërtet, që na vështrojnë të heshtur përmes fotografive. Por sot ata u ngritën nga gjumi i rëndë i harresës historike, ndodhen mes nesh më të gjallë se kurrë ndonjëherë. Kanë ardhur të çmallen me ne, me të afërmit që u kanë munguar. Ishte një takim shumë i vonuar, por jo për fajin tonë.
Si mijëra e mijëra shqiptarë që u sakrifikuan për liri, edhe këta 1400 të rinj e të reja, burra dhe gra, u flijuan për liri-demokraci. Ndaj diktatura komuniste i vrau, i burgosi, i varrosi për së gjalli, i internoi, i dhunoi moralisht dhe fizikisht nëpër biruca dhe burgje, nëpër qelitë më të ngushta se varret dhe më të ftohta se vdekja, sepse ata donin drejtësi dhe sepse ishin dhe ngelën antikomunist.
Të nderuar miq! Për të vënë në dukje, për t’u njohur opinioni mbarë vlonjat dhe botëror me sakrificën e tyre sublime deri në mohimin e jetës së tyre të re, është bërë një punë e madhe nga një grup nismëtar i përkushtuar, dhe me një vullnet të jashtëzakonshëm.Ndaj si më i moshuar që jam ia vlen t’i falenderoj.
Këta zotërinj janë: Shaban Xhyheri, Shpëtim Sharra, Fahri Shaska, Bahri Çeprati, Kujtim Sadiku, Arianit Hoxha, Adif Shenaj, Dero Murataj, Hajdar Saçaj dhe Qani Xhaferi.
Veç fakteve dhe fotografive ne kemi bërë edhe një punë të madhe me median vizive dhetë shkruar, të cilët i falenderojmë. Me median si brenda dhe jashtë vendit është marrë zj.Vilhelme Vranari Haxhiraj! Sa për fillim,veç fotove tëvëna nëstenda, ne e kemi plotësuar edhe me Pamje filmike nga burgjet komuniste, apo në qelitë dhe në hetuesi. Gjithashtu kemi shkëputur citate tëgoditura nga trilogjia Vështroni Meduzën e shkrimtares Vilhelme Vranari Haxhiraj.
Ekspozita jonë e deklaroj të çelur. Ekspozita do të qëndrojë e hapur dhe ju lutem ta pasurojmë me foto të tjera, me kujtime, ditarë, apo sende që kanë qenë personale të viktimave ! Ju faleminderit për pjesmarrjen dhe vëmendjen!
Më pas e mori fjalën z.Fahri Shaska, i cili vuri në dukje luftën dhe përpjekjet për liri të këtyre njerëzve, të cilët u trajtuan si armiq të kombit dhe jo si luftëtar lirie.
Kurse Vilhelme Vranari –Haxhiraj- me një ESE paraqiti dhembjen dhe pasojat e diktaurës komuniste,luftës më çnjerëzore të klasave, e cila humbi çdo vlerë humane dhe këto foto të heshtura, ku secila simbolizon një jetë të harruar, tëdiskriminuar, sot kërkojnë vetëm faljen nga persekutorët e tyre. Kjo ekspozitë është një kujtesë historike për brezat, që kurrë të mos lejojnë tragjeditë të përsëriten.
Në fjalën e tij, historiani dhe studiuesi, z. Uran Butka, ekspozitën e quajti një punë shumë të madhe, dhe me vlerë,gjë për të cilën falenderoi grupin e punës dhe premtoi se do të jape ndihmesën e tij për të realizuar një film dokumentar. Ky lapidar që ju përuruart sot, ia vlen të quhet plotësim i historisë me atë pjesë të munguar të saj.
Ndërsa z.Simon Miraka, veç punës së mrekullueshme që është bërë ,theksoi se nga kjo ekspozitë duhet të marrin shembull gjithë qarqet e vendit,madje edhe Tirana që nuk ka arritur të bëjë diçka të tillë.Këshilla e tij ishte për arsimimin e fëmijëve,sepse Shqipërisë i duhen njerëz të mësuar nëpër universitetet më në zë ,t ëpërvetësojnë gjuhë të huaja që të jenë të zotët për t’u ballafaquar me këdo dhe të jenë të aftë profesionalisht për të.për të ndërrtuar Shqipërinë demokratike, shtetin e së drejtës.
“Kjo ekspozitë përkujtimore, është më e pakta që mund të bëjmë për këto jetë të mohuara, të sakatosura që ju sot i ringjallët,-theksoi kryetari i shoqatës së të përndjekurve politikë Tiranë, z. Skënder Qëndro. Ai porositi që ekspozita duhet të mbahet hapur që të vizitohet edhe nga të rinjtë .Brezat duhet t’i mësojnë me fakte krimet që ka bërë diktatura komuniste, sepse xhelatët nuk e njohin pendesën ,ndaj nuk dinë as të falin. Punën e mrekullueshmee tëkomisionit ,e përshëndeti Kryetari i qarkut Vlorë z.Agron Sharra, Kryetari I Partisë së Ballit Kombëtar për Shqipërinë, z.Adriatik Alimadhi,dhe Deputetët: z. Ardian Kollozi dhe z. Dashamir Tahiri. Z. Ardian Kollozi edhe si kryetar i Partisë Demokratike Vlorë, Vlerësoi punën e vyer premtoi se ekspozita do të qëndrojë hapur duke e vendosur në një ambient tjetër të përshtatshëm.
Së fundi Shaban Xhyheri, ekspozitën e deklaroi të çelur. Ekspozita do të qëndrojë e hapur dhe ju lutem ta pasurojmë me foto të tjera, me kujtime, ditarë, apo sende që kanë qenë personale të viktimave ! Ju faleminderit për pjesmarrjen dhe vëmendjen!Pas vizitës së stendave nga miqtë, familjarëtdhe të ftuarit, në munitor u paraqit çdo stendë me të burgosurit dhe të pushkatuarit sipas fshatrave. Ekspozita vazhdon të vizitohet gjatë gjithë ditës. Le të shpresojmë se planet që ka grupi të realizohen vetëm se duan mbështetjen qytetare dhe të pushtetit.Secili largohej nga ekspozita me shprehjen:”I Paharruar qoftë kujtimi i tyre!”

Vilhelme Vranari (Haxhiraj)
VIKTIMAT E KOMUNIZMIT SOT KËRKOJNË VETËM FALJE NGA PERSEKUTORËT…

EKSPOZITA E VLORËS KËLTHET: “JU TË RINJ, MOS LEJONI TRAGJEDITË TË PËRSËRITEN!”
Fjala e mbajtur në çeljen e Ekspozitës
Të nderuar familjarë dhe të afërm të viktimave të genocidit komunist!
Të nderuar miq dhe të ftuar!
E ndiej veten të privilegjuar dhe të nderuar që në këtë tubim historik, komisioni i punës i kësaj ekspozite, më dha mundësinë që të shpreh mendimin tim modest për këtë ringjallje të historisë sonë të pashkruar.
Së pari përgëzoj dhe falenderoj ideatorin dhe nismëtarin e ekspozimit të këtyre figurave të harruara, z.Shaban Xhyheri, që kërkon të vë në piedestal vlerat morale, qytetare, intelektuale dhe atdhetare të çdo vlonjati. Për këtë të moshuar të urtë rëndësi ka të jesh shqiptar i mirë. Po qe i tillë, nuk ka si të mos jesh qytetar i mirë i Vlorës. Gjithashtu përgëzoj stafin për punën e vyer në Rilindjen e historisë së shtrembëruar, të gjysmuar dhe të gënjeshtërt. Këtë ekspozitë e quaj “Orakull i Memories Historike”. Miq dhe të ftuar, po citoj disa vargje që rastësisht i lexova në internet:
“Mik i dashur, na u dhimbse kur tregoje,
Si të kishin shtypur, marrë nëpër këmbë...
Liria erdhi...
Dhimbjen në piedestal ta vumë, të ngritëm lart.
Na le pa mend:
Sa shumë i ngjave shtypësit tënd!” -Këto vargje i ka shkruajtur me siguri një bijë sigurimsash. Si përgjigje e poezisë, në emër të gjithë atyre që diktatura komuniste, më e egra e njerëzimit, u mohoi jetën, që trupat e tyre lastar plehëruan këneta, miniera, kanale, atyre të rinjëve që i murosën në pallate, aerodrome dhe në rrugët e ndërtuara me punën e papaguar të tyre, duke e mbushur këtë vend-burg me varre pa emër, po u kushtoj këtë ESSE
“ Ej, ti …që na përçmon dhe na përbuz…
*Ti nuk e di se ç'do të thotë të të vrasin djalin e vetëm pa asnjë shkak, vetëm se ishte bir i një familjeje fisnike.Vdekja me plumb është e ëmbël. Por ç’mund të thuash për të riun 18 vjeçar që e mori mushka zvarrë dhe nënës në shtëpi i çoi vetëm njërën këmbë? Këtë plagë të Sigurimit të Shtetit nuk mund ta harrojë jo familja, por as bashkëkohësit .
*A ka drejtësi, kur dikë e burgosën për agjitacion dhe propagandë vetëm se s’ piu dollinë për mustaqet e Stalinit?!
* Nuk di si ta emërtojë dënimin me burgim të përjetshëm të qindra e mijëra të pafajshmëve, vetëm se nuk ishin në gjendje të shlyenin tatimet e jashtëzakonshme.
*Në ç’vend të botës është vrarë ideali i femrës, apo nëna shtatzënë si në Shqipërinë komuniste? U zhduk inteligjenca e arsimuar në Perëndim, kur shumë emra të tyre, ende ruhen me gërma të arta “Elita të Shekullit XX-të”?
* Si do ta quaje dënimin kolektiv, 70 burra lidhur këmbë e duar me zinxhirë dhe në qafë mbanin varur një parrullë: "Kriminelët në litar!"dhe pas shpine:"Kështu do ta pësojnë armiqtë e klasës"?!
*Ti nuk e ke provuar që të mos thotë kurrë goja “Baba” dhe s’e di se ç’do të thotë të rritesh jetim me baba gjallë!
*Ti nuk e imagjinon dot, të të zhvasin mundin dhe djersën e qindra viteve dhe të të lënë me gisht në gojë, aq sa nuk ke me çfarë i mbledh fëmijët.
*Si mund ta merrni me mend se urrejtja e komunizmit arriti deri aty, sa vrau barbarisht kafshën që s'ka gojë, vetëm se i përkiste një fisniku. A mund t'i shtypësh kokën barbarisht një qeni të bardhë si bora vetëm pse e kishin sjellë nga Austria?
*Si do të ndiheshe kur të sekuestrojnë gjithçka dhe të nxjerrin në rrugën e madhe? Pastaj” bamirësit komunist ", të dhurojnë një barakë në kënetë, ku të internojnë si fis dhe si shtresë ?!
*Ti nuk e kupton sa vragë lë tek fëmija, të cilit i pëlqen libri, kur sheh se i rrëmbejnë bibliotekën qindravjeçare dhe i hedhin librat në kamion si plehëra dhe jo si burim kulture apo dijeje.
*Ti nuk e njeh vuajtjen dhe urinë, si mund të të dhembset një nënë që gjithë ditën i bie bretku në ish ullinjtë e saj, dhe në darkë i mbledh fëmijët me lakra pa vaj?
*E di ti se trastat, tok me fëmijët ,në supet e grave e nënave tona, ishin më të rënda se prangat në duart dhe këmbët e të burgosurve ?
*Nuk të kanë thënë ndonjëherë: “Ti nuk ke të drejtë të diplomohesh se i përket një bote tjetër, botës së mohimit të vlerave dhe vuajtjes çnjerëzore” .
*A mund ta besosh se një nënë me fëmijë,gjeti dritare të rënies së luftës së klasave, diplomohet denjësisht, dhe kur Dekanata për aftësi, e propozon për punë, Kryetari i Kom. Ekzekutiv e pyet: “A e bën dot luftën e klasave? Dhe kujt? Asaj që e kishte hequr mbi supe atë luftë klasore, barbare dhe më çnjerëzore. "I madhi" thotë: "Pushtetin tonë komunist e ndan një hendek i thellë me interesat e klasës tuaj. Ne u përkasim 2 botëve të kundërta, armike,ndaj ti s'ke vend në shoqërinë tonë.
*A e di se mijëra të rinjëve iu mohuan të drejtën e studimit dhe sa të tjerëve u shkoi talenti dëm?!
*Ke provuar ndonjëherë kur komunistët festojnë themelimin e "nënës parti", dhe fëmijët e tu të t'i nxjerrin nga shtëpia në shi, në të ftohtë, prej aty ku të kanë rënë brinjët në ndërtimin e pallatit, vetëm për një metër kub ajër më shumë, sepse ti nuk ke të drejtë të jetosh në pallat?
*Ti nuk e di se ç'është vrasja morale. Eshtë një dhunë psiko-fizike që të vret gradualisht. Eshtë një vdekje e ngadaltë.
*Ti nuk e njeh mbijetesën. Ajo është virtyt i fisnikërisë. Nuk dhurohet, nuk blihet me para dhe as me kulturë. Fisnikëria trashëgohet në gene brez pas brezi.Të persekutuarit e mbijetuar, si duket ruajnë në gjak, genet e ilirëve të pastër ( jo ata të përzier që kanë nxjerrë raca bastarde),sepse vetëm ilirët e kulluar u mbijetuan shekujve.
Të nderuar politikanë dhe pushtetarë, shikojini këto portrete të heshtur, a nuk është një pamje rrëqethëse?Janë 1400 të rinj, gra dhe burra që u vranë, u dhunuan, u mohuan jetën, ëndrrat, profesionin, vetëm sepse luftuan për liri dhe demokraci, por jo për një Shqipëri-burg apo një atdhe të shndërruar në një varrezë mbushur me varre pa emër.
Sot është DITA E RINGJALLJES së tyre dhe ata nuk duan asgjë. Nuk duan hakmarrje, sepse ajo sjellë dhunë dhe hasmëri. Ata kërkojnë paqe mes shpirtrave të lodhur e të sfilitur të shqiptarëve. Nga persekutorët, xhelatët që u morën jetën, u vranë shpresat dhe ëndrrat, ata kërkojnë vetëm një fjalë,”Falje”.Mjerisht xhelatët nuk njohin pendim,ndaj nuk dinë as të kërkojnë falje për krimet e bëra.
Këto portrete sot e në vazhdim këlthasin:”Ne jemi pa varre, ndaj na gjeni një copëz dhomë ku të prehemi e të bisedojmë me brezat, që të mos lejojmë të përsëriten tragjeditë, dramat e një kombi vital, që do të zilepsnin edhe tragjedianët më të mëdhenj të kohërave. Ata do të ringjalleshin për të shkruar tragjedinë më të kobshme, më rrëqethëse të njerëzimit, atë të vendit të shqiponjave. Përmes Faljes së Persekutorëve tanë, kërkojmë integrimin e bijëve, mbesave dhe nipave tanë në shoqërinë e re. Trajtoini ata sipas arsimimit, intelektit dhe profesionalizmit.. Jepuni pronat pronarëve, ktheni identitetin legjitim të rrëmbyer dhe do të shihni se si do të ndryshojë kjo tokë e përgjakur me gjak të pafajshëm shqiptari. Atëherë ne do të prehemi të qetë, sepse do ta shohim realitet ëndrrën tonë, që s’na lanë ta realizonim.”Kjo thirrje u drejtohet Politikës, Pushtetit dhe Drejtësisë për t’i rivlerësuar gjithë viktimat e komunizmit. Kjo ekspozitë kujtimore, si pjesë e historisë kombëtare, duhet të ketë një ambient që të vizitohet vazhdimisht, sepse rinia duhet ta njohë luftën e klasave, genocidin shfarosës që u ndoq në Shqipëri, në Çamëri dhe Kosovë. Mes këtyre tre pavioneve, ata do të jenë në gjendje të përcakrtojnë se cilët kanë qenë persekutorët e secilës.trevë të Shqipërisë. Rinia le të jetë gjykatësja më e drejtë e së djeshmes së hidhur.Vetëm e vërteta historike e Shqipërisë sjellë paqen dhe mirëkuptimin mes shqiptarëve, gjë për të cilën kemi nevojë sot më shumë se kurrë.
Kjo ekspozitë është një memorie historie, e cila këlthet: “Ju të rinj që do të jeni politikanët, qeveritarët, gjyqtarët dhe prokurorët e së nesërmes, mos lejoni tragjeditë të përsëriten dhe mos harroni se të gjithë jemi shqiptarë, të një race, flasim një gjuhë,kemi një traditë dhe në gene kemi gjak ilir.”

Bota e Gruas Shqiptare-MIMOZA DAJCI -opinion

2009-07-25T19:29:00.001-04:00

ndiferenca e OJQ-ve dhe parate pa djerse
Nga Mimoza Dajci
Duke u njohur me rastin e tmerrshem e flagrant sic eshte perdhunimi sistematik i nje vajze 21 vjecare nga fshati i Lezhes prej monsters baba, nuk mund te qendroja indiferente pa shprehur keqardhjen dhe ate cfare une mendoj ne zgjidhjen e ketij problemi jetik qe po mbyt disa nga familjet shqiptare.

Injoranca, skamja, varferia e izolimi i Shqiperise shperthen sot e perdite me raste te tilla dhune e perversiteti. Mbaj mend se vitin 1994 kisha pikturuar ne leter te bardhe dhe karbon token meme Shqiperine te futur ne nje qyp e siper tij nje tape. Piktura kishte dimesionet 62 me 40 cm. E pata emeruar “Qypi i Pandores”. Nga vete simbolika e permbajtjes ia dhurova Shoqates se Ish te Perndjekurve Politike ne Tirane, dhe ata e vendosen ne mur ne nje nga ambjentet e saj. Bukur deri ketu, por ajo pikture duke qene se kishte brenda fabulen e lashte shikojme se cdo dite e me shume “Qypi i Pandores” shperthen e nxjerr ne pah pervec te mirave edhe krimet e akumuluara te kohes se shkuar. Jo pse fenomene te renda dhune e vrasje nuk kishin ndodhur me pare ne vendin tone, por censura, mungesa e mediave private e lirise se fjales do te merrin dhe groposnin me vete edhe ngjarjet e parandodhura si shume e shume krime te perjetuara ne kohen e diktatures komuniste ne Shqiperi.

Jo cdo gje ne boten ku jetojme pritet nga shteti. Per afro 2o vjet Europa e Perendimi u kane ofruar ndihma teknike, logjistike, si dhe shuma te medha parash OJQ - ve shqiptare per civilizimin e jetes ne familje si ne fshat ashtu edhe ne qytet. Cfare u be me keto fonde, ku shkuan ato ndihma, dhe ku eshte suksesi i realizimit te ketyre projekteve. Ku eshte ndergjegjesimi i shoqerise civile shqiptare per keto viktima te pafajshme qe nuk dihet se kur do ti vije fundi. Heshtja, mbushja e xhepave me para (jo djerse) prej donatoreve te huaj, neglizhnca e ketyre OJQ-ve ka sjelle per pasoje edhe keto fenomene te denueshme jo vetem nga ligji por edhe nga qytetari i thjeshte, i cili mund te njihet me to vetem nga nje lexim ne shtypin e dites. Personat direkt pergjegjes drejtues te ketyre fondacioneve apo shoqatave i del per detyre te perveshin krahet, te veshin cizmet e ti vihen punes ne terren, si ne fshat ashtu edhe ne qytet pse jo edhe ne Kryeqytet, sepse edhe atje ka akoma raste flagrante te dhunes ne familje. Shume te rinj e te reja kane perfunduar studimet e larta e jane pa pune. Te merrem psikologe e mjeke e te nisen fshatrave per te pare situaten ne vend.Do thoni ju atje s’ka rruge, fondet qe merrni shtroni rruget, te pakten ne Amerike rruga nuk mbaron kurre, ne cdo skaj te larget te saj po te shkosh rruget do ti gjesh te afaltuara. Rruget ne fshat i shtron individi, shoqatat pse jo edhe shteti por kryesisht ato behen ne menyre private.

Mos te shkohet neper konferenca te ndryshme neper bote vetem per tu dukur e per para, e te flitet per kujdesin ndaj femres, por te jemi konkret e me kembe ne toke sepse atje skamja po kapercen limitet e jetes deri ne aktet e vetevrasjes. Te mos shikojne me lluksin e tyre kur vendit e popullit te varfer po i del flaka e tymi siper catise e neper bote. Shume trondites dhe i pakapercyeshem eshte per cdo nene e femer shqiptare ky veprim bastard i nje babai qe s’mund te quhet i tille, e qe ne rrethana te caktuara shfrytezonte foshnjen e tij si nje prostitute ne familje. Aq me keq qe as nuk e pranon incestin ndaj se bijes. Eshte vertete shume i tmershem fati tragjik i nenes kur pa te bijen qe perdhunohej nga i shoqi, por sipas saj ajo nuk kishte zgjidhje tjeter pervec vdekjes. E mbuluar nga injoranca, varferia ropatohej rrugeve duke punuar rende vetem qe ne familje mos te mungonte asgje si per vajzat ashtu edhe per te shoqin, e mbante brenda atyre mureve e shpatullave te saj dhimbjen e madhe te perdhunimit te bijes se saj nga bashkeshorti. Duke u ndalur tek heshtja e saj shikojme dy ane; ate te mos berjes publike te gjerave qe cdo gje te mbetej brenda familjes, e te mos beheshin “gazi i botes” dhe tjetra me e pranushmja po sipas saj per te mos i prishur avenirin vajzes se saj qe neser edhe ajo te krijonte nje familje normale.

Mbeshtes opinonin e dikujt kur thote se truri i tij duhet te dergohet per studim ne nje nga laboratoret me te specializuara te botes, sepse keshtu mund te diagnostikohen e kurohen me lehte keto “specie” qe shkaktojne krime te kesaj natyre. Si eshte e mundur qe ky kriminel autor i disa vrasjeve te lihej i lire e te ushtronte perseri dhune ne familje ndaj grus e vajzes, e cila edhe ajo, sipas nje te aferme te saj tregon se vajza e perdhunur kishte filluar ta pranonte kete akt pervers dhe urrente ne kulm te emen, gje qe ajo e reflektoi deri edhe ne momentin e varrimit te saj, duke qeshur e perqafuar ne krahet e te atit. Mendoj se edhe veprimet e saj duhen pare me kujdes nga mjekesia ligjore dhe organet kompetente sepse dhuna tek ajo ka ndikuar per keq ne sistemin nervor edhe veprimet e saj jane te demshme si per shoqerine ashtu edhe per familjen, prandaj duhet trajtuar si nje rast i vecante e me kujdes nga shteti dhe nga shoqeria. Ne dejet e saj trashegohen tiparet, karakteret e veset e te atit, prandaj edhe ajo duhet te trajtohet nga mjekesia si studim me vete, per tu gjendur me pas solucioni i ketij “kanceri” vdekje prures.

Kam degjuar njehere nga afer se si nje vajze ngacmohej seksualisht nga njerku i saj. Ajo edhe pse kishte kryer studimet e larta per mjekesi nuk ishte ne gjendje jo vetem te denonconte njerkun, por edhe ti tregonte nenes se saj se cfare po ndodhte, vetem e vetem qe e ema mos te kishte nje divorc te dyte. Pranoi martesen pa njohje jashte vendit, dhe u nis, po se ku as vete nuk e dinte. Sa e sa raste te tilla kemi cdo dite, ku vajzat shqiptare perfundojne rrugeve te botes e te perfshira ne prostitucion, apo nen gryken e pistoletes. E kam bindjen se kjo ka ndodhur per shkak te rrethanave e kushteve te tyre te renda qe i kane detyruar ti bejne keto veprime duke mos patur edhe mbeshtetjen financiare e morale. Vajza qe u martua e gjeti zgjidhjen, po ato qe jane akoma ne ate vend ku nuk ka fronte pune e nuk i sigurohet strehim, i cili eshte aq i domosdoshem per privacine e jetes. Sigurisht nuk duhet perjashtuar rastet e vajzave edhe grave shqiptare qe kane shkelqyer dhe nderuar vendin jashte neper bote e qe kane ecur perkrah shkences, kultures apo cdo lloj fushe tjeter duke konkuruar me standartet bashkekohore.

Jeta dhe eksperienca ne emigracion na ka mesuar me disa gjera ndryshe, sepse edhe niveli i jeteses eshte me i larte se atje. Ketu per grate e vajzat e dhunuara ka banesa komode dhe krejtesisht te panjohura per shkaktarin e dhunes, te cilat jane ngritur nga OJQ-te e ndryshme, kurse ne Shqiperi duke mos ekzistuar keto kushte, vajzat e grate detyrohen e i nenshtrohen dhunes e mbase edhe perdhunimit. Pra jane shkaqet ekonomike qe e ulin dhe nenshtrojne femren shqiptare. Nese ajo do te ishte e pavarur ekonomikisht nuk kishte pse torturonte veten, nenen apo motren me veprime te tilla shtazarake dhe amorale.

Ceshtja e strehimit ka qene kurdohere problem i madh ne vendin tone, e te gjitha keto vinin si pasoje e nje vendi te prapambetur e te pazhvilluar. Vetem blloku e njerezit e priviligjuar te asaj kohe jetonin ne kushte te mira. Po kujt i vinte keq per fakirin popull. Pra moszgjidhja e strehimit shkaktonte gjithmone grindje e shere ne familje, ku ishin te detyruar te jetonin 3 apo 4 kurora ne nje apartament me dy dhoma. Plaste “lufta” edhe per shkak te femijeve te vegjel, e cdo here perfundonte me acarime e perplasje te medha. Beheshe hasem me motren, vellane, nuset e vellezerve etj. Keto probleme sociale e te prekshme duhen pare me kujdes e perparesi te vecante per te shmangur cdo te keqe sociale ne vend.

Duam s’duam por nami i keq i ka dale burrave shqiptare qe jane shume te dhunshem. Te me falin ata persona jo te dhunshem e qe jane shume korrekt me familjen e shoqerine, por per ta ilistruar kete fakt po ju tregoj nje ndodhi. Nje dite per te shkuar ne pune mu desh te merrja taksi. Rruges taksisti (amerikan) me pyeti: “Shqiptare je”. Po, i thashe e habitur. “Te kam pare ne disa emisione televizive tek TV-Kultura Shqiptar e” – me tha, dhe here pas here me hidhte shikimin pertej xhamit te pasqyres. “Gruan e kam shqiptare - vazhdoi biseden – dhe i ndjekim me shume interes emisionet ne gjuhen shqipe, prandaj edhe tu ofrova per te sherbyer”. Oh, i thashe shume mire, faleminderit. Ai foli perseri “Perpara se te martohesha e pyeta gruan; pse do te martohesh me mua e jo me nje shqiptar, ajo mu pergjegj se, burrat shqiptare jane te dhunshem”. Ky ishte vetem nje rast i degjuar, po sa raste te tilla reale kemi e do te kemi perseri ne vendin tone, jo se akte te kesaj natyre nuk ndodhin edhe neper vende te ndryshme te botes, por problemi eshte si ti zgjidhim hallet tona per te patur kujdes ne lehtesimin e dhimbjeve qe shkakton dhuna e per te parandaluar vrasjet e vetevrasjet me paramendim.

Mire do te ishte qe OJQ-te e ndryshme pamvaresisht se ne cilat fusha te jetes levrojne, duhet te vene ne dispozicon te popullates nurma telefoni, fax-i dhe adresa te ndryshme email-i, ne menyre qe denoncueset te ndjehen me te lira ne rrefimet e dhunimit te tyre dhe te ruhet privacia e deponimit deri ne maksimum. Te vendosen telefona publik si ne zonat rurale ashtu dhe ne qytet vetem per raste urgjente, ne menyre qe ndihma e shpejte tu jepet sa me pare kesaj kategorie njerezish apo cdo viktime te rastit. Policia private e shteterore te qarkulloje non stop ne cdo qoshe te vendit me korrektesi dhe pa u korruptuar nga keqberesi.

Bota e gruas Shqiptare-Interviste e Zerit te amerikes me Rozi Theoharin

2009-07-25T19:27:00.001-04:00

Rruga e shkrimtares Rozi Theohari drejt suksesit letrar në SHBA
Laura Konda
Zëri i Amerikës
24-07-2009
Shumë emigrantë shqiptarë në SHBA, të ardhur vetëm 10-15 vjetët e fundit kanë arritur, në saje të punës së tyre këmbëngulëse, të ushtrojnë profesionin që kanë patur në vendin e tyre. Një prej tyre është shkrimtarja Rozi Theohari, autore e 14 librave, 4 prej tyre në gjuhën angleze.

Të jesh emigrant është e vështirë, por të jesh emigrant intelektual e në një moshë relativisht jo të re është akoma më e vështirë. Por këto vështirësi duket se i ka kapërcyer me sukses, pas 15 vjetësh në Shtetet e Bashkuara të Amerikës shkrimtarja Rozi Theohari, në saje të punës, optimizmit që e ka ndjekur në çdo përpjekje të saj, vullnetit të paepur e dashurisë për profesionin.

Rozi Theohari është autore e 14 librave, 4 prej tyre në gjuhën angleze. Bijë dhe mbesë e një imigranti nga Dardha e Korçës, ajo erdhi në SHBA në vitin 1994, siç thotë, mes të tjerash, edhe për të "njohur vendin ku frymuan dhe punuan aq rëndë" baballarët dhe gjyshërit në fillim të shekullit të 20-të. "Erdhëm të vizitonim varret e tyre në qimiteret amerikane, të ulemi në gjunjë për të përkëdhelur gurin e të vendosim aty një buqetë me lule", kujton ajo.

Por Rozi, ndryshe nga paraardhësit e saj që ju vunë punës për të mbledhur para që të mbanin familjen në Shqipërinë e varfër, zgjodhi rrugën e të qënit intelektual në Amerikë, duke filluar studimet universitare, edhe pse mbi të 50-tat.

Ajo kujton fillimin e vështirë të jetës në Amerikës, si çdo imigrant tjetër, me zemrën e mendjen të dyzuar midis Amerikës e Shqipërisë. Por Rozi pati forcën që ky dyzim të mos e pengojë, por përkundrazi, ta ndihmojë e frymëzojë në karrierën e saj intelektuale.

Ajo vlerëson së tepërmi komunitetin shqiptaro-amerikan, aktivitetetet e tyre të larmishme por edhe punën e palodhur atdhetare si një faktor për ta mbajtur gjallë traditën shqiptare me mijëra kilometra larg vendit. Pa humbur kohë, ajo do të bëhej edhe vetë pjesë shumë aktive e këtij komuniteti.

"Ashtu si çdo emigrant jetoj me dy vizione: Jetoj me kulturën, me sfidat e të papriturat e jetës amerikane, përballë komunitetit shqiptaro-amerikan dhe njëkohesisht me perfytyrimin e jetes sime në të kaluarën, në atdheun e largët. Këto dy vizione më kanë angazhuar e frymëzuar në krijimtarinë time në prozë e poezi. Këto dy vizione me kalimin e kohës bashkohen në një të vetëm, ashtu siç jemi bashkuar në një komunitet të vetëm, ketu... Të gjithe shqiptarët, pa dallim besimin fetar, krahinor apo ideve politike, tiranasit, shkodranët, vlonjatët, çamët, prishtinasit, prizrenasit, tetovarët, ulqinakët, arvanitasit, arbëreshët, të gjithë, kur takohemi, flasim shqip e këndojme shqip, me një qellim, me një ëndërr e me një urim për përparimin dhe mirëqenien e popullsisë shqiptare në të gjitha trojet etnike."

Fituese e disa çmimeve letrare për krijimtarinë në Shtetet e Bashkuara, mes tyre ai "Pena e artë" nga shoqata e shkrimtarëve shqiptaro-amerikanë, apo çmimit ndërkombëtar "Naji Naaman Literary Award", krijimtaria e Rozi Theoharit përfshin poezi, prozë dhe publicistikë, ku ajo ka pasqyruar përvojën e saj jetësore në SHBA. Tri libra të saj me poezi janë botuar në gjuhën angleze. Disa nga poezitë ajo ja kushton përpjekjeve të afrikano-amerikanëve për t'u bërë qytetarë me të drejta të barabarta në shoqërinë amerikane. Vitin e kaluar, ajo shkroi një poezi të ndjerë për Presidentin Barak Obama.

"Qysh kur erdha në Amerikë në vitin 1994, provova shume përvoja të reja, të cilat i kam pasqyruar në prozën e në poezinë time. Një nga këto përvoja ka qenë edhe njohja e miqësia me Afrikano-Amerikanet, që nga elita e deri tek njeriu më i thjeshtë, karakterizuar nga edukata e mirë dhe sjellshmëria. Gjate viteve kur studioja në kolegj e më vonë, e frymëzuar prej tyre, kam shkruar poezi në gjuhën angleze kushtuar miqve të mi Afro-Amerikane, si dhe gruas se famshme zezake Roza Park, governatorit zezak të Massachusettsit Deval Patrik dhe së fundi, entuziazmin tim e shpreha tek poezia kushtuar presidentit të tanishëm të Amerikës, Barak Obama.

Poezia titullohet "The Golden Epoch", "Epoka e artë". Një poezi e thjeshte dhe e ndjerë, ku autorja sjell emocionet e saj një dite pasi ka votuar per presidentin e pare afrikano-amerikan të Shteteve të Bashkuara.

… Dhe brenda pak kohësh pas dërgimit, ajo mori një letër falënderimi, me nënshkrimin e Presidentit të SHBA, Barak Obama. Një letër me tre paragrafë, një falënderim i thjeshtë, por shumë domethënës për një intelektuale-emigrante nga Shqipëria. //kk//

Bota e Gruas Shqiptare-Vilhelme Vranari Haxhiraj -esse

2009-07-08T08:32:00.001-04:00

Vilhelme Vranari (Haxhiraj)
GJUHA E MËMËS ËSHTË I PARI ELEMENT IDENTITETI KOMBËTAR

Duke marrë shkas nga një koment te”Fjala e Lirë”, shkruar nga shqiptari i mirë, kritiku dhe analisti, z. Fatmir Terziu, i cili me të drejtë kërkon komente në lidhje me përdorimin e gjuhës shqipe në takimet e tyre, apo në media, po shkruaj mendimet e mia të cilat janë të pa tjetërsueshme.. Nuk ka gjë më të bukur, më interesante dhe më me vlerë kombëtare, se kur një individ apo një shoqatë brenda vendit dhe aq më tepër në Diaspor, jep mendime mbi problemet e shumta sociale që kanë prekur shoqërinë shqiptare. Përgëzoj shoqatën "Shpresa Programme", që punon dhe vepron në Angli për tematikat me interes për shoqërinë tonë. Shoqata të tilla, të krijuara nga shqiptarë në emigracion, ka në të katër anët e rruzullit. Përmes internetit, medias sé shkruar dhe vizive ka mjaft shoqata si: “Vatra”,“Bota e Gruas Shqiptare”që janë në ShBA; “Klubi “Drita “në Athinë; “Shpresa Programme” në Londër, me gazetat dhe revistat e tyre virtuale apo vizive, si “Fjala e Lirë”në Londër, drejtuar nga Fatmir Terziu dhe një grup intelektualësh. Në ShBA janë “Illyria” nën drejtimin e z.Dalip Greca,“Bota Sot”,”Bota e gruas shqiptare”, “Dielli”; Në Romë “Rrënjët”; në Greqi “Pelegrini” drejtuar nga Thanas Jani dhe sa e sa të tjera, të cilat bëjnë një punë të madhe për njohjen e çështjes shqiptare në botë.Tematika që ato prekin ka si qëllm integrimin e shqiptarëve që jetojnë në emigrim si dhe integrimin e gjithë shoqërisë shqiptare në tërësi. Pa një shoqëri të emancipuar në të gjitha segmentet e saj, pa një nivel të lartë kulturor dhe arsimor të të gjithë shoqërisë, as që mund të mendohet që kombi ynë të integrohet në botën e zhvilluar. Nëse synimet për një transformim cilësor, nuk janë obligim i gjithë shoqërisë shqiptare, ku përfshihet politika, administrata shtetërore ( e lartë, e mesme dhe ulët), arti dhe media, duke nisur me respektimin me fanatizëm të përdorimit të gjuhës standarte shqipe, pa huazime, ka rrezik të humabsim identitetin tonë kombëtar.
Të gjithë e dimë se gjuha është një nga tri elementet e shtyllës së kombit. Në shekuj fati i ka shpërndarë shqiptarët nëpër botë. Por emigracioni më i madh i të gjitha kohërave që ka njohur vendi ynë, ishte ai që nisi në vitin 1990 e në vazhdim…Në Perëndim ata u përballën me rrugët e panjohura që u serviri koha. Për të përballur vështirësit e jetës, për t’u integruar në një shoqëri të re, me norma krejt ndryshe nga vendii tyre,ishin dhe janë të detyruar të mësonin dhe të mësojnë gjuhën ,të njihnin dhe njohin traditën e vendit që i mirëpriti. Kush mëson gjuhë të huaja pasuron kulturën vetiake dhe siguron integrim më të shpejtë në shoqërinë ku jeton dhe punon. Mirëpo fëmijët që kanë lindur dhe do të lindin në emigracion, ka rrezik ta harrojnë gjuhën e të parëve,gjuhën shqipe. Kjo ndodh nga njëherë në vartësi të rrethanave të të vegjëlve. Ndoshta ky rreziknga njëra anë dhe nga ana tjetër, dashuria për vendlindjen dhe përgjegjësia morale apo qytetare për t’i treguar botës se edhe ky vend i vogël, Shqipëria ka historinë, zakonet dhe kulturën e vetë,u detyruan të krijojnë shoqata në emigracion. Duke qenë të organizuar, iu krijua mundësia që të kishin mediat e tyre. Me kohë hapën shkolla shqipe. Vlen t’i jemi mirënjohës Sejdulla Dajës që ka hapur një rrjet të gjërë shkollash shqipe në Suedi. Hapja e shkollës shqipe në Itali dhe së fundmi në Greqi. Duhet lavdëruar puna e çiftit Kozeta & Qemal Zylo, që kanë çelur në New York, Instituin e gjuhës shqipe që mban emrin e heroit tonë kombëtar “Gjergj Kastrioti Skënderbeu..” Tani, po ky çift dhe po në New York, çelën TV e parë shqiptar në SHBA.
Qysh para 600 vjetsh kanë mërguar arbreshët e Italisë dhe jo vetëm ruajnë zakonet, traditën, mësojnë historinë e të parëve , por janë për të pasur zili që po i japin rëndësi të madhe mësimit të gjuhës shqipe. Jo vetëm kaq, por po zgjerojnë lidhjet shpirtërore me tokën mëmë dhe duke qenë krenar për simbolet kombëtare shqiptare, i ruajnë ato si të shenjta. Vlen të përmend Shoqatën “Vatra Arbëreshe” në Piemonte me qendër Kieri (Torino).Arrijnë deri aty sa zhvillojnë konkursin e gjuhës letrare standarde shqipe. A nuk duhet marrë si shembull? Zhvillimi i kulturës dhe gjuhës shqipe në Piemonte, ku është bërë një punë e madhe nga drejtuesit e saj, si Presidenti Vincenzo Cucci; përgjegjësi i kulturës që merret direkt me gjuhën shqipe, Tommaso Campera, Prof –docent Italo Constante Fortino(pedagog i gjuhës shqipe në Universitet). I mora si shembuj këta zotërinjë për të treguar se ç’duhet të bëjnë shoqatat e formuara nga emigrantët e rinj.
Duke parë punën e madhe të këtyre shoqatave për njohjen e historisë, kulturës dhe traditës shqiptare nga të huajt, vlerësoj përpjekjet e tyre për minimizimin e problemeve sociale që vihen re në shoqërinë e sotme, për të cilat na dhemb të gjithëve.
Në mënyrë të veçantë, vlerësoj sensibilizimin e opinionit nga ana e tyre për dhunën në familje, ku më të denigruarit janë gratë dhe fëmijët. Theksoj se të gjitha këto përpjkeje nëse shkruhen apo nëpër tubime fliten në gjuhën e mëmës, atëherë me të vërtetë ruajnë identitetin e tyre kombëtar. Emigrantët shqiptarë duhet ta përdorin qëtë mos e harrojnë gjuhën shqipe. Duhet t’ua mësojnë fëmijëve të tyre! Do ta quaja si një detyrim kombëtar ndaj tokës qëilindi dhe familjeve që kanë lënë pas. Eshtë krenari kur në dhe të huaj ruani identitetin e të parëve tuaj ilirë! Nuk nënvleftësoj përdorimin e gjuhës së vendit ku jetoni, por shoqatat kanë si qëllim të ruajnë nga asimilimi gjuhën, kulturën shqipe dhe nga mohimi i të qenit shqiptar. Shumë fëmijë që kanë lindur jashtë e mohojnë origjinën duke thonë se janë italianë, amerikanë apo anglezë etje. Ndaj tubimet e shqiptarëve aty ku jetojnë, duhet të bëhen në gjuhën shqipe. Gjithashtu mediat qëdisponojnë, duhet t’i përmbahen gjuhës standarde shqipe.
Nëse duan që puna e tyre të njihet nga opinioni i huaj apo ai botëror, le të shkruajnë paralel me artikullin apo studimin nëgjuhën shqipe edhe në anglisht, apo italisht…Kjo gjë bën jo vetëm të mos e harroni, por ta ruani të patjetërsuar gjuhën e të parëve.
Duke pasur parasysh rrezikun e asimilimit të gjuhës dhe idenitetit tonë kombëtar, qysh në vitin 2003 kam dhënë një mesazh në kopertinën e romanit historiko-fantastik për fëmijë me titull “Amanti i Arbërisë”,të cilin po e jap:
“ I dashur lexues i vogël!
Këtë roman ia kushtoj nipit tim të shtrenjtë, Ivo Spatharit, që jeton në Itali, në dhjetëvjetorin e lindjes së tij.
Ty Ivo, Biankës së vogël dhe gjithë fëmijëve shqiptarë, që stuhia iu vërviti kushedi në ç’kënd të globit, po ju lë një amanet:
Kurrë mos harroni se jeni shqiptarë! Ndaj duajeni këtë vend! Mësojeni dhe duajeni gjuhën e bukur shqipe, se është gjuha e nënës! Mësoni mirë gjeografinë dhe historinë e vendit tuaj sepse vetëm kështu mbroni identitetin tuaj! Vetëm në këtë mënyrë do t’i tregoni botës se kjo është toka e të parëve tuaj dhe se ne jemi autoktonë në këto troje. Kurrë mos e mohoni dhe e harroni këtë vend, sa i bukur dhe i pasur, po aq i vuajtur dhe i varfër! Kini parasysh, se ky vend me emrin “Shqipëri” meriton shumë dhe duhet të ecë me të njëjtin ritëm si të gjithhë vendet e zhvilluara!”
Autorja që ju do shumë.

Bota e Gruas Shqiptare-Vilhelme Vranari (Haxhiraj) Vleresohet me Cmimin Nacional

2009-06-18T16:31:00.003-04:00

VILHELME VRANARI (HAXHIRAJ) VLERESOHET NE POEZI ME CMIMIN NACIONAL

"GJERGJ KASTRIOTI SKENDERBEU" NE ITALI

Shoqata "Vatra Arbëreshe" në datën 18 prill, ora 17, në qytetin e Kierit ( provinca Torino), në Itali zhvilloi takimin festiv për konkursin letrar të poezisë shqiptaro-Arbëreshe, i cili ishte edicioni i tetë (8). Ishte një takim i ngrohtë, festiv dhe shumë i veçantë që la te pjesëmarrësit shumë mbresa. Festa zgjati deri në orën 24. Në sallën e Bashkisë së Kierit ku u bënë ceremonia, ishte vendosur Portreti i Gjergj Kastriot Skënderbeut., shpata dhe përkrenarja e tij. Stema e Shoqatës "Vatra Arbëreshe", ku spikasin shkaba m falmurin kuq e zi. Në anën tjetër qëndronin flamuri Italian, i BE dhe Shqiptar. Ishin vërtet çaste prekëse, kur në një vend mik gjen simbolet e tua kombëtare.

Ceremonia e dhënies së çmimeve u zhvillua në sallën e Komunës së Kierit, një ndërtesë e mesjetës, ku spikaste arkitektura e kohës dhe mobilimi me orendi antike. Midis tyre ishte shkruajtur në arbërisht: "RROFSHIN GLUHAN, HORAT DHE KATUNDAT E ARBERESHEVET SA MALET!"

Aktivitetin festiv e nderonin me pjesëmarrjen e tyre personalitete politike dhe shtetërore italiane, përfaqësuesit e diplomacisë shqiptare në Itali, anëtarë të shoqatës "Vatra Arbëreshe", shqiptarë që kanë emigruar vitet e fundit aty, si dhe studentë shqiptarë. Ndodheshin arbëreshë, që jetonin në Romë si dhe përfaqësues të rrethit kulturor Lukano. Takimi ishte sa i bukur dhe me po aq vlera.

Në Komitetin e Nderit ishin të ftuar këto personalitete:

*Dr.Agostino Gay: Sindaco i qytetit të Chierit (Kierit)

*Dr.Roberto Plaçido:Zv/President i këshillit regional të Piemontes.

*Dr.Giuseppe Cerchio: zv.President i këshillit të provincës Torino.

*Valter Guliano: këshilltar për çmimet kulturore në Piemonte.

*Dott.ssa Anna Maria Morello: studiuese e pasurisë kulturore dhe gjuhësore të Regiones Piemonte.

*Onorevole.Gaetano Porcino: Deputet i Piemontes

*Dr.. Llesh Kola: Ambasador i Republikës së Shqipërisë në Itali.

*Dr. Spartak Topallaj: Consull gjeneral i Rep. Shqiptare në Milano.

*Dr. Gjon Coba: Konsull në Milano.

*Dr..Pietro Simonetti: Presdident i komisionit regional të Lucanos, për marrdhëniet me jashtë.

*Dr. Michele Moreti: President i Rrethit kulturor "G.Fortunato" Lucano-Torino.

*Dott.ssa.Paola A.Taraglio: Sekretare e Këshillit Regional të Piemontes për Emigracionin.

Përfaqësia diplomattike shqiptare përfaqësohej nga z. Gjon Çoba dhe gazetari i ATSH, Benko Gjata. Të ftuarit e tjerë diplomatikë nuk asistuan.

Fjalën e përshëndetjes mbi aktivitetin historik, gjuhësor, kulturor dhe vazhdimin e traditës shqiptare nga pakicat arbëreshe në Regionen e Piemontes, ku jetojnë mbi 10 000 familje të herëshme shqiptare, e mbajti prof. Vincenzo Cucci (Vinçenco Kuçi); president i shoqatës "Vatra Arbëreshe". Programi u prezantua nga gazetarja kulturore, Nicoletta Borgia.( arbëreshe nga Roma).

Përshëndeti shoqatën "Vatra Arbëreshe" Sindaco i qytetit të Kierit, Dr. Agostino Gay, i cili vlerësoi punën e madhe të pakicave kombëtare shqiptare, që për pesë shekuj ruajtën të gjallë gjuhën, traditën, kostumet dhe kërkesat e tyre të vazhdueshme për të fituar gjithë të drejtat si minoritet, u aprovuan nga Qeveria italiane më 2003. Kjo ishte një fitore për arbërshët, sepse u jep mundësinë atyre të këmbejnë vizita bashkëpunimi me vendin e të parëve, Shqipërinë, të njohin historinë, kulturën dhe gjuhën letrare shqiptare të sotme. Sindako vlerësoi punën e madhe të këshillit drejtues të shoqatës nën drejtimin e presidentit, z. Vinçenco Kuçi, të cilin e vlerësoi me një çmim të veçantë Këshilli i Piemontes.

Më pas Sekretari i konkursit letrar të poezisë, z. Massimo Rafti, i cili ka detyrën e zv/ Presidentit të shoqatës Vatra Arbëreshe, pasi pasqyroi punën disa mujore të Jurisë, çeli shpalljen e fituesve tè edicionit tè tetè (8) konkursi 2009.

Në juri merrnin pjesë:

*President i Jurisë: Prof. Italo Kostante Fortino,

Docent në gjuhë- letërsi shqipe në Universitetin e Napolit ( arbëresh)

*Visar Zhiti: shkrimtar dhe poet- atashe kulturor në Ambasadën shqiptare në Romë.

*Eduard Soppi: President i i shoqatës "Nënë Tereza" né Asti -Skulptor dhe restaurus i veprave të Artit.

*Annucuata Delli Santi: Eksperte gjuhësore në Regionen Basilikata.

*Tommaso Campera: Poet arbërsh, përgjegjës kulturor i shoqatës "Vatra Arbëreshe".

Presidenti i Jurisë Prof. Italo Kostante Fortino, me një shqipe të kulluar, foli gjatë mbi poezitë e paraqitura në konkurs në një numër të konsderueshëm. Theksoi arritjet që ka pasur gjuha arbërshe nga edicioni në edicion. U ndal tek Trilogjia e shkrimtares Vilhelme Vranari, ku gjithë sentenca e saj mblidhej në një poezi me titull Rrënjët. Nga poezitë fituese citoi vargjet më pikante.

Ai theksoi se mes një numri të konsiderueshëm konkurentësh Juria kishte nxjerrë 3 çmime nacionale letrare dhe një për gazetari . Cmimet mbanin emrin e heroit tonë kombëtar:"Gjergj Kastrioti Skënderbeu" Në poezi nga autorët shqiptarë, iu dha çmimi nazional shkrimtares shqiptare nga Vlora, Vilhelme Vranari (Haxhiraj). Dy çmimet i morën dy poet Arbëresh, një djalë dhe një vajzë e vogël. Poezitë fituese u lexuan nga vetë autorët edhe në shqip, apo arbërisht edhe në Italisht. Në gazetari dhe si veprimtare e shoqatës "Vatra Arbëreshe", e mori Valbona Jakova, emigrante shqiptare që jeton në Bresha.

Midis dhënies së çmimeve u krijuan ndërprerje për të dhënë koncert Kompania artistike "Centro Mediterraneo delle Arti"

Më pas deputti i Piemontes përshëndti aktivitetin, fituesit e çmimeve dhe vuri theksin në rëndësinë e bashkëpunimit të arbëreshëve me vendin e të parëve të tyre. Gjithashtu ai vuri në dukje rëndësinë e qëndresës së Gjergj Kastriot Skënderbeut, për të ndaluar islamizimin e Europës së krishtere. Aty u inagurua seksionii arbëreshve m origjinë Lukane në Piemonte, ku si koordinatore ishte Vatra Arbërshe e Kierit.

Mbi gjithë historinë shkurt, të Skënderbeut, referoi drejtori i spektaklit Ulderiko Pesce.

Pozia fituese e çmimit "Gjergj kastrioti Skënderbeu" i shkrimtares shqiptare nga Vlora, Vilhelme Vranari (Haxhiraj) Titullohet "Rrënjët"

*RRËNJËT LE RADICI

Rrënjët… Qui,

këtu i mbollën, piantammo le radici,

në këtë tokë të larë in questa terra

në gjak. lavata di sangue…

Degët… I ramosclli…

nëpër botë janë shpërndarë si sono sparpagliati nel mondo.

Syri… Nell’occhio…

lot pikoi, una lacrima spunto’,

kur dritën e së vërtetës ai pa… quando la luce della verita’ l’avisto’.

Gjuhën e mëmës… la lingua materna…

ëmbël shqiptuan, si pronunciava dolcemente,

atje, ku rrënjët hodhën shtat. li…dove le radici si sono messe.

Horizontet e përflakura Gustarano gli orizzonti fiammeggianti

shijuan… li, dove l’agnellino correndo il segue

aty, balenando…

ku blegërin qengji manar Cercando per il mondo,

Nëpër botë kërkuan, non hanno visto niente di loro radici.

askund nuk i panë, Ma ritornando, le hanno trovato,

u kthyen e i gjetën le radici…

rrënjët… li’, dove aveviano laschiate…!

aty, ku i lan

Përshëndeti gjithashtu Konsulli Shqiptar në Milano, Gjon Coba, i cili falënderoi organizatorët e çmimit në poezi dhe Jurinë për vlerësimin e autores shqiptare ,Vilhelme Vranari, apo gazetares Valbona Jakova me banim në Itali. Konsulli vlerësoi bashkëpunimin midis vendeve tona, si shumë frytdhënës në ndikimin e kulturave dhe në gjithë fushat e jetës. Takimin e përshëndetën zv/presidenti i Këshillit Regional të Piemontes, Dr. Roberto Plaçido dhe Dr. Giuseppe Cerchio, zv/president i këshillit të Torinos; Dr. Pietro Simonetti: President i punëve të jashtëme të regiones së Lukanos.

Më pas u shtrua një kokteil. Ndërsa në orën 21 në sallën e koncerteve u dha spektakli "La sposa di Scanderbeg", "Gruaja e Skënderbeut". U larguam nga Kieri në mesnatë me përshtypjet më ë mira, për ata njerëz që kishn lindur për breza me radhë në Itali dhe flisnin shqip. Kërkonin të kujtonin luftën e të parëve të tyre. Arbëreshët e Piemontes janë pjesë e pashkëputur e historisë dhe kulturës sonë kombëtare.

Bota e Gruas Shqiptare-MIMOZA DAJCI-pershkrim

2009-04-28T12:52:00.001-04:00

Në ndihmë të moshës së tretë

Nga Mimoza Dajçi New YorkQendra e Menaxhimit dhe Kujdesit Gjithëpërfshirës (Comprehensive Care Management ose CCM) si koncept ka ardhur nga On Lok, një program i komunitetit kinez të San Franciskos. Prindërit dhe gjyshërit e komunitetit ishin bërë problem sepse fëmijët e tyre ishin në punë dhe nuk kujdeseshin dot për ta gjatë gjithë ditës. Kështu komuniteti mblodhi para, krijoi programin ON LOK dhe mori në punë një mjek dhe disa ndihmëse të cilët kujdeseshin për të moshuarit në një qendër te caktuar gjatë ditës dhe në darkë i çonin në shtëpi. Suksesi i këtij modeli ishte kaq i madh saqë qeveria federale e adoptoi për komunitete të tjera. Përfitimi ishte i gjithanshëm, sepse të moshuarit ishin në gjendje të vazhdonin jetesën nëpër shtëpitë e tyre, familjarët nuk detyroheshin më të humbnin punën ose të linin pas dore jetën e vet për t'u kujdesur për ta, dhe qeveria kursente paratë, pasi qëndrimi në azil kushtonte mesatarisht $5,000-$8,000 në muaj, ndërsa programi kushtonte shumë më pak.
Forma më e zhvilluar ishte programi i PACE të cilin e adoptoi CCM-ja. Sot CCM ka 15 qendra shpërndarë në 5 lagjet e New York-ut si edhe në Westchester, Nassau and Suffolk. Këto qendra kanë mesatarisht nga 100-150 anëtarë secila, si edhe mjekët, infermieret, punonjësit socialë, terapistët, ndihmëset dhe shoferët që kujdesen për ta. Programi është i paguar plotësisht nga Medicaid dhe Medicare. Çdo anëtari i caktohet një mjek, infermiere, ndihmëse, punonjës social dhe terapist për nevojat kryesore. Nëse del nevoja për mjekë specialistë si kardiologë, ortopedë, neurologë etj, CCM ka një rrjet të gjerë specialistësh me përvojë. Gjithashtu ka në dispozicion transport për takimet mjekësore, si edhe mjete mjekësore që i duhen p.sh. bastun, karrige me rrota, syze, proteza etj.
Një pjesë tjetër e programit është CCM Select, e cila i lejon anëtarët e vet të mbajnë mjekët që kanë, por u ofron atyre kujdes shëndetësor ekstra si p.sh. infermieren që i viziton çdo muaj, ndihmësen në shtëpi, transportin, terapinë etj. E mira e këtyre programeve është që jo vetëm përmirësojnë jetën e anëtarit por edhe lehtësojnë barrën e familjarëve dhe i bëjnë ata të ndihen më të qetë.
Rregullat e pranimit:
1. Duhet të kesh ose të plotësosh kushtet për Medicaid.
2. Duhet të jetosh brenda zonës së shërbimit (NY metro, Nassau, Suffolk and Westchester County)
3. Duhet të kesh sëmundje kronike dhe nevojë për kujdes të vazhdueshëm shëndetësor (p.sh. diabet, reumatizëm, tension të lartë etj)
4. Mosha e pranimit është 55 vjeç e sipër për PACE dhe 18 e sipër për Select.
Në stafin e kësaj qendre tani për tani janë 2 punonjëse shqiptare, Blerta Alikaj si Përfaqësuese e Programit Mjekësor e Administrativ për tërë New York-un, dhe Esma Jaubelli, koordinatore e pacientëve shqiptarë në Bronx. Po ashtu pjesë e saj është bashkëpunimi me mjeken shqiptare, Dr. Evia Nano, e cila u shërben anëtarëve të programit në Bronx.
Së shpejti, planifikohet që Dr. Nano të fillojë të shohë edhe anëtarët në Ridgewood, Queens. Qendra në Seneca, Ridgewood, do të ketë një koordinatore shqiptare gjithashtu, në mënyrë që të mos mungojë kujdesi në gjuhën amtare. Interesimi dhe kujdesi i personelit shqiptar pranë kësaj qendre është shumë i veçantë e për tu admiruar jo vetëm për pacientët shqiptarë por edhe të huaj. Përveç drejtuesve te lartë të CCM-së, me konsideratë të lartë për Dr. Evia Nanon, Blerta Alikaj dhe Esma Jaubellin, flasin edhe vetë pacientët shqiptarë, të cilët kanë gjetur tek ato respektin, shërbimin e kujdesin e duhur shëndetësor e social.
Aktualisht, CCM ka 22 anëtarë shqiptarë shpërndarë në Bronx, Queens dhe Brooklyn.. Të gjithë janë tepër të kënaqur dhe mezi presin të vizitojnë qendrat dhe të takojnë miqtë që kanë bërë aty.
Gjithsej, CCM kujdeset për përafërsisht 3500 veta në vit shpërndarë në tërë New York-un.
Ngritja e këtyre qëndrave për kujdesin e përgjithshëm shëndetësor për moshat e treta dhe moshat e reja me probleme shëndetësore janë kurdoherë një shëmbull i mirë që duhet marrë në konsideratë e duhet aplikuar sa më parë si në Shqipëri, Kosovë e më gjerë. Prandaj i del për detyrë të gjitha organizatave jo qeveritare qofshin në Amerikë, Shqipëri, Kosovë e në trojet e tjera shqiptare që të merren me menaxhimin e shëndetit mjekësor duke u mbështetur në eksperiencën amerikane aq më tepër që janë vetë disa bashkëkombase shqiptare të Amerikës që kanë fituar përvojën e duhur në këtë drejtim.
Gjatë bisedës me përfaqësuesen e këtij programi Znj. Blerta Alikaj mësuam se ajo ishte e gatshme të kontribonte për ngritjen e këtyre qendrave mjekësore kudo e në çdo kohë që ato mund të hapeshin. “Sigurisht që nuk është e lehtë – thotë ajo - por dëshira për të punuar, e për të bërë diçka të mirë për vendin e popullin, do të japë sadiksfacionet e veta në të ardhmen”. E më pas ajo shtoi “Sigurisht që edhe unë jam e gatshme të jap ndihmesën time dhe njohuritë e fituara për t’i vënë në dispozicion të vendit tim, ku u linda, u rrita ashtu edhe për Kosovën tashme të Pavarur e që do të kem gjithmonë një mall të pashuar”

Bota e Gruas Shqiptare-Sara May -Poezi

2009-03-28T17:49:00.002-04:00

Sara May ka lindur ne vitin 1962 ne Mitrovice te Kosoves. Shkollen fillore dhe te mesme e ka kryer ne vendlindje.Ka mbaruar studimet ne fakultetin filologjik ne Prishtine.Poezit e para i ka botuar qe kur ishte ne shkollen fillore .Eshte bashkeautore me tre poete te tjere nga Mitrovica dhe ne antologjine 'Dege me sytha" me krijues nga Kosova >jeton ne Georgia.

Nores
-----------

(sime Bije)

U rrite shpejt...

Duart e ghyshit s'ti mbeshtollen

te gjitha ag-mbremjet

Vec katermuajshe s'mban mend...

E tash me duhet te titregoi duart e tij

Me duhet te t'I japsyte

Ne kater pale sy.

Kujdesin tim e dyfishoi

Per te te afruar besueshem

nje dashuri qe nuk u shua

dhe mallin e mbetur pezull

pritjeve te gjata.!

Hije
--------
E rende!

Ece ,ndalesh,mendohesh!
(a mendohesh?)

Ti ze hapa,zmadhonkoka

Ngre kala frikerash!

I kalon malet, fushat,hijesisht

Detra,fushar..

Te medhenje jane

E ti prap I kalon.!

Ke cak, ke shtepu,

Vend a ke ???

Mundohem te te prek

Te ta ze hapin,

Si ti mua!?

Prinderve
---------------

E pyeta veten per ju

E pyeta engjejt e shpreses

E mall I heshtur mu kethye

I shurdher,pa fjale pergjigjen tuaj.

"Dilni nga shetpia"

u degjua nej ze

"sa me shpejt" ikni

Rrudhat e palkut veshtie e kane

Te leshojne token

Me hapat e ngjitur neper kembe

Frymarje e arratisur

Ne udhetim ece..

Mos o shkja,mos me debo

Nga e verteta.....

C'faj te kane 80 dhimbjet e mija

E 65 vija te perkryera...

Qe, jane me te forta, ne rrjeshtat

E amaneteve, qe qarkullojne damareve

Te Lisit

Mos me prej ne fyt

Vrame mu ketu, si njeriu vitet

Ne vendimin e natyres qe vulos

hijen time ne qiell.

E lehte eshte dashuria e vdekjes

Me ndjenjat e kethyera nga dielli

Rend nuk ngopen

Bushtra...

Ujq,nuk dini se shprishja e hijeve

Ne piktura mbetet iluzion

E shekullit te hutuar!!!

Bota e Gruas Shqiptare-Vilhelme Haxhiraj -esse dhe poezi

2009-03-16T14:40:00.002-04:00

Mohimi fizik i fisnikève, qè u vranè, u burgosèn, u internuan, iu mohuan profesionin e tyre tè nderuar, sepse ishin arsimuar brenda dhe jashtè shtetit nè shkolla dhe universitet mè nè zè, kanè lènè aq vragè nè shpirtrat e tyre sa duhen breza qè ata tè rigjenerohen.
*Ju nuk e dini se ç'do tè thotè tè tè vrasin djalin pa asnjè shkak vetèm se ishte familje fisnike. Vdekja me plumb èshtè e èmbèl. Por djalin 18 vjeç ta marrè mushka zvarrè dhe nènès nè shtèpi t'i shkojè vetèm njèra kèmbè.. Mè pas copat nga Vlora deri nè Kaninè, t'i mbledhin nè çarçaf, me pishètarè, si mish pèr janì, nuk besoj se kètè plagè tè Sigurimit tè Shtatit, mund ta harrojnè shpejt as bashkèfshatarèt dhe jo mè familja e tij.
*Drejtèsi e quan, kur tè burgosin pèr agjitacion dhe propagandè vetèms e nuk pranon tè pishè dollinè pèr mustaqet e Stalinit?
* Nuk di si ta emèrtojè burgosjen dhe dènimin me burgim tè pèrjetshèm vetèm se nuk je nè gjendje tè paguash taksat e jashtèzakonshme.
* Si do ta quaje dènimin nè kope si bagètia, 70 burra lidhur kèmbè e duar me zinxhirè dhe nè qafè u kishin varur njè parrullè:"Kriminelèt nè litar!"dhe pas shpine njè pasmata:"Kèshtu do ta pèsojnè armiqtè e klasès"
*Ju nuk e imagjinoni dot tè tè zhvasin pa shpèrblim mundin dhe djersèn e qindra viteve dhe tè tè lènè fukara me gisht nè gojè, sa nuk ke me çfarè i mbledh fèmijèt.
*Ju nuk e merrni me mend se urrejtja e komunizmit ka arritur deri aty, sa kanè vrarè barbarisht kafshèn qè s'ka gojè. A mund tè theret njè pelè e bardhè, tè cilèn pèr bukurinè, shpejtèsinè dhe besnikèrinè ndaj tè zotit e thèrrisnin zonjè? A mund t'i shtypèsh kokèn njè qeni tè bardhè si bora vetèm pse e kishin sjallè nga Austria?
*Si do ta quaje kur tè sekuestrojnè edhe shtèpinè dhe tè nxjerrin nè rrugène madhe. Pastaj "bamirsit e komunizmit tè huajtur nga sllavèt", ta gjejnè strehèn, nè njè barakè internuar nè kèneta.
*Askush nuk mund ta kuptojè sa vragè lè tek fèmija, tè cilit i pèlqen libri, kur sheh se i rrèmbejnè bibliotekèn qindravjeçare dhe i hedhin librat nè kamion si plehèra dhe jo si mbartès tè kulturès njerèzore.
*Cili nga ata qè nuk e njohin vuajtjen, urinè,mund t'i dhembset njè nènè qè gjithè ditèn i bie bretku nè ullinjtè e saj, tè sekuestruar, dhe nè darkè i mbledh fèmijèt me lakra pa vaj?
*E di se trastat nè supet e grave e nènave, ishin mè tè rènda se prangat nè duart dhe kèmbèt e burrave dhe djemève, tè burgosur politikè?
*Nuk tè kanè thènè ndonjèherè, ti nuk ke tè drejtè tè diplomohesh se i pèrket bjè bote tjetèr, botès sè mohimit tè vlerave dhe vuajtjes çnjerèzore.
* A tè kanè thènè ndonjèherè se kur tè kanè ngelur vetèr 3 lèndè pèr tè shlyer, tè thonè ti nuk ke tè drejtè tè diplomohesh? Dhe pas kèsaj e gjen veten me gjithè familjen nè internim.
*Kush mund ta besojè se njè nènè e dy fèmijève, me sakrifivca, duke gjetur dritare tè rènies sè luftès sè klasave, arsimohet me tè gjitha dhjeta, dhe kur Dekanata e propozon pèr punè, si profesioniste e zonja, kryetari i Kom. Ekzekutiv e pyeti: A e bènè dot ti luftèn e klasave? Dhe kujt asaj qè e kishte hequr mbi supe, luftèn mè tè egèr tè klasave qè ka njohur mbarènjerèzimi. Sè fundi "i madhi" pèrgjigjet:" Pushtetin tonè komunist, me interesat e tua e ndajnè njè hendek i thellè. Ne u pèrkasim dy botève, ndaj pèr ty s'ka vend nè kètè shoqèri.
*A e di se po tè mos kishte njerèz tè mirè nè Diktaturè, njè vajze tè vogèl shumè tè talentuar, nuk do t'ia jepnin tè drejtèn pèr studime nè Institutin e lartè tè Arteve, madje as nè shkollèn emmesme muzikore? Fakti tregojè se ajo fitoi vendin e parè mè 1985 midis 800 konkuruesve. Kjo fal njeriut tè mirè. Sa tè tjerève u shkoi talenti dèm?!
*Ke provuar ndonjèherè kur komunistèt festojnè themelimin e "nènès parti", fèmijèt tè t'i nxjerrin nga shtèpia nè shi, nè tè ftohtè, kur tè kanè rènè brinjèt nè ndèrtimin e pallatit, vetèm pèr njè dhomè e kuzhinè pasi banon 2 muaj, vetèm se ti nuk ke tè drejtè tè jetosh nè pallat.
*Ti nuk e di se ç'èshtè vrasja morale. Eshtè njè dhunè psiko-fizike qè tè rrènon gradualisht. Eshtè nè vdekje e ngadaltè.
*Ti nuk e njeh mbijetesèn. Ajo èshtè virtyt i fisnikèrisè. Nukdhurohet, as blihet me para dhe as me kulturè, Fisnikèria trashègohet nè gene brez pas brezi. Kèta tè persekutuar, tè mbijetuar, si duket ruajnè nè gjak, genet e ilirève tè pastèr ( jo ata tè pèrzier qè kanè nxjerrè raca bastarde),sespe ilirèt e kulluar u mbijeuan shekujve.
*Ne mbijetuam pèr t'u treguar komunistève, shkakètarève tè vuajtjeve tè pashèmbullta, se ne jemi nè gjendje ta sfidojmè kohèn.

Ajo shtresè e kulluar, di tè falè, por nuk harron.. Kurse ka 18 vjet, ne kurrè nuk na kèrkoi ndjesè politika e majtè. Sepse kur nuk njohin pendimin, nuk dinè as tè falin. Fjalèt e tua, te poezia, janè mèshirè. Mèshira èshtè pèr tè dobtin, jo pèr atè qè pèrleshet me stuhinè.
Poetèt, shkrimtarèt, janè hyjnitè qè shenjtèrojnè shpirtèrat njerèzor , ndaj misioni ynè, jo vetèm si krijues, por si femra, èshtè siellim paqen e shpirtit, harmoni, tolerancè dhe mirèkuptim. Unè do tè tè dhuroja dashuri, sepse jam kundèr mèllefev dhe urjetjes tè cilat tè çojnè nè hakmarrje. Hakmarrja èshtè pronè e shèirtrave tè vegjèl me botè tè vogèl.
Gjithsesi tè pèrshèndes me poezinè : "Mos Harro!"

MOS HARRO!...

Kurrë mos harro!

Ne të gjithë kemi një vatan,

lindëm nga e njëjta baltë!

Si unë edhe ti, për herë të parë

shqiptuam fjalët: “Nënë dhe babë”.

A e mban mend?

Sa herë kujtonim të parët tanë,

të habitur njeri-tjetrit i thamë:

“Qënkemi një fis e një farë,

pa u njohur desh u vramë?!...”

Kujtohu!

Jo ne! Kurrë ne!

Koha bastarde na ka ndarë,

për të kënaqur të pangopurit lakmiqarë.

Lodër e kujt jemi bërë vallë?

Më urren sikur të kam vrarë,

Më sheh vëngër e tërë inat,

sikur kërkon të marrësh hak.

Bota mizore, bota e përdalë,

me ne a nuk është ngopur vallë?!

Mos harro!

Nëna nuk i do fëmijët të ndarë!

Prej drobitjes zemra i pikon gjak.

Mos harro të më buzëqeshësh pak!

Zgjatma dorën që të ecim bashkë!

Kjo poezi èshtè sinteza e njèrit nga 3 romanet e trilogjisè sime "Vèshtroni Meduzèn", e cila èshtè vlerèsuar si vepra emèe arrirè e viteve tè demokracisè, (nga kritika dhe analistèt) dhe u vlerèsua me çmimin "Petro Marko", nga socialistèt, por jo pèr mèshirè...
Ju pèrshèndes , Vilhelme
E-mail haxhirajvilhelme@yahoo.com

Bota e Gruas Shqiptare-MERITA TOCILA-Video-Kolazh

2009-02-27T17:51:00.001-05:00

Nga Merita Tocila.....
nje kolazh me sfilata dhe piktura....
disa nga realizimet e para permbledhur ne kete album...

http://www.youtube.com/watch?v=SivFQHWQ658

Shikim te kendshem!

Bota e Gruas Shqiptare-VILHELME HAXHIRAJ VRANARI--Publicistike-

2009-02-21T16:20:00.002-05:00

Vilhelme Vranari

FILOZOFI SHQIPTAR ME PËRMASA BOTËRORE, PROF. DR. ISUF LUZAJ
Në 95 vjetorin e lindjes (21/2/1913 -2 /12/ 2000)

* Si e njoha veprën e Prof. Dr. Isuf Luzit
Ishte dhjetëditëshi i dytë i nëntorit 2000. Përshkoja Sheshin e Flamurit Vlorë. Mes librave në lulishten e Vlorës, më kapi syri emrin “Isuf Luzaj”. Ishte libri i tij “Gloria e çmendjes”, të cilin e bleva dhe e shfletova qysh aty, në rrugë. Në çdo fjalë e rresht para syve të mi krijohej portreti i tij i madhërishëm…E drithëruar e mbylla dhe mes vagëllimit të lotëve belbëzova:“Më fal, profesor, më fal që s’ të njoha dot më parë!” Vendosa t’i shkruaja. Për fat të keq isha vonuar. Në fund të nëntorit kthehesha nga Tirana dhe përmes radios mësova se Prof. Dr. Luzi ishte ndarë nga jeta. Diçka e brishtë, e dëlirë një dëshirë e parealizuar u thye brenda qënies sime. Kjo më bëri t’i kushtoja disa rreshta, të cilat i lexova në ceremoninë mortore që u bë në Kaninë më 2 /12/ 2000. Kalaja e lashtë e Kaninës, priti eshtrat e birit të saj, të një atdhetari të zhuritur prej mallit. Të rënda hapat e kortezhit pa fund. Njerëz të pikëlluar, kokat ulur, të heshtur si kurrë, mbanin mbi supe trupin e pajetë të Isuf Luzit, mësuesit, profesorit, doktorit, linguistit, filozofit, studjuesit, nacionalistit, birit, dhe vëllait që kurrë s’reshti së menduari vendlindjen e tij të dashur. Oh sa dhembje, sa lotë dhe ankime mbartëte me vete ai arkivol. Sillte nga larg trishtimin e mërgimtarit, që u dënua dhe e kishte të ndaluar kthimin në atdhe. Sa domethënëse dhe po aq tronditëse janë fjalët e tij: “Mirëmëngjes trishtim, Natën e mirë trishtim, Mirëseerdhe vdekje: Pa trishtim!” Dhe i vdekuri ngazëllehet prej gëzimit të shfrenuar, sepse kufoma e tij do prehet dhe do nxjerrë mall në tokën mëmë…Një mall i grumbulluar në 56 vjet…A do ta tresë dheu vallë?! Nuk ka krim më të madh se sa të të mohojnë tokën që të lindi, të rriti e të mëkoi me vlagun e saj të ngrohtë. Ky ishte trupi i Prof. Dok. Isuf Luzit të cilin brezat do ta kujtojnë me nderim dhe mirënjohje. Shpesh herë më kishte folur babai për këtë intelektual të mirëfilltë. Nuk di përse, por thellë në shpirt ruaja një veneracion për të. Tani që njoh pak nga krijimatria e tij, them se intuita ime s’paska gabuar.

*Cili ishte Prof. Dr. Isuf Luzaj?
Eshtë nder dhe kënaqësi për mua që të analizojë jetën dhe veprën letraro- shkencore të këtij intelektuali me përmasa ndërkombëtare, i cili pasurinë shpirtërore e intelektuale e vuri në shërbim të lirisë, demokracisë së atdheut, si ambassador i paemëruar i Shqipërisë. Kjo figurë e ndritur letrare dhe filozofike, ishte dhuratë e Kaninës dhe u shfaq si një diell në qiellin e vendit, duke i dhënë shtysë qytetërimit botëror.I frymëzuar nga Rilindasit tanë, ai e çoi më tej veprën e tyre. Shpesh herë, si një shqiptar i madh, citonte Abdyl Frashërin: “Sa jemi shqiptarë, jemi gjithë një farë, kemi gjithë një besë, s’kemi kurrë të ndarë!”
Të shkruash për Isuf Luzin dhe të nxjerrësh në pah vlerat e tij, duhet studiuar gjatë dhe të merret në analizë vepra e këtij kolosi që përmblidhet së paku në 120 volume. Gjithsesi unë mora guximin për të evidentuar pak jetën dhe veprën e tij.
Për njerëzit e mëdhenjë si Prof. Dr. Isuf Luzi që është kolos në filozofi-letërsi (si në prozë dhe poezi) dhe në historiografi, s’duhet lënë në harresë edhe atdhetarizmi i tij. Pavarësisht nga kapaciteti i secilit, njerëzit duhet të shkruajnë për këtë figurë, sepse diçka do t’u transmetohet brezave.
I. Luzi gjithë jetës ka pasur parimin:” pavarësisht se cila qeveri drejton, shtetasit apo qytetarët duhet të respektojnë dhe zbatojnë ligjet, dhe jo ta shohin bardhë e zi, siç ndodh rëndomë sot…”Prej këtij mesazhi mëson cilido.
-Në vitin 1997 I. Luzi dërgon një letër të hapur gazetës “Koha jonë” dhe “Kombi”, ku u bënë apel shqiptarëvwe:”Bëni kujdes me pushtetarët e sotëm, se nuk do të mjaftojnë litarët për të varur komunistët…”- kjo ishte thirrja e një anti komunisti. Qëndrimin e tij ndaj komunizmit do ta shohim se si ai është përplasur gjatë viteve 1941- 1944 e në mënyrë të veçantë me Enver Hoxhën. Kishte një arsye madhore, sepse e shikonte vendin në prag të një vëlla -vrasjeje, në prag të një lufte civile. Këto mesazhe që jepte ishin pasojë e dijeve të tij mbi historinë, përvojën kombëtare dhe historiografinë Europiane apo botërore.

*Arsimimi i Isuf Luzaj
I. Luzi lindi në Kaninë n më 21-2-1913. Shkollën fillore e kreu në shkollën e parë shqipe “28 Nëntori” Vlorë me rezultate të shkëlqyera. Kreu në 5 vite gjimnazin e shtetit në Shkodër, i cili ishte 6 vjet.
Më vitin 1931 nis satudimet në liceun “Louis Le Grand” në Francë sepse nuk i njihej diploma e normales.
Më 1933 u diplomua në letërsi dhe mori licensën për mësimdhënie.
Më 1935 çertifikohet Master Edukimi në filozofi
Më 1937 laurohet me Doktoratë në Filozofi në Universitetin e Sorbonës.
Më 1938 çertifikohet Doktor në Letërsi spanjole dhe frënge, po në Sorbonë. Duke qënë në kontakt me rrethet intelektuale të Parisit , djepin e kulturës botërore, përvetësoi greqishten, latinishten, persishten, e si rrjedhojë lexoi sociologët botërorë, duke e bërë më kërkues ndaj vetes.

*Kontributi dhe vlerësimi i I. Luzit
Prof. Letërsie frënge në Buenos Aires (Argjentinë)
-Dekoruar me Medalje Ari nga parlamenti i Argjentinës.
-Në vitin 1954 u dekorua si: “Luchator por la Paz” ose “Luftëtar për paqe”
-Më 1956 u dekorua me medaljern “Paqe”
-Viti 1964 hap epokë të re , vendi i demokracisë, Amerika i uron Mirseardhjen.
-Në vitin 1984 merr medaljen “Profesor i Amerikës” nga vetë Presidenti Regan.
-Profesor i Filozofisë në Universitetin e New Hampshire.
-Profesor i letërsisë spanjolle e frënge dhe Estetikës në Departamentin e gjuhëve moderne në Universitetet: Bert (Barat), Leik Forest, (Lake Forest) dhe Ilions (Illinois) të Sh. B.A.-Profesor i letërsisë franceze në Universitetin Jozef në Indiana.
- I është dhënë çmimi “Akademik i Shquar për Përgatitje të Përkryer i Harwardit dhe Bibliografinë” nga presidenti
-Profesor i Merituar me çertifikatën e përmasave botërore nga presidenti Klinton më 1996.
-Së fundi Shef i Katedrës sé Filozofisë në Universitetin në Iliona.
Gjatë jetës sé tij shkroi 122 vepra letrare, në historio-grafi dhe sidomos në Filozofi. Njihet si njëri prej 11 filozofëve më të mëdhenjë të shek XX-të.
VEPRA TË BOTUARA TEK NE
-Rrëfime - poezi- 1937
-Gloria e çmendjes
-Lumenjtë zbresin të kuq.
-Ekzistenca dhe boshësia
-Rindërtimi i fuqive shpirtërore
-Lamtumira e yjeve
-Përtej së mirës dhe së ligës
-Sëmundja e shekullit tonë
-Topografi labçe
Veç këtyre janë plot 120 dorëshkrime, në letërsi dhe filozofi që vit pas viti do të shohin dritën e botimit. Cili është mendimtari dhe filozofi shqiptar, që mbi 100 vepra ia kushtoi çështjes kombëtare? Ishte Isuf Luzi që jetoi në emigrim dhe eshtrat i prehen në Kaninë.
Isufi deri në grahmën e fundit të shpirtit të tij, luftoi për origjinën thrako-ilire pasardhës të pellazgëve e në kërkim të tokës amtare, deri te guri i sinorit ku shqiptohet ëmbël gjuha shqipe e Fishtës (Homerit shqiptar)
Pas vdekjes së Skënderbeut, Shqipëria u bë tymnaja osmane e cila sa vinte e shtohej. Në këto kushte pasardhësit e princit Gjergj Arianiti lundronin me shpresë drejt Venedikut. Freskia përcillte pikëllimin e tyre lëshuar mes dallgëve, dëshpërim që briza detare e përplaste në muret e kalasë së lashtë, duke mbajtur gjallë kujtimet e shekujve. Kohëtkalonin, të lara në gjak të kulluar ilir sepse rinia kërkonte të bukurën, Lirinë. Jehona e shpalljes së Pavarësisë më 1912, u përzie me gëzimin e familjes Luzaj, për pinjollin që lindi, i cili do të njehësohej me shekullin e ri, i cili u bë brenda truallit atëror i pandashëm pej tij, kurse sot obelisk i kohëve të reja. Gjatë dhe pas studimeve në Francë, Isuf Luzi duke njohur iluminizmin Francez, veprën e Volterit të madh, të Eskilit, Sofokliut, Sokratit, më pas Frojdin, Niçen e deri tek më të rinjtë si Hegeli apo Sartri u plotësua si personalitet i pajisur me një kulturë të gjërë. Kjo i dha mundësinë të marrë titullin Profesor dhe Doktor në letërsi dhe filozofi. Me një kulturë të tillë dyertë e perëndimit të ëndërruar nga shqiptarët këtë gjysmë shekulli që shkoi, për të ishin të hapura. Përvoja e shteteve demokratike dhe ajo jetësore bëri që veprën e tij ta vërë në shërbim të lirisë sé Shqipërisë. Ishte një zë që e thërriste, por që ia kishin mohuar t’i përgjigjej.
Me diplomën e dy doktoratave në xhep, zotëruesi i 8 gjuhëve të huaja, që nga latinisht, greqisht, persisht deri në ato që njohin brezat sot, ai nisi rrugën e një pelegrini. Ky poliglot me karakter nacionalist kombëtar, me përmasa botërore, tejet i etur për të kërkuar lavdinë e vendit të tij, nisi një maratonë që nga Tregtare e Vlorës, Normale e Elbasanit, Liceu i Korçës e më pas Spanjë, Argjentinë dhe në disa shtete të Sh.B.A, pjesmarrës në shumë dhjetëra simpoziume në të katër anët e globit, bëri të njohur çështjen shqiptare në botë. Autoriteti i tij prej filozofi dhe gjuhëtari, veprat e shumta, kumtesat në katedra të ndryshme të botës, duke përjashtuar Shqipërinë, e cila ishte mollë e ndaluar për të, gjeografia e gjërë kulturore që zotëronte, si dhe lufta e pandërprerë kundër komunizmit, tërhoqi vëmëndjen e perëndimorëve deri në sferat më të larta të shteteve të zhvilluara.
Prof.Dr. Luzi në veprat e tij kërkon të spjegojë, se dëmet që u sjell popujve komunizmi, nuk janë vetëm krimet, terrori, genocidi, verbimi nga deklratat ateiste, tradhëtia ndaj historisë së imponuar nga të huajt, por shkatërrimi që sjell komunizmi, është demoralizimi,degjenerimi, pluhurizmi dhe çoroditja në tru dhe në nerva të individit dhe gjithë shoqërisë, duke sjellë një seri brezash me vlera morale të vdekura. Ai donte të thoshte se komunizmi nuk është filozofi, por ideologji anti- natyrale, kundër ligjeve të natyrës, e destinuar të falimentojë sepse mbartet prej imagjinatës së sëmurë .Sipas tij, komunizmi ngelet vetëm një fushatë politike për kohën që u konceptua, që u shkrua dhe u përhap në popuj të prapambetur anakronik për qytetërimin perëndimor dhe teknologjinë moderne.
Idetë dhe mendimet e avancuara dhe bashkëkohore të Prof.Dr. Isuf Luzit gjetën shprehje dhe zbatim vetëm në vendin e Demokracisë në SHBA, ku u rendit midis 7 filozofëve më të mëdhenj të shek. XX. Nderim dhe mirënjohje për birin e Kaninës, krenarinë e kombit dhe të githë botës sé kulturuar, Prof. Dr. IsuF Luza

Bota e Gruas Shqiptare_FLORA DURMISHI-Interviste me fotografen Mimoza Veliu

2009-02-12T11:39:00.000-05:00

Fotografia që flet

Intervistë me Mimoza Veliun-fotografe

Mimoza, para disa ditësh, ka hapur ekspozitën me fotografi artistike me titull “Delirium”, në Galerinë e Arteve të Kosovës. Ekspozita u prit shumë mirë. U komentua nga vizitorët por edhe njohësit e mire të kësaj fushe siç është z Afrim Spahiu, Shkelzen Maliqi, Osman Demiri, e të tjerë.

Disa fjalë për Mimozën:

Mimoza Veliu, ka lindur në Tetovë ndërsa prej disa vjetësh jeton, bashkë me djalin e saj Jonin, në Berlin. Mimoza ka shumë dëshira! Atyre nuk ua di fundin. E do shumë jetën. Kërkon tri jetë se kjo nuk i mjafton per të realizuar gjithë ato që ka në plan. Për të fotografia është një pasion që dhemb. Madje i është kthyer në varshmëri.

Shikon shumë vepra të të mëdhenjve të fotografisë, sikur i përpinë ato. Dhe jo vetëm klasikët e fotografisë, shikon dhe studion edhe talentët e rinj të cilët e befasojnë me filozofinë e tyre jetësore, përmes artit të të fotografuarit.

Tash se voni ka filluar të punojë si fotografe për disa
institucione në Berlin.

Mimoza, je e kënaqur ti vetë me ekspoziten e fundit në Galerinë e Arteve në Prishtinë?

Stresi për të bindur Galerinë për të hapur një ekspozitë personale, për të bindur publikun që të vijë ta vizitojë këtë ekspozitë ka qenë kaq i madh sa gëzimi, satisfaksioni pastaj është i dyfishuar. Unë jam shumë e kënaqur me rrjedhën, jam e kënaqur me organizimin, me ndihmesën që më është dhënë me publikun. Mund të them që në vazhdën e punës sime, si fotografe, ka qenë ndër më të suksesshmet.

Ekspozita titullohet “Delirium” pse?

Më është bërë shumë herë kjo pyetje edhe për faktin e koincidencës me përmbledhjen poetike të Mimoza Ahmetit dhe them që në nënvetëdije edhe mbase jam ndikuar nga ky inspirim, mirëpo mbase edhe nuk e kam ditur dhe në momentin që më është bërë kjo pyetje thash “ua” mbase edhe është e vërtetë, nuk e mohoj! Delirium është një gjendje të cilën të gjithë, në një mënyrë apo në një tjetër, e përjetojmë në faza të ndryshme të jetës, kur dalim nga vetvetja ose i kthehemi vetvetes sepse është gjithnjë diskutabile nëse do ta quajmë dalje nga vetvetja ose kthim në vetvete këtë gjendje. Mendoj se i koincidonte edhe asaj që unë kam dashur gjithmonë të kap te fotografitë e mia, të nxjerr nga modelët e mi, ajo ndjenja e të qenit një frymë dhe jo trup, ndjenja e të qenit e c’ekuilibruar, jasht kornizave të së përditshmes, të konventave shoqërore, si do që ta titullosh. Interpretime ka të ndryshme për gjendjen e deliriumit dhe ky ishte varianti im.

Unë jam impresionuar me fotografitë e kësaj ekspozite! Ato më bënë për vete. Po ti ç’marrëdhënie ke me fotografinë?

Unë jam e lidhur shumë ngusht me fotografinë. Është resursi i dytë pas djalit tim që më jep energji pozitive, sepse jeta sjell nganjëherë edhe peripeci të ndryshme, ballafaqime me probleme të llojit të ndryshëm, të cilat nuk varen nga natyra yte, nga karakteri yt apo gadishmëria yte për t’u përballur me jetën por vijnë edhe përkundër fuqisë tënde që ke për t’i përballuar, megjithatë, njeriu në jetë kërkon një balancim. Dhe, këtë balancim, ne artistët, për fat të mirë, e kemi pak më të avancuar. Ndoshta është mendjemadhësi, nuk e di, por mendoj që ne artistët jemi të privilegjuar që e kemi këtë mundësi balanci të ndjenjave të së keqes dhe të së mirës. Unë me fotografinë, Florë, jam shumë e lidhur edhe për një fakt tjetër se fotografia më ka bërë të ndjejë më shumë vetëbesim, të ndjejë atë ndjeshmërinë e të ekzistuarit dhe të jetuarit dhe edhe një menyrë për të ju treguar të tjerëve mënyrën tënde se si ti e shikon jetën edhe për të shprehur të gjitha ëndërrat, filozofitë e jetës.

Është jeta yte në këto fotografi?

Nuk e përjashtoj që kam edhe autoportrete por shumica e fotografive të mia janë njerëz të tjerë të cilët tregojnë historitë e ndryshme të tyre, mirëpo mënyra se si unë i kam kapur këto fotografi flet shumë për jetën time. Nuk e mohoj në asnjë mënyrë se të gjitha momentet që kam dashur të kap kam dashur të koincidojnë me situata të ndryshme të jetës që unë kam pasur, i kam përjetuar, i përjetoj ose mbase do të doja t’i përjetoja në të ardhmen.

Kush eshte fajtori ose me meritori qe ti je bërë fotografe?

Kam filluar të besoj në Zot, s’kam qenë e tillë fare, por mendoj që është një fuqi që, krahas fuqisë time si artiste, më jep një shtytje. Është pikërisht ajo gjëja që më ka bërë mua të lumtur kur më ka falë djalin dhe më bën mua të lumtur kur më jep atë mundësinë për të shikuar, për të vështruar, për të përceptuar situata që ia vlen të fotografosh. Natyrisht është meritë e ytja kur arrin ose nuk arrin dicka por janë edhe ndikimet direkte dhe indirekte që njerëzit i kanë gjatë jetës së tyre. Ne ndikohemi edhe nga armiqtë, ne ndikohemi edhe nga njerëzit që ta duan të keqen, ne ndikohemi gjithmonë pozitivisht nëse duam të ndikohemi pozitivisht, nëse duam t’i kuptojmë ndikimet në këtë aspekt. Në jetë gjithnjë dua të mësoj. Jam para diplomimit. Marrja e diplomës është dicka shumë rutinë por në kuptimin të mësoj nga njerëzit dhe cdo gjëje në jetë i qasem me një dozë kurioziteti dhe dëshiroj që të shfrytëzoj rastin që nga çdo situatë e jetës të mësoj dicka.

Të kujtohet fotografia e parë më serioze që e kanë pëlqyer edhe të tjerët shumë?

Oh më ke zënë shumë ngusht, nuk e di nëse mund të përgjigjem. Mund të jetë siperfaqësore kjo që do të them por ndjenja që më është dhënë kur më është paguar fotografia e parë është ajo që unë kam thënë “ua”! Nëse jo gjithkush, po të paktën dikush, është në gjendje të vlerësojë në këtë mënyrë duke paguar me para fotografinë, ka dëshirë ta ketë në mur...

E çfarë fotografie ka qenë ajo?

Kam pasur një ekspozitë fotografish në Berlin me portrete nga Kosova, të grave dhe fëmijëve të dalë nga lufta, të mbetur jetimë. Dhe këto fotografi i pata prezantuar në Berlin. Kjo ishte hera e parë kur unë mora ofertat për të blerë fotografitë. Pra ajo fotografi ishte, kur unë, përmes dy këmbëve të ngjitura në një sfond tregoj një lloj balancimi të jetës apo situatave të ndryshme. Artistët jetojnë nga komplimentet, jetojnë nga vlerësimet dhe kjo i bënë që të ndihen mirë dhe të vazhdojnë punën.

Me çfarë aparati ke bërë fotografitë e para dhe me çfarë aparati punon sot? Nga një aparat në tjetrin të është dashur kohë të përshtatesh?

I takoj asaj pjese të artistëve që nuk janë të pasionuar pas teknikës, që nuk bëjnë luftë për të ardhur te teknologjitë më të reja apo për të ndërruar modelet më të reja që vijnë në treg. Unë jam munduar që gjithë atë energji ta harxhoj në krijimin e një origjinaliteti te unë, që të kem atë nënshkrimin tim te cdo fotografi. E kam filluar me fotografi analoge, me që në atë kohë fotografia digjitale, para 9 vjetësh ishte, në avancim, por unë gjeja aparate analoge më të leverdishme. Kjo, ndoshta sepse unë kam bërë në Berlin një shkollë njëvjeçare të fotografisë analoge dhe këtë e kishim si parakusht për të bërë atë shkollën, që të kishim një aparat analog me vete, puna në labor, zhvillimi i filmave, të gjitha. Ndërsa më vonë shikoj që puna në labor është punë shumë e bukur, është ndjenjë shumë e rrallë mirëpo që të kërkon shumë kohë dhe shumë para. Puna në labor unë them mes miqve, mes shokëve, është punë e të pasurve sepse ata e kanë edhe kohën edhe paratë. Ndërsa ne që egzistojmë nga fotografia e kemi jetën e shpejtë dhe në këtë shpejtësi ne duhet të punojmë me fotografi digjitale. Unë përdor një Kon D80 me ndjeshmëri të dritës nga 1.8 deri në ata standardet që janë 3.5 . Për momentin shikoj që për nevojat e mia, për punë ekspozitash për punë formatesh janë më se të mjaftueshme.

Ti nuk jeton në Kosovë! Po të mos shkoje në Gjermani do të ishe kjo që je sot? Kam përshtypjen se atje artistët përkrahen më shumë!

Varësisht në cfarë periudhe të jetës tënde ke dalur në këto vende. Unë për veten time ndihem e privilegjuar që kam pasur mundësinë të njihem me një kulturë të re të një populli, me një traditë shumëvjeçare, si në krijimin e shtetit por edhe fatin tjetër që unë kam shkuar atje mbi moshën 20 vjecare. Në kohën kur unë nuk kam mundur më të kaloj nëpër degradime të ndryshme të personalitetit ose asimilime ku jam në gjendje të shikoj vendin tim nga vi me sy autokritik sepse Gjermania ashtu si edhe vendet tjera të Europës të japin të gjitha mundësitë, varësisht se cilat ti do t’I shfrytëzosh. Ashtu siç ti ke mundësi të avancohesh në jetën tënde, karrierën, përsonalitetin tënd ashtu ke mundësi të shkosh vetëm mbrapshtë, sepse të flasim hapur, shqiptarët që jetojnë në Gjermani por edhe në vendet tjera të Europës nuk është se janë hapa përpara nga shqiptarët që jetojnë në Kosovë përkundrazi ata kanë stagnuar. Këtu është ajo që them unë, që duhet të dish çfarë të përfitosh nga shteti që jeton dhe jo të lejosh që të mbetesh mes dy kulturash…

Por po insistove rrugët I ke të hapura apo jo?

Deri në një masë. Do ta them me kujdes por gjermanët janë një pupull që të avancojnë deri aty sa të të shikojnë sërish nga lart!

Të flasim pak edhe për ekspozitat e tjera.

Kam 6 ekspozita personale në Berlin, një në Suedi një në Tetovë. Në të gjitha këto, përveç të fundit, kam prezantuar fotografinë reportazh, atë që unë kam sjellë gjithnjë për publikun e jashtëm nga vendi ku unë vi sepse kjo ka qenë më ngacmuese për ta. Opinioni gjerman është I interesuar, veçanërisht, të shikojë pamje nga jeta në Ballkan ndërsa në këtë ekspozitën e fundit unë mora guximin të paraqitem me fotografi artistike sepse unë e dua shumë fotografinë artistike kam dashur të shikoj se si do të priten dhe nëse unë do të duhej që në të ardhmen të vazhdoj këtë lloj fotografie.

Ke bërë edhe katalogë të tjerë nga ekspozitat që ke pasur?

Po kam edhe të tjerë nga të gjitha ekspozitat që kam pasur.

Sa vend zë femra dhe fëmijët në fotografitë e tua?

Një pjesë shumë të madhe të fotografive të mia, ndoshta nga momenti kur u bëra nënë, fillova të shikoj botën e fëmijëve me një sy krejt ndryshe, arrij të perceptoj ciltërsinë që kanë ata para kamerës dhe jovështirësitë që kam unë si fotografe për të nxjerrë këtë origjinalitet prej fytyrave të tyre sepse nga të tjerët është një cikë e vështirë përvecse të trajnuarit, modelet e mi i kam të trajnuar, janë modelë profesionalë të tjerëve është vështirë t’ua nxjerrësh më duhen 2 orë, 3 orë derisa unë të nxjerr atë që unë dua të nxjerr. Te fëmijët e kam shumë më të lehtë. Ata janë vetvetja, janë shumë origjinalë janë shumë të sinqertë.

I fotografon anëtarët tu të familjes? Janë ata personazhe të fotografive tua?

Duke mos e tepruar në asnjë mënyrë. Një ndër personazhet e fotografisë time kam edhe djalin tim. Por duke u munduar të krijoj një fotografi artistike që nuk do t’I jepte atë identitetin e të qenit djali im por do t’I japë fotografisë identitetin e një fëmije që paraqitet aty.

E di sa foto ke bërë deri tash dhe sa prej tyre nuk vlejnë?

Arti i fotografisë është si arti i pikturës apo i skulptures. Jo gjithnjë të shkon përdore dhe jo gjithnjë ka të tillë që me devotshmëri mbrojnë idenë se ajo që është shkrepur është mënyra se si është parë dhe nuk duhet larguar, ajo është art! Jo për mua nuk është art! Ajo është vetëm një tendencë për të krijuar artin.

Ç’teknikë përdor, Mimozë?

Unë përdor fotografinë bardh e zi në një pjesë më të madhe të kohës! Sepse më duket që ka një aspekt më artistik, i jep një frymë ndryshe publikut. Por edhe fotografia me ngjyra, varësisht nga situata që krijohet, dmth kur fotografia vetë ka një kolorit të madh, atëherë është gjynah t’ia heqësh atë dhe ta kalosh në bardh e zi.

Poezia është ura për të gjitha artet! Ti kalove nëpër të apo jo?

Përmes artit ne mundohemi që të nxjerrim dëshirat tona. Të nxjerrim në pah filozofitë tona të jetës dhe kjo më ka ndodhur gjithnjë edhe me poezinë! Këtë jam duke bërë edhe me fotografinë! Është një mënyrë e mirë e balancimit të jetës, mendoj që ka shumë rëndësi.

Duke kërkuar më shumë informacion për ty lexova diku edhe këtë vlerësim: “Lëvizja,dritë-hija, femra, fëmijët dhe fryma e realitetit, në të
gjitha këto, janë veçantitë e fotografive të Mimozës. Të gjitha këto,
duke kaluar nëpër syrin dhe objektivin e saj marrin vulën e kohës,
por mbi të gjitha marrin vulën e autores.”

Vula e autores - Për mendimin tim ky është vlerësim shumë i madh! A ka arritje më të madhe se sa sapo ta shikosh nje foto ta dish edhe autorin, pa e parë emrin?! Ky është synimi i çdo artisti dhe ky për mua është kulmi apo jo?

Shpresoj të jetë kështu! Unë jam shumë e lumtur që arti im vlerësohet në këtë mënyrë ky ka qenë dhe është synimi im më i madh: që ta kem unë atë vulën time! Të njihet fotografia, stili im i të bërit fotografi dhe të njihem unë si autore përmes saj.

Mimozë, faleminderit shumë për intervistën

E ndjeva veten shumë të nderuar dhe shumë të kënaqur me këtë bisedë.

Intervistoi: Flora Durmishi

Bota e Gruas Shqiptare-FLUTRA ZHUBI ZAJMI- Nje leter per nje nene poete dhe nje poezi

2009-02-12T11:35:00.000-05:00

E nderuara z. Medije Vraniqi !

Kjo letër që po ju shkruaj , i ngjan më tepër një falenderimi për një dhuratë aq të madhe që keni ditur dhe përgatitur një vepër, të`them më tepër se kryevepër, kushtuar bijës suaj Valona.

Para së gjithash, të ngushëlloj Ty si nënë dhe mbarë familjen tënde, bashkëshortin, vëllaun dhe motrat. Dhashtë Zoti mos të keni më ngjarje të tilla. Me përkushtim i lutem të MADHIT ZOT , që shpirti i saj i virgjër , të prehet i qetë në parajsën e amshueshmërisë dhe Ju të bëheni të fortë për ti rezistuar kësaj dhimbjeje të madhe, të cilës i bashkangjitem edhe unë si dashamirëse e juaja.

Mirëpo, jeta po vazhdoka dhe duhet pranuar realitetin , sa do i dhimbshëm të jetë ai.

Në fillim e pashë ballinën e librit, që përmbante fotografinë e Valonës prej bukurosheje dhe më besoni se nga dhimbja disa ditë nuk kam mundur ta lexoj librin….

Për t’i qëndruar besnike z. Drenusha Zajmi Hoxha, e cila ma dhuroi, i shkova librit deri në fund. E falenderoj nga zemra Drenushën, që është një grua e denjë dhe personaliteti i saj nuk përshkruhet në letër, por do të mundohem me pak fjalë t’ shpreh vetëm disa prej vlerave që ka: është një bashkëshorte e mrekullueshme , një nënë e përkushtuar ndaj fëmijëve, një motër e mirë dhe një bijë me humanizëm të jashtëzakonshë m.

Vargjet e poezisë suaj , kushtuar Valonës, më pëlqyen shumë dhe çdonjërën tek e lexoja, më rridhnin lotët dhe s’mund t’i përmbaja dot. Por, aty gjeta edhe krenarinë prej një nane të qëndrueshme dhe të fortë. Andaj edhe ky qëndrim i juaji e ka vlerën e lartë, përmes së cilit qëndrim dhe veprës suaj, ju keni sjellur të gjallë Valonën mes nesh. Pra, falemnderit! Ajo vërtetë do të jetë gjithmonë midis nesh- brez pas brezi.

Me shumë respekt:

Prizren, 4 shkurt 2009

Flutura Zhubi- Zajmi

P. S. Një poezi kushtuar Valonës nga unë.

NJË DHURATË PËR TY VALONA

Do ta dhuroj poezinë time

Të gatuar mjeshtërisht nga lotët

Do ta dhuroj besën e Nënës tënde

Që mbahet burrërisht

Valona! Nëna të thërret

Shkruan emrin tënd në çdo copëz letre

Në çdo kujtim

Dhe i shmanget rrënkimeve

E të pret në anën tjetër të kohës

Aty ku ti një ditë

Do t’i lexosh shkronjat e fatit të saj….

Do t’ia ushqesh shpresën

Mes diellit dhe hijeve gjigande

Që iu rrënuan me kohën

Ditëve, netëve, javëve, muajve e viteve

Valona, Ti! Si Ajsberg i bardhë e vizionare

Kishe ëndërra shumë

Dhe në atë kohë lundroje

Në lundrën e ëndërrave bashkë me shpresat

Imagjinoje dhurata

Nga familja ose dikush tjetër…..?!

E unë si një e panjohur

Shkruaj vargje sot për Ty dhe

Ta dhuroj këtë poezi

Duke të imagjinuar

Si një bukuroshe që vallëzon

Në kolloseun e Vienës

Veshur me një fustan nusërie

Dhe pastaj kthehesh drejt meje

Duke ecur me kokën lart, krenare

Vjen afër meje e më përqafon

E unë ta dhuroj këtë poezi

Valona! Nëna të thërret!

Të kërkon dhe ngrihet mbi dhembjen personale

Eh jeta , jeta , kështu qenka

Sot, dje….nesër

Dhe pas shumë kohësh

Nënës sate do t’i duket

Se gjithmonë po dëgjon një tingull

Të zërit tënd të ëmbël

Si melodi që solohet

Mjeshtërisht në kitarë

Me një tekst të bukur e plot nostalgji

Thua se vërtetë do të fliste

Për të bukurën e të madhen tënden DASHURI.

Flutra Zhubi Zajmi ( 4 shkurt 2009)

Bota e Gruas Shqiptare-HASIBE ALISHANI BLLACA-Vargje per Ibrahim Rrugoven

2009-02-12T11:32:00.001-05:00

Poezi kushtuar: Dr. I. Rugovës

Engjëlli me shall

U trandën malet

Lisi i madh kur ra

Lumenjtë u tërbuan

Qielli është vrenjtur,

Kudo dhimbje, lot,

Për zotin e shtëpisë,

Kurora me lule

Dje, sot, në mot

Në varrezat e Velanisë.

Aty pushon kryetari ynë

Engjëll i bekuar

I thjeshti, I urti gjithmonë

I panënshtruar…

Me shallin rreth qafe

Popullin e robëruar simbolizoj

Liri, pavarësi, demokraci

Me ngulm kudo kërkoi

Mendonim kryetari atë shall

Pavarësisë së Kosovës do t’ia fal

Nëna Terezë nëpër botë krenare

Me vëllezër krah për krah hapëron

Me Skënderbeun trimin legjendar

Me shpatë ne dorë mbi kalë

Dhe Rugovën madhështorë

Kryetarin tone të parë

ENGJULLIN ME SHALL…!

Lutemi për ty

Ngrohtësinë e prehrit të babait

Nuk e përjetove…

As këshillat e përkëdheljet e tij

I madhi Zot të mori në mbrojtje

Të pajisi me virtyte më të larta

Kombëtare, njerëzore

Për t’i dalë dheut zot

Ngrohu zemrat e trazuara

Të miliona bashkëkombësve

Të shtypur, të robëruar…

Ti, kultivues i tolerancës ,

Durimit e i dashurisë

Fitove epitetin “Simbol Lirie

Paqes e i Pavarësisë”.

Në këtë ditë feste: Shën Valentini

Me dhimbje në zemër, lot në sy

I përkulemi, Madhështisë Sate

Dhe dinjitetit Tënd – Njeri.

Prore duke u lutur për Ty…

Kryetar Unikat

Të quajtën: kryetar Engjëll

Xhorxh Washington

Gandi i Ballkanit…

Ti të gjitha i meriton

Jemi popull me fat

Që Të lindi KOSOVA

“Kryetar Unikat”

Do mbetesh

Dr. IBRAHIM RUGOVA

Hasibe Alishani- Bllaca

Prizren

Bota e Gruas Shqiptare- DRENUSHA ZAJMI HOXHA- POEZI

2009-02-06T16:10:00.000-05:00

GRIMCA POLITIKE

( intelektuali)

Dikush vodhi jetën e dikuj

Por, bëri mirë sepse as dikushit

Nuk i kishte mbetur shpirt për të shitur

Ndaj, nuk i duhej gjë

Tani po vlerësohej më tepër se kur kish jetuar

Sot, për të po flasin mirë edhe të vdekurit.

( lideri)

Një satanë me jaka të bardha

kishte vënë në shitje dhëmbët

u ishin topitur majat nga shpatullat e forta të njerëzve

tha: as gjaku i njerëzve nuk është më si dikur

u prish, i doli vlera e boja, nuk më duhet më!

Tani po pinte lëng të importuar.

( diplomacia)

Kalonin dy prostituta përdore

dhe takuan një virgjëreshë vetëm

të parat menduan :

sa budallaqe kjo vajza që nuk njeh paratë

nxjerrur nga kënaqësia e shfrytëzimit të të tjerëve

dhe fjalët e ëmbla boshe që u thuhen

për t’i admiruar e kërkuar

E dyta mendoi të njëjtën për të parat.

( qeveria)

Mbrëmë pashë në lajmet kryesore

një kuriozitet për disa lloje pemësh

me fytyra njerëzish

që kultivohen në vendin tonë.

të kalburat qëndronin kokëpërpjetë

fuqishëm të kapura në dru, ndërsa

të shëndoshat binin në tokë

në pemën e çuditshme kishte edhe një lloj tjetër

që ushqeheshin me njëra tjetrën .

( votuesi)

E ardhmja më bëri një ftesë

për të vallëzuar e festuar bashkë

nuk mund ta refuzoja, por

ndjeja frikë se nuk i dija hapat e duhur, ndaj

e luta të kaluarën time t’i bëhej partner në ballo

të nesërmen me zgjoi fuqishëm një goditje

e sotmja po mbante kamxhikun në dorë.

( populli)

Sot kalova suksesshëm operacionin

Jam zyrtarisht i verbër,

i shurdhër dhe memec

I dhurova të gjitha shqisat e mia , me vetëdëshirë

Sa kënaqësi ,tani,

të tjerët po flasin në vend timin

Edhe dëgjojnë,shohin dhe pastaj

më udhëheqin , ndërsa unë i përcjell prapa

Kam mbajtur vetëm shqisën e të nuhaturit

nuk më duhet tjetër

orientohem nga fundërrinat .

Bota e Gruas Shqiptare-VILHELME HAXHIRAJ- ESSE DHE POEZI

2009-02-02T16:08:00.003-05:00

Vilhelme Vranari Haxhiraj

VLORE, Shqiperi- Vlora Albania

PAVARESIA E KOSOVËS I KA RRËNJËT NGA JANINA NË PRIZREN

Po shkon një vit që KOSOVA fitoi të drejtën më legjitime, shpalli PAVARËSINË KOMBËTARE, lirinë e shumëpritur, e cila lind bashkë me njeriun. Ishte ëndrra e tyre shekullore, që u ishte mohuar me të padrejtë, për të cilën kanë luftuar, kanë kaluar kalvare vuajtjesh të pashëmbullta dhe krimesh makabre, që mbajnë vetëm një emër drithërues “Genocid shfarosës”. Përse vallë një trevë e Dardanisë së lashtë sa vetë bota, e banuar nga shqiptarë autoktonë, të një gjaku, të së njëjtës racë ilire, të një gjuhe dhe po me të njëjtat tradita me trungun mëmë, ka qenë nën sundimin serb? Asnjë shtet i huaj nuk guxon t’u japë përgjigje pyetjeve të shumta, edhe pse e di, që Fuqitë e Mëdha morën nëpër këmbë një popull të vogël, fisnik e ndoshta më të lashtin e kontinentit të vjetër. Përse e shqyen vallë, e bënë copa-copa duke i prerë 2 krahët Shqiponjës dhe e lanë një trung cung? Për ta bërë fakt të kryer shpërbërjen e një kombi vital, që e çmon lirinë më shumë se jetën, ata shfrytëzuan Krizën Lindore të fundshekullit të XIX-të, e cila u bë rrezik për cënimin e trojeve ilire. Një rol të rëndësishëm për ndërgjegjësimin e çështjes kombëtare dhe për ta penguar revanshin ndaj shqiptarëve patën Rilindasit e në mënyrë të veçantë, vëllezërit Frashëri. Djali i madh, Abdyli, për nevoja jetike ishte vendosur në Janinë qysh në moshën 18 vjeç. Gjatë qëndrimit në qytetin thesprot u shqua si personalitet politik aty nga vitet 1877, kohë kur e gjithë Lindja ishte përfshirë nga kriza e luftës Ruso-turke. Nëse nuk merreshin masat paraprake nga atdhetarët që jetonin në mërgim, Kriza Lindore ishte një rrezik serioz për Shqipërinë. Shtetet që drejtonin politikën e kohës mendonin ta zhduknin Shqipërinë nga harta gjeografike. Rreziku i shpërbëjes së Shqipërisë, bëri të mundur kijimin e Komitetit të Janinës në Maj të vitit 1877, nën kryesinë e Abdyl Frashërit. Komiteti i Janinës i dërgoi Portës së Lartë një memorandum, ku sqarohej gjendja e keqe e shqiptarëve dhe kërkonin bashkimin e trojeve shqipatare në një vilajet të vetëm autonom. Për arritjen e qëllimit Komiteti i Janinës kërkoi përkrahjen e Greqisë dhe krijimin e një aleance ushtarake anti-osmane. Bisedimet e fshehta me krerët grekë u zhvilluan në Janinë, në Korrik 1877. Greqia nuk e pranoi krijimin e një principate të pavarur shqiptare dhe ndërkohë pohoi se nuk do të hiqte dorë kurrë nga pushtimi i Shqipërisë jugore.

Në fundvitin 1877 Abdyl Frashëri (deputet i Janinës në parlamentin e II-të Osman) u zgjodh Kryetar i Komitetit për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare me qendër në Stamboll. Në këtë detyrë, i përkrahur nga shqiptarët e Stambollit, ka dhënë një ndihmë të pallogaritur për të mos lejuar kurrë shuarjen e emrit të Shqipërisë. Duke nisur qysh nga fundi i shek. XVI-të e në vazhdim në Ballkan dhe në vendin tonë nisën të zhvillohen një serë kuvendesh me gjithëpërfshirje. Kundër sundimit osman ishin krijuar qysh më parë një sërë vatrash të nxehta politike ndërkrahinore, si: Kuvendi i Shënmërisë së Matit (7/11/1594), Kuvendi i Zadrimës ( 1/11/1598), me pjsëmarrje nga Durrësi, Shkodra, Kurbini, Lezha dhe Prizreni. Më 1608 në Manastirin e Moraçës pranë liq. të Shkodrës u mblodh i pari kuvend ndërballkanik, me krerë shqiptarë, serbë, malazesë, maqedonas. Më 1614 në Kuç të malësisë veriore u mblodh Kuvendi i dytë, ku si në të gjitha kuvendet e mëparshme apo të mëvonshme, si ai i Dukagjinit, apo i Dibrës, u projektua lufta ndaj pushtuesve osmanë dhe u dërguan peticione shteteve Perëndimore, ku kërkohej përkrahja e tyre. Nga 6 krerë drejtues të Kuvendit të Moraçës, 4 ishin shqiptarë. Në të gjitha këto organizma, krahina autoktone shqiptare e Kosovës ishte e përfaqësuar nga patriotët e vet. Përpjekjet për Pavarësi vazhduan sepse mbarimi i luftës ruso-turke dhe Traktati famëkeq i Shën Stefanit e copëzonin Shqipërinë duke e ndarë mes fqinjëve. Ky traktat ishte në favorin e Greqisë, që pretendonte tokat jugore shqiptare deri në Vjosë, apo Shkumbin, Më pas qarqet shoviniste greke dolën me idenë e Vorioepirit, të ndihmuar dhe përkrahur nga ndonjë bukëshkalur himariot, që i mbante flamujt e të huajve nën jastëk, për t’i ngritur nga frynte era. Madje arrin deri aty sa në fillim të shek XX-të e shet Himarën se gjoja qenka tokë greke. Për këtë njeri të paskrupullt, tradhëtar e progrek, ia si shkruan Fletorja e përjavëshme “Politika” më 23 gusht 1923: “Niko Milo një vagabond e aventurier…që shtëpia e tij në Himarë rron me thërrimet greke, nuk i mjaftoi që më 1920-21, për 10 muaj e quajti Himarën koloni greke, ose tokë kriminelash të ndarë nga gjiri i atdheut Shqiptar…por nxit popullin e pafajshëm dhe patriot të Himarës, duke i bindur se së afërmi do të vijë Greqia...U largua në Korfuz, ku prefekti i atjeshëm e emëroi Kryetar të Komitetit Vorioepiriot. I vëllai i tij në Himarë vazhdon të punojë për të huajin, duke e shtrirë ndikimin nga Palasa në Nivicbubar…”. E njëjta gjë ndodhi edhe me veriun e vendit të Shqipërisë , të cilin e pretendonte Serbia, që kërkonte t’i shtrinte kufijtë e saj jugor deri në Mat. Po këto pretendime ishin edhe për krahinat jugë-lindore dhe ato perëndimore të vendit tonë. Të shtyrë nga pozita gjeografike e favorshme, dalja e gjerë në Mesdhe përmes Adriatikut dhe Jonit, bukuritë natyrore, pasuritë e mëdha mbitokësore dhe nëntokësore kishin rritur oreksin e fqinjëve tanë. Duhet theksuar se kolonizimi i trevës së Kosovës nga sllavët ka ndodhur para pushtimit osman. Ndaj patriotët shqiptarë kërkonin që ajo të shkëputej njëherë e mirë nga çdo lloj shfrytëzimi. Pas shumë kuvendesh madje të organizuara edhe nga arbreshët e Italisë, bëri të mundur themelimin e Lidhjes së Prizrenit. Abdyl Frashëri, si njëri me më potencë dhe i vendosur për zbatimin e platformës politike të Komitetit Qëndror të Stambollit, e bëri të njohur publikkisht rrezikun aktual të Shqipërisë përmes botimit të disa artikujve në shtypin europian. Nën drejtimin e Ilias Pashë Dibrës u mblodh Kuvendi i parë i Dibrës më 1 Mars 1878, ku Abdyli ishte përfaqësues i Toskërisë dhe jugut të vendit. Më 10 qershor 1878 ai mori pjesë në themelimin e Lidhjes së Prizrenit, e para organizatë politike mbarëshqiptare brenda Shqipërisë, me program të qartë politik dhe me një strukturë organizative në të gjitha trevat shqiptare, me një organizim qëndror dhe lokal. Në Kuvendin e Prizrenit morën pjesë përfaqësues nga të gjitha krahinat, u zgjodh Këshilli i përgjithshëm me atributet legjislative dhe Komiteti Qëndror me funksionin ekzekutiv. Më 17 qershor u aprovua Statuti i Lidhjes. Më 3 Korrik Këshilli i Përgjithshëm miratoi ligjet e reja ( një kanun të ri), gjë që shënoi fitoren e Lidhjes. Në të nuk përfshihej besnikëri ndaj Portës së Lartë, por autonomi dhe kundërshtonte vendimet e traktatit të Shën Stefanit dhe Kongresit të Berlinit. Abdyli u zgjodh Kryetar i Komisionit të Punëve të Jashtëme. Në Janar 1879 A. Frashëri organizoi kuvendin e Prevezës, ku u pengua shkëputja e Çamërisë nga toka mëmë. Veç të tjerash u theksua shpallja e Autonomisë në tërësinë tokësore shqiptare. Për këtë arsye në pranverën e vitit 1879 L. e Prizrenit dërgoi një delegacion nën kryesinë e Abdyl Frashërit, i cili vizitoi gjithë oborret e Europës, të Fuqive të Mëdha që mbanin peng fatin e Shqipërisë. Për aktin atdhetar të tij edhe sot këndohet kënga: “Abdyl prishe pasurinë një barrë flori…dhe Bismarku se ç’të pyeti: “Djalo nga je ti?” -Unë jam nga Shqipëria, Abdyl Frashëri. I rritur në ato male me libra në gji. Duhet të mendoni mirë ju për Shqipëri, mos e bëni copa-copa sikur s’ka njeri…” Veç paprekshmërisë së tërësisë tokësore të Shqipërisë, Lidhja e Prizrenit detyroi Fuqitë e Mëdha që Ulqini t’i jepet Malit të Zi. Nën udhëheqjen e A. Frashërit u organizua Kuvendi i Gjirokastrës më 1880, ngjarja më e rëndësishme politike pas Lidhjes, ku u vendos organizimi i Kryengritjes së armatosur. Gjatë kësaj kohe në Prizren Komiteti Qëndror u transformua në Qeveri të Përkohëshme, ose “ Kuvernë të Përdorme”, E cila drejtohej nga Haxhi Ymer Prizreni (kryetar), Zija Prishtina(sekretar), Shuaip Spahiu ( n/kryetar), Sulejman Vokshi për punët ushtarake dhe A. Frashëri për punët e jashtme, i cili ishte përfaqësues i krahut radikal. Por veprimtarisë së tyre iu kundërvu krahu i moderuar, brenda Qeverisë. Qytetet e çliruara nga ushtria e Lidhjes si: Prishtina, Prizreni, Gjakova, Tetova, Dibra, Gostivari etje, ranë në duartë e ushtrive osmane. Pushtimi i Gjakovës, Prizrenit, Mitrovicës, shënoi rënien e Lidhjes Prizrenit më 1881. Gjithsesi kjo nuk i pengoi shqiptarët të organizojnë kuvende dhe kryengritje anti-osmane. Rëndësi të veçantë kundër rrezikut austriak, ka kuvendi i Farizajt që u mblodh më 20/7/1908, nën udhëheqjen e Bajram Currit dhe Isa Boletinit. Kurse më 21-25 maj 1912 u mblodh Kuvendi i Junikut , i udhëhequr nga Hasan Prishtina (ish deputet në Prlamentin e Stambollit.), ku u vendos për Kryngritjen e përgjithshme 1909-1911, e cila përfshiu gjithë vendin, nga Kosova deri në në Gjirin e Artës.

Kuvendi që shpalli Pavarësinë Kombëtare ishte ai i Vlorës nën drejtimin e Ismail Qemalit. Më 28/XI/ 1912, ku morën pjesë përfaqësues nga gjithë Shqipëria. Qeveria e Vlorës përbëhej me anëtarë nga të gjitha krahinat shqiptare. Ndërsa qeveria merrte masa për krijimin e shtetit të parë shqiptar, në Trieste zhvillonte punimet Kongresi (mars 1913) për kufijtë e Shqipërisë që përfaqësohej nga shqipëtarë. Kurse ato që i vunë vulën, ndarjes së Shqipërisë në copa-copa, duke ndarë nga trungu mëmë, Kosovën, Çamërinë, Plavën, Gucinë si dhe trojet e banuara nga shqiptarët në Malin e Zi e Maqedoni, ishin Konferenca e Ambasadorëve në Londër. Kështu Kosova përfundoi nën sundimin e Republikës Federale Jugosllave. Ka aq shumë ngjarje historike sa do të duheshin volume të tëra për të përshkruar egërsinë e sundimit serb ndaj shqiptarëve të Kosovës dhe përpjekjet e tyre shekullore për Pavarësi Kombëtare.

Por ajo që shënoi domosdoshmërinë e ndarjes së Kosovës nga Serbia, kanë qenë 10 vitet e fundit. Genocidi që u përdor ndaj shqiptarëve trima, të cilët kanë kërkuar të jenë zotër të fateve të tyre, të tokës mëmë, të pasurive përrallore të nëntokës me qymyrguri dhe minerale të rralla. Në kujtesën e çdo shqiptari do të ngelen mjaftë figura të shquara kosovare, si ajo i Binak Alisë, udhëheqësi i kryengritjeve antiosmane në fillim të shek -të XIX? I madh dhe i vogël i njeh Azem dhe Shote Galicën. Kush nuk e kujton trimin e Kaçanikut Idriz Seferi, që lufoi kundër osmanëve, serbëve dhe bullgarëve? A mund të harrohen vallë ata lumenjë gjaku të shqiptarëve të pafajshëm ndër shekuj? Kujtesa njerëzore ruan vrasjet makabër në kope sikur të ishin bagëti, duke i hedhur në një gropë të përbashkët, ku përfshihen mijëra varre paemër?! A mund të harrojë nëna djalin që ia vranë para syve duke e lënë qyqe me duar në gji? A mund të harrojnë fatin e tyre të zi sa e sa vajza dhe nuse të reja, të ngelura në mëshirën e fatit? Askush nuk mund ta harrojë heroin legjendar ADEM JASHARI dhe zhdukjen barbare të familjes së tij. A e di bota vallë se sa e shenjtë është familja për shqiptarin? Si mund ta krahasojnë Genocidin e ndjekur ndaj shqiptarëve të Kosovës, në krahasim me holokaustin nazist, në raport me numrin e popullsisë? Mjaftë, nuk mbante më kupa. Kosova nuk e duronte dot më dhunën dhe robërinë.

Këmbanat e fitores së Prishtinës trokitën fuqishëm, sepse e gjithë bota që do paqe dhe mirëkuptim mes kombeve, gjithë faktori politik ndërkombëtar, SH.B. A. dhe B.E e përkrahën fuqishëm Pavarësinë e Kosovës. Paçka se ende kundërshtojnë Serbia, Rusia apo Qipro. Si duket kanë harruar se iku koha e sferave të influencës së ish Kampit socialist. Si ndër shekuj, kur rrënjët e lirisë u mbollën nga Janina në Prizren, edhe tani shqiptarët qëndrojnë përkrah njeri-tjetrit.Pavarësia e Kosovës, si domosdoshmëri e ruajtjes së rendit e qetësisë në Ballkan e në rajon, sot ka hapur dyert drejt integrimit. Si një urëlidhëse mes krahut të shqiponjës me trungun mëmë, do të shërbejë rruga Durrës-Prishtinë. Kjo rrugë do të shërbejë si lidhja shpirtërore mes shqiptarëve të ndarë për gati një shekull, integrimin e të dy anëve drejt zhvillimit ekonomik, kulturor dhe historik. Shtylla vertrebrale e kombit më të lashtë të Europës, do të plotësohet, kur krahu i dytë i Shqipes, Çamëria,do të fluturojë e lirë. Ndaj me të drejtë uroj:”GËZUAR NJË VJETORIN E RILINDJEN SË DYTË TË PAVARËSISË KOMBËTARE, KOSOVË!”

Poezi Kushtuar Kosovës

KRAHËT E SHQIPES
-Kosovës martire-

Dy krahët Shqipes ia prenë barbarisht,
pamëshirë në copa e ndanë dhe e përçanë…
E trupi i të shenjtës “Mëmë” u la në gjak,
Kaoni, Thesproti, Dardani dhe sa e sa…
thirrën njëherësh fisnikët ilir anembanë:
-Ngrehuni o burra, kudo që jeni,
Sot Shqipja mëmë, e plagosur na thërret:
“- Ndër shekuj plagë të rënda kam marrë,
as vet s’e di si kam ngelur ende gjallë
nuk dua hakmarrje, urrejtje dhe mëri.

Shqipja të fluturojë kërkon vetëm liri,
ndaj edhe sot nuk dua të merrni hak.
mjaft me luftë, me mllefe dhe kërbaç,
Në Kosovë s’ ka prag të mos jetë larë në gjak
një foshnjë të dëlirë, një djalë a një vajzë e vranë,
apo një vatër e shuan pa nam dhe nishan.

Vdekja për liri për ta ishte me mjaltë,
edhe pse mbyllën një derë, shuan një vatër,
nuk ndizet më zjarr e s’del më tym në oxhak,
por kurrë mos harroni të parët tuaj krenar,
atdhetari dhe vëllazërim kishin në plan të parë.
Kosovë martire! Hidhi sytë mbi flamurin kuq e zi,
me gjak ilir është endur, përmes territ të zi,
Shqipja as ka vdekur dhe as vdes kurrë,
se për shqiptarin nuk ka vlerë jeta pa liri...!”
17-12-2007

49- GËZUAR RILINDJEN E DYTË, KOSOVË!
S’ gjej dot fjalë gëzimin ta shpreh,
sa shekuj lufte për një botë të re!
Sa ëndrra u thurën në lumenj gjaku
rënkoi trualli,
u drobit i riu…
lëngoi plaku…!
U ngrit Rugova dhe Pavarësinë uron:
“Gëzuar për jetë e mot, o mëmë Kosovë!
Drithërohet poeti, një pikë loti i rigon,
kur toka e vetë dhe shkëmbi gjak pikon…”
Thërret e këlthet sa gjithë bota dëgjon:
-Nga Prekazi po vjen Adem Jashari,
heroi legjendë, me gjak shqiptari.
ka në dorë flamurin e Shqipes kuq e zi,
mbërrin në Prishtinë e gjen simbolin e ri!
Ulet në gjunjë dhe puth tokën gjaklarë,
i përulet flamurit me nderim atdhetari,
prej shpirtit të sfilitur dy fjalë i dalin:
“Ta gëzojë Pavarësinë Kosova mbarë!
Buzë e zemër më dridhen dhe syri më qan…
vëllezër, mos më koritni, prej gazit e kam.
Uroj vëllazërim,
dinjitet kombëtar,
fat e mbarësi
kudo që ka shqiptarë!
17/ 2/ 2008 ora 16-oo

*HAPMA ZEMRËN, O NËNË!

Me krenari ty të falem,
Kosovë!
Para teje në gjunjë
përulem o nënë!
Nderim…
mirënjohje…
përkushtim…
për shekuj të tërë!

Mbështetur kokën ,
në prehërin tënd,
hapma zemrën,
më bëj pak vënd.

Kosovë!
O bijë martire…
Lejomë,
që mallin të ta shuaj
Për djemtë e vajzat lastarë,
që as jetën s’e kursyen
po për ty, o nënë, e dhanë.

Kosovë!
O bijë e Shqipes krenare,
përse shekujt të drobitën?
Luftrat…
hallet…
dhe dertet të rritën,

Kosovë!
Më fut në gji ti, o mëmë,
Me ledha…
ngrohtësi
e dhembshuri…
të t’i shëroj plagët
e shpirtit tënd!

Ndaj, hapma zemrën
e më bëj pak vend,
qetësinë ta gjej
në kraharorin tënd!

Bota e Gruas Shqiptare-ZENEPE LUKA-Interviste me murgeshen 85-vjecare

2009-01-30T14:44:00.003-05:00

Zenepe Luka eshte gazetare nga Vlora e cila me penen e saj evidenton ngjarje te perditshme dhe sjell intervista me figura te njohura te historise shqiptare. Ne krahun e majte do te shihni nje montazh fotosh te kesaj gazetareje me pinjollet e Familjes se Ismail Qemal Bej Vlores dhe nga vizitat e saj neper bote. Nderkohe me poshte keni nje interviste teper interesante dhe rreqethese te gazetares Luka me murgeshen shqiptare Mrika Gjoka,botuar sot ne shtypin shqiptar dhe ketu ne revisten "Albanian Women World".

Murgesha 85-vjeçare:

Kam lindur dhe do të vdes e virgjër
më: 30/01/2009 - 12:35

Zenepe Luka

E ka emrin Mrika, por motrat italiane e thërresin Julia. Është nga Lezha, por prej 64 vjetësh jeton në Vlorë. Julia, është ndër murgeshat e para shqiptare, që nuk i ka rrahur zemra kurrë për njeri. Ajo ka dalë në fotografi në moshën 50 vjece dhe tani që jep këtë intervistë për herë të parë në shtyp. Murgesha rrëfehet me sinqeritetin që i kërkon Zoti vuajtjet që ka hequr gjatë kohës së regjimit të Enver Hoxhës, që me duartë e saj ka bërë disa peshqeshe për të, por që kurrë ai nuk e mësoi që qëndiste një murgeshë. Dhimbja që ndjen për priftin arbëresh që u burgos dhe vdiq ditën që do të lirohej nga burgu dhe që nuk ka një varr. Gjatë kohës që ushtronte fenë fshehurazi, ajo çmon ndihmën që I ka dhënë kryetari i Degës së Punëve të Brendshme të Vlorës, Petrit Hakani, si dhe një grua që ishte kryetare komiteti.

Kush është Julia-Mrika Gjoka?

Jam 85 vjece e më 1 tetor të 85 viteve më parë kam lindur në Lezhë. Ishim 5 fëmijë, 4 motra dhe një vëlla. Tani jeton vetëm një motër, të tjerët nuk janë më gjallë. Kam nipër e mbesa plot. Babai im ka bërë shkollën në Shkodër, ishte njeri i ditur. Jemi katolikë. Si hodhët hapat si murgeshë? Isha 15 vjeçe atëherë. Shihja priftërinjtë që vinin, nuk harroj Dom Nikollën që vinte dhe na fliste në kishën që ende jeton. Ai na bënte shkollë për të mësuar gjuhën shqipe. Shtëpinë e vet e bëri shkollë dhe ne shkonim shumë fëmijë ku ishim 4-5 vajza. I çonin me zor, pse kishte zakone. Bëra dy vjet shkollë dhe përveç arsimimit mësova edhe mësimet për fenë. Vendosa të bëhesha murgeshë, isha e bindur për këtë. Kur e pyetën babanë ai u përgjigj: "e lë në dëshirën e vajzës". Me këtë frymë u rrita dhe më ftuan në Kuvendin e Shkodrës, shkova bashkë me kushërirën, Injace Gjoka, e cila vdiq e re e shkreta. Shkuam në Shkodër, na vizituan se si ishim me shëndet. U bëmë 6 vajza, erdhën edhe murgesha nga Italia. Sapo kisha mbushur 18 vjeçe vesha rrobat e murgeshës në Kuvendin që u bë në Shkodër. U bë edhe Kuvendi I Tiranës, ku edhe atje u bënë 5 vajza murgesha. Mua më dërguan murgeshë në Elbasan, ku qëndrova tre vjet. Më 19 mars 1945, erdha në Vlorë.

Me se jeni marrë në qytetin e Elbasanit, ju pranoi komuniteti?

Kemi ndihmuar të plagosurit italianë dhe shqiptarë. E kishim në Krastë spitalin. Ishin shumë fanatikë. Në Vlorë u vendosëm në disa baraka që të çojnë tek kisha ortodokse. Aty gjetëm murgesha italiane por, shteti që erdhi në fuqi dha urdhër: "Të largohen motrat italiane, nëse ka shqiptare të rrinë, në mos të mbyllet". Mon Sinjor Prenushi, që ishte në Durrës, por mbulonte edhe qytetet e tjera, lajmëron motrën Bonfilja që ishte në Shkodër dhe I thotë: "Më dërgo urgjent tre mungesha për në Vlorë, se ndryshe Qeveria do ta mbyllë kishën". Mirpo asnjëra nuk donte të vinte në Vlorë, pasi kishin dëgjuar për spitalin psiqiatrik dhe kishin frikë, nuk e di pse. Por në fund erdhi motra, Injacia dhe motra tjetër, Tereza Manovi shkodrane që ishte në Elbasan, edhe një tjetër Cicile Kakarriqi, erdhën në Vlorë.

Kujtoni se si I dëbuan motrat italiane nga Vlora?

Më 12 të natës, më 19 mars i kanë nisur drejt Italisë. Kanë ikur me lot në sy. Nuk pagun as qeratë e shtëpisë. Kujtoj që Shtëpia e Kulturës na kërkoi një pemë me rrobë, një pjeshkë, shumë e bukur, e çelur. Doli edhe në një revistë. Kur u bë fabrika e llampave, erdhi një nurrë me pozitë të madhe ishte ai dhe më tha: "Duhet një kuti e bukur ku do të vendosen llampat e para dhe do t'i dërgoheshin peshqesh Enver Hoxhës". Si e bëre? Prej xhami. E veshëm me atlas të bukur të kuq, ngjyrë që e pëlqenin shumë, vendet ku vendoseshin llampat. Ishte vërtetë një peshqesh i rrallë, për të cilën m'u desh shumë kohë për ta bërë. U kënaqën shumë dhe më paguan mirë. Sikurse mora vesh, Enveri ishte mahnitur nga kjo dhuratë e rrallë, por ai nuk e dinte se atë e bëri një murgeshë. Askush nuk ia tha. Po kishte edhe peshqeshe të tjera nga duart e mia.

Çfarë?

Erdhën e më lajmëruan se do fillonte punimet hekurudha e parë dhe Enverit do t'i dërgohej si peshqesh treni i qendisur me dorën time. Kam qëndruar një javë mbi të, qëndisja ishte me mbushje, në një stof gri dhe treni i kuq. Kur e pashë Enverin me atë dhuratë në duar në gazetë, jam prekur. Thosha: "O Zot se di ky udhëheqës që atë tren e ka qëndisur një murgeshë, njeri i Zotit që bën vetëm mirë për njerëzimin?". Ishin rrethanat që ai s'duhej ta mësonte kurrë këtë fakt, madje vetëm ajo kryetarja e dinte që peshqeshet bëheshin prej meje, ndërsa të tjerëve u thuhej: "punojnë vajzat e Vlorës". Duart e mia kanë qëndisur edhe peshqeshe për Stalinin. Përsëri kërkuar nga Enveri? Kërkuan një shall të qëndisur bukur me të gjitha ngjyrat. Duket se e mori Nexhmia për t'ia dhuruar Stalinit. Si e përballonit jetën? Bënim punë dore, paja nusesh, vinin kërkesa edhe nga Tirana. Shumë intelektuale, që ishin edhe me pozitë, I porosisnin tek ne pajat, edhe kurora nusesh. Punonim si rrobaqepësi me kategori të shtatë në shtëpi, por me leje. Megjithëse bënim punë artistike, të bukura që pëlqeheshin shumë, mjafton fakti që ishim murgesha, na bënin presion çdo ditë. Vinin njerëz të pushtetit, të policisë dhe na thonin: "U ngrysët sot, nesër mos ju gjejmë këtu". Ishte urdhër nga lart. Enveri nuk na donte, por punët e dorës që bënim, i çonte peshqesh Stalinit.

Po për fenë?

Punonim fshehurazi. Kushurirën time e burgosën, pasi i kishin burgosur të vëllanë. E di pse? E spiunoi një shoku I tij, që ne e kemi mbajtur me bukë, Preng, quhej. Ai kishte bërë një shaka si 16 vjecar që ishte, kalonin në një kofër. Duke qeshur I kish thënë atij. Nëse vjen Enver Hoxha këndej, unë do ta hedh me duartë e mia në humnerë. Ai e spiunoi dhe djali u dënua 16 vjet burg, duke lënë tre djem në shtëpi. Ishte martuar 16 vjeç. Ajo kryetarja na mblodhi e tha: Shkoni në ndërmarrjen e grumbullimit, se do tu largojnë apo do të vuani. Ashtu bëmë. Me vjetërsirat bëmë veshje, I grinim dhe mbushnim dyshekët. Qepnim fustane, veshje për fëmijë. 15 vjet në këtë ndërmarrje. Punonim natën, fshehurazi, kemi bërë ehe pagëzime. Kujtoj një fëmijë që e kish emrin Petrit dhe kur u bë tre vjeç e solli e ëma bashkë me një shoqen e saj. E pagëzuam me emrin Pjetër. Ai vinte çdo ditë në Kishë, por morrëm vesh që duke luajtur ai kish vrarë një shokun e tij dhe u fut në burg. E kemi kërkuar, por na kanë thënë se është emigrant në Itali. E futën në burg, e çuan në shkollën e edukimit në Lezhë. Na vodhën bibliotekat, qindra libra.

Keni punuar me Mon Sinjor Bonatin, priftin arbëresh?

Kam punuar një vit me të, derisa e futën në burg. Na ka treguar se si erdhi në Shqipëri, e kishin futur në një thes dhe e hodhën në një makinë sipër. Kujtoj atë natë të tmerrshme që e morën me dhunë. Kur iku na tha: "Mos u mërzitni, vazhdoni punën". E mbajtën një vit në burgun e Vlorës, ishte përballë bashkisë së sotme. Na dërgonte rrobat për të larë, ishin të gjakosura me morra. E burgosën se ishte nga Vatakani. E rrihni në burg. Po kur vinin policët e na thonin: "Prifti na dërgoi për verë. Ne u jepnim çfarë kishim, por e dinim që verën e pinin vetë ata. Pasi mbushi vitin këtu e dërguan në burgun e Durrësit. E kemi takuar dhe na ka shpjeguar se si e rrihnin, i çanin kokën me tufën e celësave. Vdiq ditën që do të fitonte lirinë. Është vërtetë e dhimbshme, që prifti arbëresh me gjak shqiptari, ndërroi jetë ditën që do të linte burgun. Na thanë se pësoi infarkt të miokardit nga gëzimi. Nuk dimë se çfarë ndodhi me të, ku e varrosën. Edhe sot nuk i dihet varri dhe kjo është dhimbje për të gjithë klerikët.

Çfarë ndodhi më 1967?

Një luftë e vërtetë, u rrit presioni shumë. I morën ambjentet e kishësh dhe vendosën Teatrin e Kukllave. Na nxorrën jashtë dhe na thanë largohuni. Na morrën rrobat e murgeshave dhe na thanë vishuni si gjithë të tjerat. Miqësia me Petrit Hakanin drejtori I policisë në Vlorë.. Gruaja e tij kishte bërë shkollë me ne, kur ishim në Elbasan. Ajo ishte myslimane, por I pëlqenim. Kur jemi takuar me të këtu, ajo u befasua dhe i kërkoi të shoqit që të na respektonte, së paku të na linin rehat. Çuditërisht ai kish punëtore në shtëpi një shkodrane që rriste dy fëmijët e tij. Për hir të së vërtetës dua të them se Petrit Hakani na ka ndihmuar edhe të shkonim tek prifti. Shkonim tek priftërinjtë që vuanin dëbimin në burgje në Tepelenë. Me lejën e tij i çuam rrobat priftit për të bërë meshën, i çuam edhe ushqime. Ka shkuar motra Tereza Manoviq. Ka shkuar me një shofere, në mos gabohem e quanin Ylvije. Ugo Manaj pronari I madh Italian që kishte Skelën. Edhe atë e futën në burg, ishte inxhinier ndërtimesh që kish bërë vilat një katëshe në dalje të qytetit .Shteti kërkonte të strehoheshin qytetarët aty.

Pas viteve 90-të cfarë ndodhi?

Nuk mund të harrohet 1997. Vinin të plagosur për t'u mjekuar dhe ka pasur disa raste që këtu në kishë përballeshin kundërshtarët. Detyroheshim të mbaronim me një palë të nxirrnim ata e pastaj me rradhë. Edhe femra kemi ndihmuar shumë. Kujtoj një rast, kur një breshëri kallashi u derdh në dhomë. U shtrimë barkas dhe për fat të mirë nuk na zuri asnjë plumb. Mjaft vajza kanë kërkuar mbrojtjen tonë dhe ne kemi lajmëruar policisë, në qëndrën e strehimit të tyre. Një jetë të tërë në kishë, e bukur edhe sot.Nuk të ka rrahur zemra ndonjëhertë? Na kanë ngacmuar gjithmonë burrat duke na thënë: Pse nuk martoheni, jeni të bukura, të mira. Na kanë provokuar mbarë e mbrapsh. Por unë jam betuar si njeri i Zotit. Kam lindur dhe do të vdes e virgjër. Më mirë kështu se sa si vajzat e sotme që ndërrojnë shumë partnerë. Një jetë të tërë në Vlorë, me cfarë përshtypjesh? Nuk janë njerëz të dashur, nuk e shprehin mirënjohjen. Të duan të respektojnë sa kanë nevojë, pastaj të kthejnë krahët.

E ke takuar Nënë Terezën?

Po kur erdhi na Tiranë na dërgoi makinë dhe shkuam atje.

Papen?

Ah fati i keq, pasi, unë isha në Itali u operova nga kocka, isha në Itali. Por më ka njohur nga larg dhe më ka përgëzuar.

Bota e gruas Shqiptare-MERA METI-POEZI

2009-01-26T12:27:00.001-05:00

Moti i vrar
Fundja e fundit,
merrmi endrrat e mi perrallis
kopshtijeve ku dëshirat lordronin dikur,
e kurre mos më thuaj,
se jemi ata qe ishim
paska dal rrjedhe gurra

Shpirti lozonjar
U pashiten lazdrit e qengjit njomzak
e endrrat u fjeten mrizeve,
..nuk gjeten hapsir,
vrulli qe po na nxiste
nuk qenka për të brishtit.
Ooh,melodia që fershellente gjethesh
ishte vetëm shpirtërimi
që na ndjellte si magji.

Ag janari
Perkdheli drite derdhen buzësh
e rreshqasin gushes...gushes
mbyten në gji nën plafin e mendafshet,
muret e zbraztesis po ngushtohen
e vetmia i pervidhet agut
e struket gjirit tend shkum-re.
Për të fundit her'
lërmi ëndrrat ti dremis gjoksit tend,
e me pas,mos me pyet ku do vej,
mvaret prej stuhish kah do të më shpien.

Windows Live Grupper. Samle gjengen.

Bota e Gruas Shqiptare-ZENEPE LUKA-Interviste

2009-01-26T08:31:00.000-05:00

Gazeta shqiptare

E djel - 25 Janar 2009 | Nr 4447 Viti XV

ONLINE

shqiptare

E djel - 25 Janar 2009 | Nr 4447 Viti XV

ONLINE

Nedim Vlora: Varri i djalit të Ismail Qemalit nuk është gjetur akoma

» Dërguar më: 25/01/2009 - 12:44

Lajme te ngjashme

Ky është Vangjush Furxhi!
• Datë: Oct 06, 2008

Zenepe Luka

Historia e familjes Vlora, e treguar nëpërmjet nipit të Ismail Qemalit, burrit të parë që i dha Pavarësinë Shqipërisë, na jep shumë detaje dhe të reja, të papublikuara asnjëherë më parë për dëshirat, martesat, lindjen e fëmijëve të Ismail Qemalit por edhe brezave pas tij. Pengu i vetëm i nipit të burrit të parë të Vlorës, është gjetja e eshtrave dhe varrit të djalit të Ismail Qemalit, e më pas, vendosjen e tyre në Kaninë të Vlorës. Në këtë intervistë ekskluzive për Gazeta Shqiptare, Nedim Vlora, rrëfen vuajtjet e familjes përgjatë viteve të drejtimit të shtetit shqiptar nga Zogu, më pas në diktaturë, por edhe aktualisht në demokraci.
Ju dispononi të gjithë dokumentat origjinale të familjes Vlora. Kush janë fëmijët e Ismail Qemalit dhe si ra në dashuri me bashkëshorten e tij. Të ishte dashuria qe solli lindjen e kaq fëmijve?
Ismail Qemali pati 9 fëmijë, 6 djem dhe tre vajza. Djali i parë është Nedim Mahmud Bej (1782-1920), i cili pati tre fëmijë: Ismail Kemal Galib Aleksandre, Blanke Paulette dhe Suzan. Më pas është Tahir bej, që nuk pati fëmijë, Ibrahim Et'hem bej, Ahmed Xhevdet bej, Qazim bej, të katër këta nuk lanë pasardhës. I fundmi fëmijë i Ismail Qemalit është Qamil Bej (1985-1950), që kishte lindur në Stambol dhe që u vendos përfundimisht në Shqipëri, pas vdekjes së të atiti, më 1919. Ai u martua me Ylvie Dyrmishin, vajzë e patriotit Ahmet Aga Dyrmishi, pjesëmarrës në Luftën e Vlorës dhe një nga trimat besnikë të Ismail Qemalit, me të cilën pati dy djem: Ismail Qemal (1920-90) dhe Xhevdet Sulejman (1922-93). Ismaili la 5 fëmijë, pikërisht Kleoniqi, Ariana, Qamil, Elvinda dhe Darling. Ndërsa Xhevdeti ka lënë dy fëmijë, Ada dhe Qemal. Vajzat e Ismail Qemalit janë Myvdet Serdar, Ylvije Zarshati, Alije Pasha (martuar me Hamdi Pashanë).
Si u prit lindja e fëmijës së parë, që është gjyshi juaj, Mahmudi, çfarë kujtimesh ruani ju, nipi i tij?
Sigurisht, lindja e parë që të bën baba, aq më tepër kur lind edhe djalë, që për shqiptarët përbën një eveniment të rëndësishëm, është një gëzim i madh, ngjarje e shënuar. Kështu edhe për Ismail Qemalin, lindja e djalit ishte një festë e pazakontë. Kjo edhe për faktin se në atë kohë, ishte me rëndësi lindja e djemve, pasi, jo vetëm që do të përcillte emrin e familjes, por do të ishin në krah të etërve duke kontribuar dhe përpjekur për Shqipërinë, kombin e tyre, që e kishin aq të shtrenjtë.
Ismail Qemali, nuk bëri një djalë por 6 djem, që gjatë gjithë kohës iu vunë në krah dhe bashkarisht realizuan ëndërrën e madhe të shqiptarëve: Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë.
Mund të flisni rreth familjes së gjyshit tuaj, kush i rrëmbeu zemrën, përse u vendos në Bari dhe si e përjetonte mallin për Shqipërinë?
Meqë gjyshim im, Mahmud, ndiqte një politikë në favor të pavarësisë, ai u burgos nga sulltani Abdul Ahmid II, duke e dërguar në bugun e Bitlis, në Anadoll, ku qëndroi 7 vjet,(nga 1901-1908). Pasi doli nga burgu, i sëmur me turbekuloz, u vendos në Nicë, Francë. Rastësia bëri mrekullinë, teksa qëndronte nën hotelin Place, pa një vajzë të bukur. Ai ishte duke pirë kafe me të atin, Ismail Qemalin dhe dy vëllezërit, Tahir dhe Ethem, kur të gjithë shohin të zbresë nga shkallët e hotelit vajza e re dhe e bukur, Alice, që ishte vajza e pronarit të hotelit.
Ky hotel frekuentohej nga politikanë të shumtë evropianë, nga artistë evropianë dhe nga njerëz të rëndësishëm të Francës dhe evropianë. Ajo tërhoqi vëmëndjen e të tre vëllezërve, por Ismail Qemali, preferoi që vajza t'i drejtohej Mahmudit.
Midis tyre lindi një dashuri me shikim të parë, por që u konsolidua më tej, ç'ka solli martesën e çiftit dhe celebrimin në vitin 1913. Ai ishte 41 vjeç dhe ajo 18 vjeçe. Më 21 janar të vitit 1914, çifti i ri solli në jetë një djalë, të cilin e quajtën Ismail Kemal Galib Aleksandër. Sapo lajmi i mbërriti në Vlorë Ismail Beut, ai la Qeverinë dhe u nis menjëherë për të mbërritur në Nicë. Për lindjen e djalit të parë, nipit të parë të Ismail Qemalit, u qëlluan 24 topa. Mahmudi dhe Alice, patën edhe dy fëmijë të tjerë, Blanke Paulette dhe Suzan. Si pasojë e sëmundjeve që mori në burg, Mahmudi vdiq në Vlorë, në vitin 1921. Bashkëshortja e tij, gjyshja ime, Alice, që ishte katolike, mbeti me tre fëmijët e vegjël, dhe vendosi të sistemohej në Bari, që ishte qyteti më i afërt me Shqipërinë.
Përse nuk u martua kjo grua e re dhe e bukur?
Gjithmonë, në respekt të fesë të ndjekur nga Alice, asnjëri nga vëllezërit e Mahmudit, nuk u martua me të. Ata iu lutën, që të mos largohej shumë nga Shqipëria. Është ky shkaku, kjo kërkesë dhe njëherësh dëshira e saj, që u vendos pikërisht në Bari, ku qëndrojmë edhe sot.
Si e përballoi jetën gjyshja, ka zëra që ka lypur për të rritur fëmijët. Sa është e vërtetë kjo?
Ka përballuar një jetë të vështirë. Ajo mbahej me të ardhurat që dërgonin ndonjëherë vëllezërit e Mahmudit. Pastaj përgjegjësia ra mbi tim atë, që në atë varfëri mbushi moshën madhore.
Babai im, Ismail Kemal Galib Aleksandër, kishte ndërmend të kthehej në Shqipëri, për të kryer një rol politik, por mbas vetëshpalljes së Zogut si Mbret i Shqipërisë, iu ndalua që të kthehej në atdhe. Zogu i dërgonte një rrogë mujore me qëllim që, nipi i ri i Ismail Bej, të arsimohej larg Shqipërisë. Ai u diplomua në Bari, në Fakultetin e Shkencave Ekonomike e Sociale.
Përse e shmangu Zogu babanë tuaj, të ishte një frikë se mos i merrte postin?
Sigurisht, ky ishte shkaku i vetëm. Arsyet janë lehtë për t'u kuptuar nga momenti që edhe falë sforcimeve të shumta të historianëve, për të modifikuar historinë, të gjithë e dinë se Zogu nuk rridhte nga ndonjë familje princërore, sikurse ishte në të vërtetë Ismail Bej, pasardhës i familjes së Aranit Komnenit. Pas pushtimit italian, familja Vlora mbeti pa asnjë të ardhur dhe u katandis në një gjëndje të rëndë ekonomike.
I përmbushte kushtet babai juaj, për të drejtuar Shqipërinë?
Sigurisht. Gjatë pushtimit italian, im atë, nipi i parë i Ismail Qemalit, ishte në moshë të rritur, kishte përfunduar studimet dhe kishte bërë gati valizhet, për t'u nisur në Shqipëri. Pasi shpërtheu lufta, ai u dërgua në kufi, në Torino me gjithë familjen. Më vonë, për arsye shëndetësore të motrës, e gjithë familja u detyrua që të trasferohej në Sanremo, ku edhe sot jeton një nga pasardhëset (Sarah) e Suzanës, vajza e dytë e Mahudit.
Babai juaj ka pasur nënshtetësi shqiptare?
Është një kuriozitet, madje shumë i rrallë. Nga fundi i luftës, im atë, nipi i Ismail Bej, nuk ishte as francez (vendi i lindjes), as italian (vend i banimit), as shqiptar (atdheu i origjinës). Të njëjtin fat pati e gjithë familja. Është e dhimbshme të pohoj, që bashkëshortja e Mahmudit, Alice, vdiq apolide, pra, pa asnjë nënshtetësi. Kombësia italiane iu dha në vitet '50, për meritat ndaj shteti italian, pasi si nip i Ismail Bej, kishte luftuar si partizan kundër nazistëve. Dy motrave, iu dha nënshtetësia italiane në vitet 80-të. Ajo ka punuar në tregun e luleve të Sanremos, ndërsa motra tjetër, Blanche Paulette, në vitet 50-të, shkoi në USA si refugjate shqiptare.Ajo ka punuar si punëtore në një fabrikë në New York. Pas disa vitesh shkoi në Kanada, ku edhe ndërroi jetë.
Si e përballoi jetën në tokë të huaj?
Në kushtet që u krijuan, tim eti nuk i mbeti gjë tjetër, veçse të kërkonte punë në Itali. Një periudhë, dha mësim në lëndët gjeografia ekonomike dhe politike si dhe gjeografia e përgjithshme në Universitetin e Barit. Ka qenë professor me publikime të shumta, me artikuj dhe libra, disa prej të cilave kanë shënuar linja të reja kërkimi të disiplinës dhe janë të praktikuara edhe sot. Ka publikuar edhe një libër mbi Shipërinë me titull "Shqipëria e re" në vitin 1979, një kërkim prej 122 faqesh.
Cili ishte pengu i tij dhe që jua trashëgoi edhe juve?
Ka peng më të madh, që babai i tij, gjyshi im, djali i Ismail Qemalit, Mahmud Bej, të mos ketë varr? Mahmud u varros në varrezat e Vlorës. Do të ishte e drejtë që të gjendet varri i tij. Ia kërkoj Vlorës këtë. Të gjenden kockat e tim eti dhe më pas të vendoset e të prehet në Kaninë, tokën e të parëve. Ka një mendim të shoqatave për të sjellë të gjithë fëmijët e Ismail Qemalit në Kaninë. Kjo do të ishte një shërbim i fundit për ta, pasi sikurse dihet, regjimi komunist, i persekutoi, por edhe qeveritë e më pasme nuk i kanë vënë në vendin e duhur pasardhësit e themeluesit të shtetit shqiptar, Ismail Qemal Vlora.
Diçka nga jeta e babait tuaj, si i shkoi jeta me bashkëshorten, sa herë ka ardhur në Shqipëri, lidhje e tij me fëmijët e Ismail Qemalit?
Në vitet 30-të, babai im jetonte në Rrugën Vittorio Emanuele II, që ishte rruga kryesore e qytetit të Barit. Në pallatin përballë, jetonte një vajzë, që ai e pëlqente dhe u dashurua me të.
Me gjithë vështirësitë burokratike të vendosura nga ligjet fashiste mbi racat, të rinjtë u martuan më 1939-tën. Nga martesa patën dy fëmijë: Vitoria dhe Nedim. Martesa ishte e bazuar në dashurinë midis tyre sepse asnjë prej tyre, nuk kishte mbështetje ekonomike. U martuan, e bënë drekën tek një i afërm i tyre dhe më pas u nisën për një udhëtim të shkurtër për të bërë muajin e mjaltit.
Çfarë keni mësuar nga prindërit tuaj?
Kanë qënë model se si duhet të përballohet jeta në vështirësi, se kur çifti e do njëri-tjetrin, nuk ka pengesë të mos kapërcehet.
Babai im ka ardhur në Shqipëri në vitin 1978, pas një ftese specifike që i u bë. Mallin dhe atë çka ndjeu për Shqipërinë, i hodhi në librin që cituam më lart. Më pas ka ardhur edhe 3-4 herë të tjera dhe iu dha mundësia që të njihte kushurinjtë, fëmijët e të vëllait, Qemal Bej, Ismailin dhe Xhevdetin, gratë dhe fëmijët e tyre. Ata na e kthyen vizitën në Bari, pas rënies së regjimit. Tim eti, sa herë shkonte në Shqipëri, i lexohej lumturia në sy. Ai kujtonte mbi të gjitha shëtitjet që bënte në rrugët e Vlorës. Ai na tregonte një episode, se kur ishte 6 vjeç, shëtiste nëpër rrugtët e Vlorës mbi kalë, i shoqëruar nga xhaxhai i tij, Tahiri, që edhe ai ecte mbi kalë. Vdiq më 2001, pa u kthyer më në Shqipëri, duke më lënë amanetin, për të gjetur varrin e të atit.
Mund të thoni diçka rreth familjes tuaj, profesor Vlora, cilat janë marrëdhëniet me trashëgimtarët e tjerë të Ismail Qemalit?
Jam diplomuar në fakultetin e Ekonomisë, fillova të jap mësim që në moshë të re, pasi fitova konkursin në nivel kombëtar. Në vitin 1966 u martova me Xhakoma Marzani dhe nga martesa lindi vetëm një djalë, Aleksandër Kemal, i cili është biolog. Ai është martuar me një biologe dhe nga martesa ka lindur një vajzë, Alessia Blanche, trashëgimtarja e fundit e dinastise Araniti Komneni Vlora.
Sa keni mundur të përcillni ndjenjën e atdhetarisë, tek djali juaj, ndjehet sadopak shqiptar?
Kur nga fundi i viteve '70 djali im, Aleksander Kemal, erdhi në Shqipëri, ngeli i shokuar nga varfëria e shqiptarëve dhe të kushërinjëve të tij moshatarë. Para se të kthehej në Itali u fali atyre gjithçka që kishte dhe u betua, se nuk do të kthehet më në Shqipëri. Në vitin 1990, pas ardhjes së refugjatëve të parë në Itali, kur u vendos që të mernim një pozion të fortë politik ndaj regjimit komunist, nuk hezitoi për asnjë moment edhe pse i dinte reziqet që mund të haste. Në të njejtën mënyrë, pasi unë mora kërcënimet me vdekje nga ana e sigurimit, sepse themelova në Bari Qeverinë e Shqipërisë së lirë dhe demokratike, ai u tregua shumë i vendosur dhe i gatshëm, për të marrë vendin tim dhe për të vazhduar të njejtën vijë politike kundër regjimit. Studimet e tij e kanë mësuar që të mos zhgënjehet ndaj aparencave. Im bir, ështe shumë konkret dhe imazhet e reja të Tiranës dhe qyteteve shqiptare, nuk e kanë bindur ende. Rruga e zhvillimit ekonomik, është shumë larg.
Një pyetje e fundit profesor Vlora. Bie në sy një fakt, që fëmijët dhe në tërësi, pasardhësit e Ismail Qemalit, janë martuar me të huaja. Cili është shkaku dhe sa ka ndikuar ky argument, në zbehjen sadopak të familjen Vlora?
Asnjë nga trashëgimtarët e titujve dinastikë (të parëlindurit e parë) Araniti Komneni Vlora nuk është martuar me gra shqiptare. Vetë Ismail Bej, në kujtimet e tij thotë se parardhësit e tij ishin të detyruar që të martoheshin me gra të huaja për motive dinastie dhe politike. Përveç ligjeve dinastie, largësia nga atdheu mëmë, ka detyruar që martesa të bëhej me gra të huaja. Por ky fakt, nuk ka zbehur aspak vlerat patriotike të Familjes Vlora. Pasardhësit e Ismail Qemalit, brezat që do të vijnë, janë dhe do të jenë krenarë, që i përkasim familjes së Araniti Komneni Vlora.

Bota e Gruas Shqiptare-MERITA TOCILA-Veshtrim mbi veshjen popullore

2009-01-26T08:20:00.000-05:00

Merita Toçila

Stiliste

Veshja popullore dhe ndikimi i saj në modë

(Një vështrim i shkurtër…)

Relacioni midis modës dhe vizatimit shpesh është i fortë dhe disa herë i dobët, por megjithatë është një përpjekje e vazhdueshme e ideve dhe tensionit estetik midis tyre, gjë e cila ndikon në influencën e këtyre dy fushave paralele. Fushat e tjera të funksioneve të ndryshme u vijnë në ndihmë duke ardhur gati automatikisht në një ide për veshje, aksesorë, etj. Forma më minimale e modës pastaj zbulon një sekret të ri, që pjesa e ideuar është shpesh më interesante se veshja e përfunduar. Porse, mund të ndodhë edhe që pjesa e prodhuar të jetë më e specifikuar dhe më interesante se ideja e fillimit. Disa produkte të modës prodhohen mbështetur mbi abstrakten. Ato injorojnë edhe mbajtësin e veshjes duke mos respektuar as të dhënat fizike, duke mos i vënë në vendin e duhur pjesë të ndryshme të veshjes dhe duke e sjellë atë jo praktike. Që këtu ka lindur ideja që trupi duhet konsideruar si një telajo ku duhet piktuar, ose si një objekt të cilit do t`i jepet forma skulpturore sipas konceptit të krijuesit.

Arkitektura e parë që ka realizuar njeriu është veshja, për të krijuar një ambient mbrojtës. Pra në kuptimin e parë, veshja të çon tek mbrojtja nga të ftohtit apo të nxehtit. Porse në kuptimin e dytë ajo përcjell kënaqësinë e përkatësisë në një grup apo shkallë të caktuar dhe në sisteme të tjera përcjell mesazhe sensuale ndaj një grupi të caktuar njerëzish, të një tribuje apo klani. Me kohë ajo filloi të perfeksionohej duke u shtuar dhe me objekte zbukurimi, apo ornamente, për të treguar hierarkinë apo dinastinë. Pak e nga pak veshja krijoi gjuhën e vet vizive e cila duhej të ishte në koherencë me gjeometrinë e kohës. Kështu për shumë kohë veshja i përshtatej trupit dhe ndryshimet nga shekulli në shekull ishin shumë të vogla. Vetëm në fund të shekullit XIX, filloi të zbulohej kënaqësia e çrregullsisë dhe e mos respektimit të raporteve; e përmbysjeve të gjuhës së ndërtuar vizive. Kjo filloi me përmbysjen e rregullave në pikturë nga avangardat ruse, vazhdoi me eksperimentet e Yves Klein në vitet `60 (për ta parë trupin si një vëllim mbi të cilin mund të manipulosh idetë duke vepruar direkt me ngjyrë mbi të) dhe të tjerë pas tij që ushtruan body-art duke u dhënë shkak stilistëve të krijonin veshje direkt në trup vetëm me ngjyrë. Këto ide qenë shumë novatore, saqë i shndërruan pasarelat në një shfaqje të vërtetë arti. Çdo lëvizje në pikturë apo në gjinitë e tjera të artit pasqyrohet dhe në modë. Çdo stilist mund të krijojë një fytyrë të vetën, një krijimtari artistike tërësisht personale dhe të pavarur nga të tjerët.

Për të krijuar një individualitet të tillë stilistët rendën për të zbuluar ide të reja për të qëndruar gjithmonë ndër më të mirët dhe ky kërkim idesh solli dhe kthimin tek tradita, si baza më e mirë për të justifikuar krijimet dhe për fat të mirë, tradita duke qenë një ekstrat i krijimtarisë në shekuj ka se me çfarë të furnizojë; mbetet gjithmonë një fushë që duke e eksploruar zbulon gjëra të reja.

Edhe tradita jonë në këtë drejtim është shumë e pasur. Një veshje popullore shqiptare është një ekspozitë më vete e artit popullor.

Është e mahnitshme larmia e kostumeve popullorë në vendin tonë dhe puna aq e hollë me detajin. Kemi një pafundësi florealesh të qëndisura mrekullisht nga duart e vajzave dhe grave. Qëndisja dhe endja kanë qenë traditë vetëm për femrat të cilat kalonin një pjesë të mirë të ditës mbi to. Ato qëndisnin veshjet për femra, meshkuj dhe për fëmijët e familjes. Mund të ndodhte që përgatitja e një kostumi shkonte me vite të tëra dhe ajo ishte një pasuri e madhe për familjen, e cila trashëgohej në çdo brez. Rrallë ndodhte që një veshje të ishte e thjeshtë në ndërtimin artistik të saj, edhe ato që i përkisnin shtresave jo të larta të shoqërisë shqiptare. Pothuajse të gjitha veshjet kishin të njëjtin seriozitet përgatitjeje dhe të njëjtin shpenzim në kohë, në punë dhe në materialet e përdorura në të. Çdo veshje kishte ngjyra, shumë ngjyra. Gjejmë në to të bardhën që zë pjesën më të madhe të veshjeve(këmishat, fustanellat, jelekë, tirqe, çitjane…);kjo e bardhë e plotë(reminishencë e veshjeve ilire) kombinohet me të kuqen hallej, të artën, me blu kobalt, të gjelbrën smerald, vishnjen e errët madje dhe të zezën(jelekë, xhubletë, gjoksore, tunikë…). Si pëlhura ka ndërthurje të damaskut apo velurit me mëndafshin dhe të gjitha këto të qëndisura me fije fine metali të çmuar(ar ose argjend). Motivet e qëndisura janë kryesisht floreale, lulet e stilizuara, shpendë, insekte si evokim i kohës së interesimit të njeriut mbi natyrën, arabeskat dhe motive gjeometrike më të vona dhe më pak me simbole pagane, por edhe në ato veshje që gjenden janë shumë potentë si motive, sepse mbizotërojnë dukshëm. Qëndisja shpeshherë shoqërohet me punë kryq për të krijuar një element tjetër dekorativ dhe copa të mbivendosura si reliev. Pjesët më tepër të qëndisura janë jakat, mëngët shpinoret, gjoksoret, tunikat, etj., të cilat gjenden në modele nga më të larmishmet. Çdo krahinë ka një veshje të ndryshme nga tjetra. Çdo ceremoni apo rast gëzimi ishte një okazion për të veshur kostumet më të bukura në botë. Ato që janë më tepër të përdorshme janë jakat rrumbullake, mëngoret e qëndisura në fund, tek burrat i gjejmë të mbledhura, tunikat janë të përdorura shumë dhe të larmishme në formë në pjesën fundore të tyre, gjoksoret e Shqipërisë së mesme me jakat e mëdha dhe të gjera, Xhubletat me kindet e mëdha, rripat e trashë me togëzat e rënda prej bronxi, dhe një mori kapelesh, shamish apo përparjesh. Dhe të gjitha këto të qëndisura me fije të arta dhe argjendtta, me motive ku asnjë nuk i përngjan tjetrit.

Edhe në veshjet e mesjetës të imponuara nga sundimi turk, përsëri u ruajt karakteri kombëtar duke i sjellë ato si një vepër origjinale shqiptare, siç është veshja e Shqipërisë së mesme me çitjanet që zbresin deri tek kavilja. Me qëndismat në rrethorin mbyllës, me jelekun që zbret sa mbaron gjoksi dhe ka vetëm një mbyllje duke lënë të kuptohet forma e gjoksit, veshja është trasformuar në një veshje tërësisht shqiptare dhe po aq e hirshme dhe joshëse. Edhe kaftani që është një xhaketë e gjatë që zbret deri në fund të këmbëve më mëngë të gjatë të rëna nga pas. Kokat zakonisht mbuloheshin me shami në zona të veçanta dhe diku me kapele të stilizuara ku gratë mund të shprehnin gjithë dëshirën dhe talentin e tyre për t`i zbukuruar me lule ose dhe me zbukurime me gurë ose pare. Një veshje të tillë dhe një mbretëreshë e asaj kohe do ta kishte zili. Një fakt është që veshja shqiptare eshte prekur pak, ose thuajse fare nga tendencat fetare, në të nuk gjenden kryqe, figura shenjtësh, aty gjithmonë ka lule të stilizuara, flutura, zogj, figura gjeometrike etj. Në këto kohë dhe pëlhurat filluan të zëvendësohen me linone dhe pambukun si më pak të kushtueshme. Edhe në kohë të mëvonshme qëndisja ka zënë një pjesë të mirë kohe të vajzave shqiptare deri në mesin e viteve `80 duke e zhvilluar si hobi në kohën e lirë, madje në këto vite pati një ndryshim të stilizimeve të cilat vinin më të studiuara dhe inspiroheshin shpesh herë nga krijimet e artistëve që punonin në ndërrmarrjet artistike të asaj kohe.

Sot qëndisja vjen si një objekt koleksioni. Interesimi ndaj saj qëndron në vlerën historike të veshjes shqiptare edhe pse në këndvështrim të vogël nuk mund të quhet një vepër e mirëfilltë arti, ajo vjen si një thirrje e fortë e së kaluarës tonë, përcjell mendimin, ndjenjat dhe informacione të çmuara të kohëve të tjera. Është një pasuri e jona.

Nga gjithë ajo trashëgimi kulturore që kemi, nga dokumentet historike, artistikë dhe muzealë dhe nga objektet e gjalla që kanë mbetur në sëndukët e vjetër të shtëpive karakteristike shqiptare apo dhe nëpër ato pak muze etnografike, jemi të ndërgjegjshëm për atë pasuri të madhe qëndismash, aksesorësh të mrekullueshëm byzylykësh, togëzash, varësesh aq të rralla, veshjesh mëndafshi dhe kadifeje të qëndisura dhe të punuara aq bukur, saqë mahnitin mbi të gjithë vizitorët e huaj. Kjo tërheqje ka ndodhur në çdo kohë, aq sa artistë, piktorë dhe estetë të huaj nuk kanë mbetur pa e vënë në dukje këtë krijimtari të larmmishme, duke krijuar vepra me vlera dhe artistike. Ndër këta mund të përmendim; piktorin anglez Eduart Lir, piktorin francez Leon Zherome, piktorin kroat Pajo Jovanoviç, autoren angleze Edit Durham, etj, që me krijimtarinë e tyre kanë lënë dokumente shumë të vyera jo vetëm artistike, por dhe historike mbi veshjet karakteristike shqiptare.

Bota e Gruas Shqiptare-ROZI THEOHARI-Reportazh

2009-01-25T22:14:00.003-05:00

Rozi Theohari

(Boston)

RIHAPET SHKOLLA SHQIPE E LYNN-IT, MASS

Dëshira për te shkruar gjuhën shqipe, në qytetin e Lynn-it daton qysh para 100 vjetësh, kur emigrantët e parë shqiptarë, punëtorët nëper fabrikat e lëkurëve dhe të këpucëve të Lynn-it mësonin në grupe të vogla njeri-tjetrin të shkruanin e të lexonin në gjuhën shqipe.

Fakte këto që janë përmendur edhe në muzeumet e qytetit. Këta burra e djem, kur vinin të dielave në kishë dhe e informonin Fan Nolin për ç’ka kishin arritur, prifti shqiptar, i mallëngjyer, i përgëzonte e i uronte.

Sot kjo traditë vazhdon me hapjen e shkollave shqipe të rregullta, me mësues profesionistë, me programe e libra të nevojshem.

Shkolla e parë shqipe e Lynn-it u hap kryesisht për fëmijët kosovarë e funksionoi vetëm për vitin 2006-2007, me mësuesin e nderuar kosovar Afrim Hoxha. Më 10 janar 2009 u zhvillua ceremonia e rihapjes së shkollës së gjuhës shqipe në Lynn. Është hera e dytë që familjet shqiptare kosovare festojnë hapjen e shkollës shqipe në qytetin e Lynn-it, Mass. Në vitin 1999 erdhën si refugjatë 100 familje shqiptare nga Kosova e pasluftës dhe u vendosën në Boston e në rrethinat e tij.

Qyteti i Lynn-it priti me bujari shumicën e refugjatëve. Komuniteti amerikan i strehoi, i punësoi, u shëroi plagët e trupit e të shpirtit e, së fundi, u krijoi kushtet të hapnin një shkollë shqipe për fëmijët e tyre.

Festa e shkollës mblodhi shumë prindër, nxënës e të ftuar në një nga mjediset e Qendrës Kulturore të Lynn-it, ndërtesa ku pikërisht ndodhen edhe klasat për mësimdhënien e gjuhës shqipe. Salla ishte zbukuruar me flamurët shqiptar, kosovar e amerikan dhe me vizatimet e fëmijëve. Shumica e nxënësve janë nga familjet shqiptare kosovare, por shkolla do të përfshijë edhe fëmijët e familjeve të tjera emigrante nga të gjitha trojet shqiptare. Koordinatori i shkollës z Besim Demaku po interesohet për pjesëmarrjen në shkollë të të gjithë fëmijëve shqiptarë të qyteteve përreth Bostonit, që nga Çelsea, East Bostoni, Somerville, Pibadi, Lynni, deri nga shteti i Nju-Emshrit. Besimi thotë: “ Ne shqiptarët e Kosovës jemi të bashkuar dhe kemi qenë gjithnjë pranë njeri-tjetrit, sepse kemi vuajtur nga pushtuesit e huaj. Kjo traditë na shoqëron kudo që të ndodhemi, edhe këtu në diasporë. E ardhmja do ta provojë!”

Te pranishmit i përshëndeti z Agim Sejdiu, kryetari i Shoqatës së

shqiptarëve kosovarë. Përshëndetje të veçanta dhe

përgëzime ai u drejtoi edhe nxënësve të shkollës shqipe….”Ne sot ndjehemi të gëzuar e krenarë që arritëm të rihapim shkollën shqipe të

Lynn-it,- tha ai.- Rihapja e shkollës shqipe u arrit falë interesimit dhe kontributit tuaj, motra e vëllezër, falë angazhimit të bashkëkombasve tanë, njerëzve atdhetarë të kombit tonë….Themelimi i Shoqatës sonë të shqiptarëve kosovarë po na mundëson që të jemi të organizuar për çdo rast e veprimtari me karakter kombëtar, humanitar, arsimor, kulturor e sportiv. Do te veçoja këtu rolin e bashkëpunimit me shkollën shqipe të Bostonit, me ish drejtoreshën z Roza Mia, si dhe interesimin e Konsullit të Nderit z Stefan Koçi, ndihmës së pakursyer te bashkëkryetares së shoqatës BESA , z Albana Orgocka dhe të anëtarit të bordit drejtues të kësaj shoqate z Fatmir Bejo.” Më tej z Sejdiu falënderoi të ftuarit e kësaj mbledhjeje z. Stefan Koçi, z Fatmir Bejo, si dhe drejtoreshën e re të shkollës së gjuhës dhe trashëgimisë shqiptare “Besa” të Bostonit, z Myzejen Ormenaj, që nderuan me pjesëmarrjen e tyre. Kryetari falënderoi gjithashtu komisionin e shkollës shqipe të Lynn-it nën drejtimin e z Besim Demaku, falënderoi dhe vlerësoi gatishmërinë dhe vullnetin e mësuesit kosovar Ramadan Çalaj për të punuar me pasion e për t’u mësuar fëmijëve tanë alfabetin, shkrimin e leximin e gjuhës së ëmbël shqipe. Falënderime iu drejtuan edhe z Adnan Lubçeviç, i cili ndihmoi për sigurimin e lokalit për klasat e mësimdhënies. Z Sejdiu përfundoi: “ Mbi të gjithë, duhet t’ju falënderojmë ju, motra e vëllezër, prindër të dashur, të gatshëm për të financuar e investuar për të ardhmen e fëmijëve tuaj…Nxënës të dashur!

Ju jeni ardhmëria e kombit tone, ndaj ne, sot, ju japim një porosi juve të gjithëve: ju duhet ta dini dhe ta mbani mend mirë se tani Kosova jonë është e lirë—është shtet i pavarur dhe demokratik…Kosova ka nevojë për ju, fëmijë të dashur…Ju, me dijet tuaja që do të fitoni në shtetin mik dhe demokratik të Amerikës, t’i ktheheni Kosovës e ta ndihmoni atë në zhvillimin e përparimin e mëtutjeshëm…Dhe porosia jonë është: KUDO QË TË SHKONI, GJUHËN SHQIPE DHE KOSOVËN KURRË MOS E HARRONI!”

Afrohem tek një grup grash kosovare. Hidajete Sejdiu thotë: “I kam fëmijët te rritur. Këtu, në këtë takim kam ardhur vetëm për të përshëndetur rihapjen e shkollës sonë”. Nusja e re Vlora Sejdiu, me nje fytyrë të qeshur, tregon se do të sjellë katër fëmijët e saj në shkollën shqipe të Lynn-it. “Jam shumë e lumtur që u rihap shkolla!”- thotë ajo. Zonja Hysnie Kadriu thotë se nuk ka fëmijë për këtë shkollë, por ka ardhur nga gëzimi në këtë ditë feste, një ditë e paharrueshme për të gjithë.

Mbrëmja festive vazhdoi me urime e dolli, me muzikë e vallezime nga vajzat kosovare. Sa herë jam ndodhur në festat e hapjes së shkollave shqipe, kam provuar një mbindjeshmëri kur u kam kërkuar nxënësve të shkruajnë emrin e tyre në një fletë fletoreje. Këtë zakon e kam huajtur nga Fan Noli. Ai mblidhte emërshkrimet e fëmijëve. Ja disa prej firmave të tyre: Albin Asani, Dijana Asani, Blenda Hoxha, Blendon Hoxha, Blertushe Xhemajli, Nuhi Xhemajli, Arlind Shehu, Gresa Sejdiu, Benit Sejdiu, Besa Sejdiu, Blinere Demaku, Melisa Demaku, Betim Sejdiu…Pastaj vogëlushi kosovar Betim Sejdiu recitoi vjershën “Gjuha jonë”, pasuar nga vajza e vogël Minera Demaku, e cila recitoi vjershën e abetares: /Are, are, abetare/ Në çdo faqe një dritare/ Po më çel ti për çdo ditë/ E më jep gëzim e dritë/…

Drejtoresha e shkollës shqipe “Besa” të Bostonit z Myzejen Ormenaj duartrokiti fëmijët e përshëndeti me emocion: “Është kënaqësi e lumturi që ndodhem mes jush, te dashur prindër e fëmijë. Fëmijët shqiptarë kudo, në Boston e në rrethinat e tij, do ta ndiejnë veten më të gëzuar, se do të ketë më shumë nxënës që do të mësojnë gjuhën shqipe, se do të ketë më shumë pena në gishtat e vogla të fëmijëve shqiptarë, të shkruajnë gjuhën e bukur shqipe! Jam e nderuar që, në emër të shkollës shqipe të Bostonit, t’ju përshëndes sonte të gjithë…Ne do t’ju ndihmojmë me të gjitha mjetet, sepse bëhet fjalë për një gjuhë, për një komb.”

Mësuesi i ri z Ramadan Çalaj, një mesoburrë veshur me sqimë, serioz dhe i sjellshëm, ndihet i prekur, por e përmban emocionin. “Kam qenë mësues i gjuhës shqipe në shkollat e Kosovës, -thotë ai,- dhe filloj sërish të jap gjuhën shqipe këtu, në një vend të huaj… Detyra jonë parësore është t’u mësojmë fëmijëve gjuhën tonë të gjyshërve, sepse e ardhmja e tyre lidhet me ruajtjen e gjuhës dhe traditave familjare që kemi patur në vendlindje. Kështu do të ndihemi sikur jemi në atdheun tonë… Ndiej kënaqësi që po i hyj punës së mësimdhënies përsëri. Ndiej kënaqësi të punoj përsëri me nxënësit e mi,.. Sigurisht që ka edhe vështirësi. Gjithsesi, më qetëson bashkëpunimi me shkollën shqipe të Bostonit. Ata janë më të avancuar, kanë krijuar tashmë një përvojë të mirë. Ne do të bashkëpunojmë me shoqatën BESA dhe shkollën e Bostonit…Ne po marrim mbi supe një barrë të rëndë. Secili prej nesh duhet ta mbajë atë barrë, është detyrë patriotike.” Pastaj z Çalaj pohoi se fëmijët nuk kanë të njëjtin nivel. Në ato familje ku flitet shqip, nxënësit janë më të përgatitur dhe e përvetësojnë më mirë mësimin, për të folur e për të shkruar. Sidoqoftë, çdo gjë do të nisë që nga fillimi, duke bërë seleksionimin e nxënësve për t’i ndarë në klasat përkatëse. Ata që janë më të mirët, do të tubohen në një klasë të veçantë, në grupin e dytë, dhe do të studiojnë me librin “Gjuha shqipe”, i cili përmbledh edhe librin e leximit. Ndërsa në grupin e parë do të regjistrohen fillestarët, të cilët do të nisin me librin e abetares. Mësuesi përfundon: …” Dëshiroj ta mbaj gjallë gjuhën shqipe, megjithese jemi larg me Kosovën.”

Përshëndetjen e tij, z Stefan Koçi, Konsulli i Nderit në Massaçusetts, e hapi me fjalën “Urime!” Ai vazhdoi: “Është kënaqësi të shohësh aktivitetet e shumta që kryen Shoqata e shqiptarëve të Kosovës…Rihapja e shkollës kalon mes vështirësish, por e rëndësishme është se si kalohen ato.. Ato do t’i kalojmë të gjithë së bashku. Do të punojmë të gjithë. Gjërat e mëdha arrihen duke punuar së toku.

Urime edhe juve prindërve, që, si fëmijët edhe ju ndjeheni të emocionuar

sot.” Më tej z Stefan përmendi një detaj: Fëmijët i tërheq anglishtja

në shkollë, ndaj duhen përpjekje, durim e kohë nga ana e familjarëve për vemendjen që u duhet kushtuar fëmijëve. “Ne presim që ky brez

nxënësish,- vijoi ai,- kur të rriten, jo vetëm ta dinë gjuhën shqipe, por ta mesojnë atë më mirë e ta përvetësojnë shkencërisht, duke marrë kulturë edhe nga librat shqip. Kështu ata do të bëhen ndihmës aktivë për atdheun e prindërve të tyre. Urime shoqatës e mirupafshim në festimin e përvjetorit të parë të pavaresisë së Kosoves në muajin shkurt.”

Në përshëndetjen e tij z Fatmir Bejo tha se shoqata BESA ka bashkëpunuar me Shoqatën e shqiptarëve kosovare në shumë aktivitete e tash po interesohet edhe per rihapjen e shkollës. Ai vazhdoi: “Është një gëzim i madh per ne të gjithë rihapja e shkollës së Lynn-it, pas gjithë atyre perpjekjeve e planeve që kemi hartuar së toku... Është gëzimi juaj dhe gëzimi ynë. Është puna juaj dhe puna jonë. Dhe kështu të vazhdojë! Mbështetja e shoqatës BESA do të jetë në të gjitha drejtimet. Do t’ju furnizojmë me libra, programe e mjete mësimore.

Detyra juaj si prindër është që t’i sillni fëmijët në shkollë vazhdimisht. Duke mësuar të gjithë së bashku fëmijët do të njihen më mirë me njeri-tjetrin e do ta ndiejnë veten si në një familje të madhe.

Nesër, kur të rriten, do të krijojnë së bashku një skuadër futbolli, një grup muzikor ose valltar etj. Grupi i valltarëve “Bashkimi” i Bostonit ka në plan te punojë me nxënësit e shkollave shqipe për t’u mësuar të vegjëlve vallet e bukura shqiptare”.

Më tej z Fatmir tha se shoqata BESA do t’u siguronte librat e shkollës , të cilat vijnë nga Shqipëria. Ai përmendi një “zakon” të ri të shkollës shqipe të

Bostonit: nxënësit shqiptarë i ruajnë e i mbajnë pastër librat, e, kur nuk i përdorin më, i kthejnë prapë në shkollë për nxënësit që fillojnë sërish klasën. Ai nënvizoi se shkolla shqipe nuk u sherben vetëm nxënësve, por edhe prindërve. Ata njohin më mirë njeri-tjetrin dhe mund të ndihmojnë prindërit e rinj, të posaardhur, për të gjetur punë, shtëpi etj. Z Fatmir përfundoi: “ Ajo që na bashkon këtu, është gjuha jonë dhe e kaluara. Koha me kohën ndërron, kurse gjuha mbetet përjetë dhe ajo do të na bashkojë të gjithë.”

Mbas shume shekujsh bashkë e më pas të ndarë, u bashkuam përsëri këtu në Amerikë e kudo në diasporë shqiptarët e të gjitha trojeve, duke ruajtur identitetin kombëtar.

Le të rrojë gjuha shqipe dhe shqiptaria sa të ketë njerëz mbi tokë!

Bota e Gruas Shqiptare - AIDA DISMONDY - Recension

2009-01-22T09:36:00.002-05:00

...EDHE DHEMBJA KA BUKURI
(Portretin Kam Varur në Muret e Kohës Petraq Kote. Tiranë: Globus R, 2008. fq.175)

E panjohura na krijon ngurrim dhe tundim e kur bëhet fjalë për një libër atyre u shtohet dhe skepticizmi e menjëherë lind pyetja: A do të mbetemi të kënaqur pasi të kemi lexuar librin? Këto përjetime m’u krijuan ditën, kur mora librin e poetit Petraq Kote ”Portretin kam varur në muret e kohës”. Krijimtarinë e Petraq Kotes nuk e njihja deri në momentin që hapa faqet e librit, kjo për arsyen e të qenit larg Shqipërisë. Leximi në faqen e parë i shënimit të autorit dedikuar „shqiptarëve që rikadastruan“ Shqipërinë në Perëndim, Kryeministrave dhe Presidentëve në çast më bëri të mendoj “jo një tjetër vëllim poetik i politizuar, le të shpresoj të mos jetë i mbushur me militantizëm apo patriotizëm të theksuar, i cilësisë së atyre librave që i lexon njëherë dhe pastaj vaken e futen në skutat e harresës”. Lënë mënjanë mëdyshjen dhe paragjykimin iu dhashë besimit se çdo libër që marr në dorë meriton të lexohet e të shikohet me objektivitet.
Titulli i librit tërheq vëmendjen dhe të lidh me kontekstin linear të vëzhgimeve që autori ka mbledhur përgjatë eksperiencës jetësore të tij si dhe sesi përjetesa ka mundur të krijojë karakterin e autorit, faktorë që kanë kushtëzuar e i janë nënshtruar njeri-tjetrit. Të zgjerojmë më tej nëntekstin e titullit, ndërsa faktori kohë dhe njeri qëndrojnë të ndërlidhur mes tyre, ku koha lë vulën e saj tek njeriu, i përket këtij të fundit të gjykojë ndodhitë e zhvilluara në kohë. Dhe këtë gjykim të tij Petraq Kote e sjell si pikën kryesore që karakterizon poezinë, për më tepër është mendim poetik intelektual që kërkon lexuesin e rrahur me letërsi pra, të kultivuar. Poezitë e vëllimit poetik “Portretin kam varur në muret e kohës“ lidhur me organizimin nuk i përmbahen ndonjë rregulli të caktuar. Më tej, poezitë duket se janë të kapura pas njëra tjetrës, jo në aspektin kuptimor por në atë diskursiv, si një bisedë në të cilën kalohet nga tema në temë. Këto ndërthuren me njëra tjetrën, zgjedhje që vihet në funksionim të katharsisit poetik, ku koha-pëlhurë përbëhet nga penjë të ndryshëm që jo patjetër i përmbahen një kodi të caktuar organizues por e karakterizon një organizim i brendshëm integral për të dhënë të plotë perceptimin e ngjarjeve të mbledhura gjatë udhëtimit kohor të autorit. Dhe është në këtë udhëtim kohor dhe historik të situatës shqiptare – brenda kufijve të Republikës së Shqipërisë dhe jashtë saj - në të cilin Kote bën bashkudhëtar lexuesin përfshirë në këtë mënyrë shtrirjen gjeo-fizike të shqiptarëve .
Kote nuk vihet, megjithatë, në rolin e guidës qëllimi kryesor i të cilit është të tërheqë lexuesin e të sajojë zbukurime të paqena, përkundrazi Kote është nga ata poetë që merr përsipër prezantimin e një tabloje të koklavitur, rrëqethëse dhe të mbushur plot dhembje. Po, duhet pranuar se qëllimi i Kotes është realiteti sikur ai e përjeton dhe jo vetëm kaq por ai e bën të qartë në vargun e tij se është një observues i vëmendshëm dhe lëvrues i sigurt i linguistikës që përdor, linguistike që e angazhon lexuesin e i jep zhdërvjelltësi vargut edhe e bën atë më efikas në efektin, që autori kërkon te krijojë. Për te ilustruar t’i kushtojmë pak vëmendje vargut “Ajri ende i pa pjekur në furrat e nxehta të motit akull,“ nga poezia “Shekulli hemeopatik“ dhe të përpiqemi ta dekonstruktojmë atë. Poeti me efektivitet ka sjellë në të njëjtin varg një pohim polemik dhe paradoksal. Të shpjegohem pak këtu, moti është i përbërë nga ajri, kjo është marrëdhënia literale midis këtyre dy komponentëve, dhe është temperatura e ajrit që përcakton motin, mirëpo poeti e shtyn perceptimin tonë të marrëdhënie ajër-mot dhe krijon një marrëdhënie të re, që ne si lexues jemi të detyruar ta pranojmë. Sipas poetit ajri duket se është komponent i shkëputur nga moti dhe ndodhet disi i futur brenda tij dhe të dy ekzistojnë në ekstreme temperaturash. Kjo ngjitje zbritje e temperaturave e ngrohtë/ e nxehtë/ e akullt krijon sensacionin për lexuesin se realiteti i ngjan një objekti gati të kriset, të pëlcasë e të shkërmoqet përpara tij sapo ajri të jetë ‘pjekur’. Ky është një nga shembujt e zotërimit linguistik që Kote posedon, poezia e tij është e mbushur me këtë lëvrim të artit të fjalës. Kote si poet arrin me një qëmtim të vargut të implementojë secilën nga situatat e të shprehë shqetësimin e dhembjen në shumë dimensione.
Përmenda më sipër se Kote na merr në një udhëtim historik, jo për t’iu referuar ndonjë idealizmi të momentit apo për të ringjallur lavdi të vjetra por për të tërhequr vëmendjen kah situatës bashkëkohore dhe asaj ç’mund të ndodhë në të ardhmen, sepse “tek e ardhmja ka të shkuar“ (Më këputet zëri). E thënë ndryshe nëse e ardhmja tërheq pas të shkuarën ka gjasa që ngjarje të së shkuarës të përsëriten në ndonjë variacion tjetër. në të ardhmen. Për rrjedhojë qëndron probabiliteti i riciklimit të së shkuarës duke çuar në kushtëzimin e së ardhmes nga e kaluara. Çuar një hap më tej qoftë e kaluara e zymtë, ajo nuk do të fshihet por do t’i ngjitet pas të ardhmes. Në momentin që e shkuara shfaqet atëherë ajo përcakton të tashmen. Kote hyn në poezinë e tij në transaksion me këtë të shkuar të tashme, kohë që përbën dy nga muret ku poeti do të varë portretin. Një kohë që i përngjan të gjallë-vdekurit pa varrosur, herë shfaqet si i sëmurë që lëngon qysh prej lindjes, herë pritur në gojën e varrimit qysh në ngjizje siç ngjet në poezinë “...prandaj ndërtoj veten ikonë sureale“:

“Miliona shtretër në djepet e sëmura,
varret në mitra
dhe veshjet në amnezë.“

(...prandaj ndërtoj veten ikonë sureale)

Në këtë mënyrë i shfaqet vendi i tij poetit, plogështi e dhembje prej sëmundjes së tej zgjatur. Më tej, poeti duhet të përballojë humbjen fizike të mëmëdheut dhe të gjejë psiqikisht forca për t’u marrë me Atdheun e çmendur, situata që shfaqen njëkohësisht “Nëna vdiq/ Atdheu u roit“ (“...ndoshta kam marrë formën e librit“) ku nëna është simbol i mëmëdheut. Më tutje po në këtë poezi poeti pohon se “Në liqenin e mëngjesit të syve të mi,/janë varri, lëvizjet e Brovnit, gërmadhat...“. Në fakt, ky varg e thellon më tej tablonë dëshpëruese. Autori evokon një gropë te stërmadhe që ka rreth vetes rrënojën shtrirë në trupin e një të çmenduri që shkakton tepër dhembje aq sa nuk mjaftojne lotët natyralë, por duhen shndërruar sytë në shtrat liqeni, ujët e tij mbase do të mjaftojë të gulçojnë dhembjen. Për të kuptuar gjendjen e atdheut të tij, poetit, i duhet angazhimi fizik dhe psikik, kaosit i duhet gjendur filli. Ç’të bëjë poeti? Përdor fjalën si i vetmi mjet për të ekzaminuar morinë e kadavrave shtrirë morgjeve, e përdor atë si lopatën e varrmihësit që hap gropa për të nxjerrë trupat e dekompozuar në siperfaqe, qofshin ato kocka a mbeturina të tjera që krimbat akoma s’kanë mundur të dekompozojnë. Këto angazhime poetike i ndeshim tek “Varri jetim”, “Më thërret krisma”,”Fitorja” , “Plagët e grave do të kenë rrënjë , pylli”,“Mishi i qytetit të morgut“, etj.
Kote përpilon me vargun e tij një aktakuze ndaj të pandehurit, që herë është krimineli hero, herë dhunuesi i vajzës, herë liturgjia e drejtuesve të shtetit apo servilizmi i tyre ndaj politikave perëndimore. Ndërkohe që përpilimi e bën atë të mbledh fakte, e shtyn edhe të reflektojë rreth etikës dhe parimeve të tij ‘E dija gabim’ thotë poeti Kote se “fitoret, liritë, pavarësitë, paqet / dilnin nga dyert e pushkëve“ (“Paqja e senatuar). Tani ato dalin nga tjetërkund, udhëhiqen nga koncepti shtet i vogël-shtet i madh, ku i madhi, duke përdorur ‚mendjen’ merr vendim për të voglin pa marrë parasysh gjakun e derdhur, dëshirën e një populli, varret e hapura e plagët që hapen sapo fillojnë të zënë pak kore. Kote është i përpiktë kur e krahason pavarësinë e Kosovës nënshkruar në „dyert e pasme te Senatit amerikan/ Bashkimit Evropian“ me„ mishin e prerë të lopëve të Libofshës“ (“Paqja e senatuar“) sepse sipas autorit nëse vula solli pavarësinë kurrësesi nuk garanton paqen. Historia po përsëritet në vendimet që janë marrë për shqiptarët, kohë tjetër, lojtarë të rinj e njejta lojë e vjetër, përshtypje që krijohet kur lexon:

“Pavarësia për çdo shqiptar në botë fillon më 28 nëntor 1912. Edhe për kosovarët, çamët, shqiptarët e Malit të zi, Shqiptarët e Maqedonisë.
Kjo e vërtetë e hidhur është turp i historisë moderne botërore.
Një komb nuk ka pesë pavarësi!”
(Pa sy ....Kamy)

Është një dashuri e sinqertë e poetit Petraq Kote për atdheun që e ngacmon të hedhë vargjet kundrejt padrejtësive, siç është fuqia e këtyre vargjeve kushtuar Gërdecit :

Dita, me gjatësinë e jetës,
duale
me portretin e Shqipërisë,
hedhur me penel - tonelatat e predhave,
mbi telajon e trishtimit,
grunduar me gjak;
varet në murin e sekondave.
(Oh, ç’ është një dhimbje/që shkelka dhimbjet e mia?!)

Nëse autori në titull i referohet në sipërfaqe portretit të tij personal është e qartë jo vetëm përmes këtyre vargjeve, por në tërësinë e leximit të vëllimit poetik se portreti që ravijëzohet, krijohet varg pas vargu, e merr formë është i fytyrës së Shqipërisë. Një portret që ndërrohet marramendesh me vërtik në çdo lëvizje sekonde dhe mund të bjerë nga çasti në çast nëse akrepi shkëputet. Ndjesia dhe fuqia e përjetimit të atdheut është e pa krahasueshme në vargun e poetit Petraq Kote. Atdheun ai vërtetë e quan të luajtur mendsh, por sado i “roitur” të jetë atdheu përsëri është vendlindja. Atdheut poeti Kote i kërkon “ta marrë përdorë si fëmija” në poezinë Rruga ters ndërkohë që në një poezi tjetër poeti e paraqet veten si vendlindja. Duke parë këtë lloj përkushtimi ndaj atdheut është e natyrshme që poeti të shqetësohet për të e t’i rrijë pranë. Eja, thotë poeti të vazhdojmë udhëtimin se ka dhe te bukura ky vendi im përveç dhembjes e absurditetit.
Ky vend i ka ofruar momentet më të hidhura e më të bukura të jetës. Dedikimi që ai i bën brezit të tij është mallëngjyes dhe prekës e i përket kujtimeve jo të këndshme. Ja si shprehet poeti në poezinë “Metamorfozë“: “Qeshje të shthurura rinie /të dënuara në vitin njëmijë e nëntëqind e shtatëdhjetë e katër./“ Cigania me shporta “ e Maks Velos./Këmba protezë e arrestuar në Ballësh e Hekuran Qazimit.” Si ka mundësi që e qeshura të dënohet apo një këmbë proteze të arrestohet? Përdorja e së “qeshurës” dhe “këmbës” i përqasen lexuesit si simbole të një periudhe të mbarsur me dhunë, mosbesim dhe jetë të reja prerë në lulëzim si dhe thekson më tej absurditetin e saj. Megjithatë absurdja mban brenda gëzime: miqtë e shkollës së mesme, dashuritë e vjetra, ‘rrëzuar’ kushedi ku, martesën me njërën prej tyre vajzën, që ai e dashuron tërësisht, sepse është gruaja e tij e vetmja që nuk e ka braktisur (“Unë jam harta e gruas time“). Poetët i këndojnë jo vetëm dashurisë por dhe natyrës. Kote nuk i shpëton asaj, madje në shumë prej vargjeve kushtuar natyrës ai i përmbahet simetrisë së vargut, ato janë ritmike dhe rimojnë e tingëllojnë si poezi që dëshiron t’i marrësh me vete e t’i lexosh diku apo t’i vendosësh në kornizë e t’u referohesh sa herë që stinët fillojnë apo kur ato i lenë vendin njëra - tjetrës. Poezi si “Peisazhi“ dhe ”Një pikturë“ sjellin tek lexuesi stinët. Poeti përdor shkallëzimin ngjitës për të konfiguruar karakteristikat e secilës stine e ato kalojnë nga dekompozimi (Vjeshta), tek ngrirja (Dimri) e ripërtëritja (Pranvera) vera përshkruhet me anë të krahasimit si nusja që lan fytyrën tek ripërtëritja e pranverës.
Ky vëllim poetik nuk do të ishte i plotë pa portretin e poetit, poezi qe i ka dhëne dhe titullin vëllimit. Portreti i tij është një trinitet „i gjallë/hije/imazh“. Linjat e secilit prej tyre ndërlikohen dhe vendosen mbi njeri-tjetrin ose ndërrojnë vend, ku herë njeri ngrihet nga sfondi për të dalë në pah, herë tjetri. Është piktori kohë ai që ka vendosur bojërat dhe nuancat polikromatike në të. Koha, jo vetëm e ka krijuar portretin por dhe e ka futur atë brenda saj, megjithatë poeti del jashtë saj duke varur njërin nga portretet e tij në të. Duke qenë në kontroll e duke qëndruar gjithashtu brenda faktorit kohë. Paradoks për lexuesin por jo për poetin Kote, duket se paradoksalja i është bërë bashkudhëtare dhe nuk e shqetëson, çfarë e shqetëson atë është dhembja që krijohet brenda poetit, vënia në komunikim me lexuesin e ideve të tij, përdorimi i zgjuar i gjuhës së pasur, pa zgjatje, por shkurt dhe saktë për të sjellë mesazhin e poezisë së tij në hapësirën shqiptare. Vargut të Kotes nuk mund t’i shmangesh, loja e fjalëve të ndërtuara me teza-antiteza paraqet surpriza që përmbysin imazhin e sapo krijuar dhe të përplasin në realitetin banal. Autori arrin që përmes vargut të ngacmojë lexuesin që ky të jetë në mëdyshje për sa i përket perceptimit prej tij të situatave të referuara në tekst.
Poeti thotë Kote “Është një kambanë që bie,/ndalon./Ç’trishtim der’ largë që hedh pa prerë!“ (Poeti). Në të vërtetë poeti funksionon si tingull dhe zë që përhapet në hapësirat gjeografike por dhe mendore. Poeti Kote është nga ata poete që imponohet me dozën e realitetit që përçon poezia e tij, si lexues nuk mund të qëndrosh indiferent. Nëse në fillim të udhëtimit me poetin Kote po ecnim në territore të reja të nevojshme për letërsinë shqiptare por ndenjur paksa në distancë tek mbyll faqen e fundit sytë e lexuesit gjithashtu kanë „liqenet“ dhembja dhemb. Petraq Kotes në këtë vëllim poetik nëpërmjet përdorimit me mjeshtëri të fjalës është për lexuesin një udhërrëfyes në kthinat e përbalt-gjakura e rrugët e mbështjella me dhembje të Atdheut tonë, sepse Atdheu është i të gjithëve ne që i themi vetes shqiptarë, se dhe unë e ti jemi vendlindja e marrim një pjesë tës saj kudo që jemi. Më tej, poezia e Kotes është moderne në atë se përpiqet të lëvizë strukturat ekzistuese të shoqërisë. Poeti Petraq Kote është origjinal në këndvështrimin e tematikave të shumta që prezanton. Me këtë vëllim poetik Kote mund të quhet l’enfant terrible për nga forca tronditëse që përmban vargu i tij. Në konkluzion, poeti Kote kontribuon denjësisht në poezinë e re shqiptare duke iu shtuar atij grupi poetësh shqiptarë që meritojnë të studiohen dhe të mbahen në radarin si të studiuesve, ashtu dhe kritikëve letrarë.
© Dhjetor 17, 2008 Aida Dismondy

Bota e Gruas Shqiptare - RAIMONDA MOISIU - Poezi

2008-12-30T04:16:00.002-05:00

Ne naten e nderrimit te viteve....

-.-

Nen driten verbuese te shandaneve,

sy qe kryqezojne veshtrimet,

duart te gershetuara fort,

fryme...fryme...fryme....,

pika djerse qe pikojne.....,

gotat e veres si dy pika gjaku,

tiktaket e ores ,

dy fytyra qe ndricohen ,

dy cigare qe tymosen...

ne naten e fundit te vitit....

-.-

Nen driten verbuese te shandaneve ....

Sekreti i virgjerise se kesaj nate,

me pushton me dliresine e brishte

si nje serenate gazmore ,

ne castin e pasionit te dashurise....

-.-

Sekreti i virgjerise se kesaj nate...

Ne valezimin e flladit te nates,

mezi pres te perkundem lehte,

ne shtratin e argjente ,

te degjoj e kenaqem,me sinfonine e ujit,

te lumit,

qe gurgullon poshte dritares tone.

-.-

Mezi pres....!

Dashnori im..!

Te mos i frikesohemi drites se shandaneve,

te peshperitim perrallen e dashurise,

t'i bejme buzet si flutura,

e te zhytemi ne fluturimin e puthjeve,

te ndricojme te fshehtat e syve.

-.-

I dashuri im..!

Ne strehen e preherit te nates,

te nderrimit te viteve ,

ores dymbedhjete.

ora me e bukur e vetmise,

e zhurmes se mrekulleshme te jetes,

te vallezojme si nje puhize lulesh,

te ndjejme te rrahurat e ankthit dashuror,

te zemres,

te kenaqemi me parfumin e shperthimit,

te frymemarrjes,

te bashkojme livadhet tona.

-.-

Sikur dreri therret drenushen e tij,

ne kete nate te fundit te vitit ,

Ti falemi altarit te dashurise!

Raimonda Moisiu

Hartford CT USA

Dhjetor,Fundviti 2008

Bota e Gruas Shqiptare - DRENUSHA ZAJMI - Parathënie -

2008-12-12T12:12:00.005-05:00

Libri i autores , Medije Vraniqi "Gjithmone mes nesh"

PARATHËNIA

Sapo të kapësh nëpër duar vëllimin e parë poetik të poetes Medije Vraniqi, të cilën ajo ia kushton bijës së humbur, Valonës, të kaplon një ndjenjë e fortë malli dhe trishtimi, force e dashurie bashkë. Poetja vjen me dashurinë e nënës zbrazur fuqishëm nëpër vargje, duke na bërë të gjithëve ta lexojmë dhe të përjetojmë çdo fjalë e çdo varg me ndjenja të thella, ashtu si dhe janë shkruar.

Në këtë vëllim të parë të sajin, ajo shfaqet me një gjuhë të pasur, gjithmonë duke qenë sa më e qartë dhe e sinqertë në shfaqjen e ndjenjave dhe dëshirave të saj, që lidhen njëkohësisht me dhimbjen e shumë njerëzve që kanë humbur njerëzit e dashur. Nëpërmjet dhimbjes që lexohet qartë në vargje, por edhe në mes tyre, lexuesi gjen dhe përballet edhe me dhimbjen e tij, duke gjetur njëkohësisht edhe forcën e kurajën ta tejkalojë pa e harruar.

Poetja Medije Vraniqi nuk është poete dosido. Ajo nuk vjen e ngarkuar me dëshirën për të na impresionuar me teknikat e përsosura të vargut apo më gjëra të pathëna më parë. Ajo vjen e qetë, por me një zë të fortë që të shkund, e brishtë, por njëkohësisht e fuqishme dhe kurajoze, e sinqertë dhe e hapur ashtu që lexuesi ka ndjenjë, sikur bashkëbisedon me një mikeshë të kahershme dhe duke ndarë ndjenjat: dashurinë, dëshpërimin, pikëllimin, gëzimin apo dhembjen, të cilat prekin çdo njeri herët apo vonë nëpër fazat jetësore. Në këtë sens janë shtruar p.sh., poezitë e saj: “Në ëndërrim”, “Vetëm për një çast”, “Vargjet e mia” e sidomos poezia “Më mungon Valonë” ku poetja me zemrën e thyer të nënës qan nëpër vargjet:

...............

Se më dogji malli moj bija ime

Përditë m’i gërryen të miat kujtime

Ti në botën tjetër, unë në botën time

Na bashkojnë veç ëndrrat, sot bërë dhimbje

Ky mall, ky lot, kjo vuajtje e gjatë

Ky vaj pa zë, çdo ditë e natë

Dhe këto të lagura letra edhe shkronja

Janë për Ty bijë, për sytë e tu të zjarrtë.

Nëna, pra, poetja Medije Vraniqi, shfaq edhe dëshirën e zjarrtë që ta mbajë të bijën gjallë, qoftë edhe nëpërmjet vargjeve poetike. Shpirti i Valonës ndihet nëpër secilën faqe të librit, lexuesi përjeton një ndjenjë gati ireale teksa lexon vargjet e poezisë: “Në ditën e ditëlindjes tënde Valonë” ku poetja flet me gojën e së bijës, që i drejtohet prindërve, vëllait e motrave. Lexojmë disa nga vargjet:

...Mami, babi, ndjej duart tuaja mbi mermerin e bardhë

Që m’u bë fustan i nusërisë

Dhe shoh lotët që ju rrëshqasin gjoksit që më ushqyet

Cilat ishin stinët e dashurisë…

Dhe më poshtë:

O vëlla Vendim, o motër Vepër Vanesa

Falmëni… po ka rikthim sërish edhe njëherë tjetër…

Medije Vraniqi është edhe një njeri i rrallë dhe vetëm të tillët edhe i dallojnë të rrallët dhe bëjnë veprime, për të cilat rrallëkush ka forcën dhe guximin t’i bëjë. Ajo i zgjat dorën të gjithëve dhe na paraqitet edhe me një dashamirësi të sinqertë duke ndryrë pikëllimin e saj e duke i falënderuar miqtë, farefisin e dashamirët e tjerë, të cilët i janë gjendur pranë në ditët e vështira dhe i kanë zgjatur dorën. Ajo thotë:

...Për dorën që fort ma shtrënguat

Me ju të përjetoj e të përballoj fatkeqësinë

Çastet e jetës që shpesh më ndaluan

M’i mbushët me forcë e dashuri

Krahët që fluturimin e ndaluan

Ju i dhatë edhe njëherë udhë përsëri...

Ndërsa shfaq përsëri mirëkuptimin e saj të pashtershëm edhe për të tjerët, që nuk arritën të bashkëndienin dhimbjen e saj:

…sonte dehuni

Me aromën e dhembjes sime

Sepse ju nuk mund të më shikoni kurrë mua

Unë sërish, edhe kështu ju dua...

Medija na paraqitet spontane në poezinë e saj, me anë të së cilës ajo arrin të zbulojë shpirtin e saj të mirë dhe humanitetin, një tipar karakteristik për Medijen dhe i cili është përcjellë edhe në fëmijët e saj, duke ditur se Valona, ka punuar si vullnetare nëpër shumë vende ku është dashur ndihma njerëzore dhe materiale. Medija nuk ndan mirëkuptimin dhe dashurinë e saj vetëm me të gjallët. Ajo bashkëndien me të gjitha dimensionet universale që na rrethojnë.
Ja vargjet, sa kuptimplota aq edhe rrëqethëse në dashurinë e madhe që përmbajnë, nga poezia shumë e arrirë “Një lule për të gjithë”:

...Në vizitë unë kur vij, lulen te porta e le

E di që ti do të gëzohesh

Kur e ndaj dhuratën me të gjithë

Kurrë s’e kam menduar, që edhe të vdekurit ndiejnë

Ti qeshesh e ngrirë kur unë flas me ta, më sheh në sy.

Unë heshtur lutem të përkujdesen për ty..

Medije Vraniqi duket e formuar në shfaqjen e thellësive shpirtërore dhe përvojave, me të cilat ajo është kalitur gjatë jetës. Qysh në moshë të re, ajo emigron bashkë me bashkëshortin e saj në SHBA, për të qëndruar atje deri në ditët e sotme. Duke qenë pjesë e një familjeje shumë atdhedashëse e kontribuese në çështjet kombëtare, ajo ka bashkëndierë edhe me sfidat dhe luftën e kombit shqiptar për liri.

...sot gëzoj për TY loke Kosovë

Ma gëzofsh Pavarësinë shekuj merituar...

Familja e saj, pra Medijes, është njëra ndër familjet e shumta që kanë bërë shumë për Kosovën, duke hapur dyert e tyre për shumë familje shqiptare dhe, duke kontribuar në mënyra të ndryshme. Edhe sot, ata njihen për mikpritjen e tyre, ndihmën dhe dashurinë që kanë për njerëzimin dhe besimin e pashtershëm që hyjnoren te njeriu. Duke qenë larg atdheut, Medija përballet edhe ma mallin për të afërmit e saj, prindërit, vendlindjen dhe shoqërinë. Ajo na tregon përmes vargjeve si e tejkalon mallin edhe me ndihmën e familjes:

Mërgimi i rëndë,

Rruga ka qenë shpesh e vështirë

Larg Kosovës sime, Prizrenit shekullor

Forca juaj rrënjosur tek unë

Nuk më la kurrë të rrëzoj shpirtin tim paqësor…

ose nostalgjinë që e hasim te poezia për Prizrenin, qytetin e lindjes :

...Ta dhurova puthjen pragu i shtëpisë

Rrugën e gjatë prapë kam me e nisë

Mirë se të gjej kur të kthehem përsëri

Siç pragut të nënës kthehet me mall çdo bijë...

(Prizreni)

Medija po ashtu me gjuhën poetike i flet edhe së ëmës së plakur, duke ndierë gjithmonë dëshirën për praninë e saj, duke pasur edhe nevojën për ta përjetuar dashurinë edhe si bijë e motër. Duke qenë gjithmonë nën kthetrat e mallit që e përvëlon, ajo i prapëseprapë mendon për zemrën e të ëmës duke i thënë:

Mallin për Ty nënë, s’e shkruan dot vargu im

Përkëdhelja ime e di që të ka munguar

Larg jemi moj nënë, falmë për këtë mërgim

Falje i kërkoj edhe tokës sime aty, që më ka krijuar...

Medija, pavarësisht dhimbjes së saj të madhe për fëmijën, për të bijën, Valonën, e cila humbi jetën aksidentalisht, gjen forcën për t’u drejtuar kah e ardhmja, për t’u bërë shtyllë mbështetjeje për bashkëshortin dhe fëmijët e tjerë. Ajo arrin ta shndërrojë pikëllimin dhe dhimbjen, në forcë dhe guxim për t’u përballur me sfidat e tjera jetësore. Edhe vetë dhembja e saj qëndron me dinjitet brenda zemrës së lënduar përgjithmonë, por poetja përsëri arrin të falë. Të falë dashuri paskëtaj. Dhe kështu, duke qenë nënë, femër e grua, ajo arrin të na kujtojë femrat kurajoze që nga mitologjia e deri në ditët e sotme. Lexojmë ca vargje të cilat paraqesin këtë sens:

...ti më mungon ...nuk je më

Shoh atin tënd, më i heshtur se mua

Një zë më thërret nga larg

…je nënë ...por je edhe grua

Kurajën e thërras fort të rifilloj jetën...

Dashurinë e saj për familjen e hasim edhe te poezitë që ua kushton më të afërmve të zemrës, bashkëshortit dhe fëmijëve:

...Ne bashkë krijuam këtë fole dashurie

Rrugëtimet tona të gjata nëpër mërgim

Ti e di lotin, që është tharë mallit në faqen time

Dhe unë shpirtin tënd, që e ruajta me bekim

“Ti po hesht”

(bashkëshortit)

…Vendim

Kur linde ti, të quajtëm Vendim

Sepse bir, na lindi djalë, gjaku, atdheu

Këtu larg në mërgim

Kur lind djalë, lind vendi, mëmëdheu...

(të birit, Vendimit)

Vanesa moj bijë, moj këngë e jetës

Ti gushës më mblidheshe si shall i ngrohtësisë...

(të bijës Vanesës)

...Sot vajzë e rritur me shtat selvi

E ëmbël, e dashur, më jep kaq besim

Një dritëz e bukur te syri yt rri…

(të bijës Veprës)

Dhe përsëri kthehet te bija e saj, Valona, te gëzimi i parë i shtëpisë dhe i këndon ninullat e saj, njësoj sikur e kishte përkundur kur ishte në djep. Valona është frymëzimi i saj për të jetuar, krijuar dhe punuar, burimi i vetë jetës që vjen pas jetës, është pjesë e pandashme e saj që jeton, nëpërmjet njerëzve të dashur.

…ti fli …e mira ime fli

Fryma jote, s’do më mbaj më zgjuar

Si dikur të jepja gji dhe të përkëdhelja me duar...

(të bijës Valonës)

Dhe krejt kah fundi, Medija vjen me imazhe të gjalla duke u përballur me realitetin, e vetëdijshme për tragjedinë e përjetuar si pjesë e botës njerëzore, e formësuar si poete dhe e lartësuar si person, si njeri. Vargu i saj i veçantë shihet më së mirë në poezinë krejt spontane, ku ajo arrin të pajtohet me mungesat dhe shpesh herë pakuptimësitë e jetës, arrin ta ruajë besimin e saj në Zotin dhe njerëzit, në pjesëzat që i takojnë çdo njeriu për t’i jetuar e përjetuar, për t’u krijuar në fund një pasqyrë, një jetë ashtu si është dhe për t’u bërë një pikë e natyrshme brenda universit njerëzor.

...Sonte udhëtare e vonuar jam

Në stacionin e panjohur e vetmuar ngela

Zemra rreh si një zog i plagosur

Ky udhëtim pa Ty nuk paska të sosur

Tani ç’të bëj… tani…

Rri pres ende këtu në mendime

Udhëtarët e tjerë që i përkasin jetës sime…

Poetja Medije Vraniqi në këtë vëllim, vjen krejt natyrshëm duke na u shfaqur me meditimet e saj të shndërruara në vargje, duke pasur një qëndrim shumë dinjitoz karshi njerëzve që ajo iu drejtohet, botës në përgjithësi dhe lexuesit në veçanti.
Duke e lënë Valonën të jetojë përmes saj, përmes trupit dhe vargjeve, ajo na e shfaq krejtësisht të gjallë dhe lexuesi, patjetër që gjatë leximit të këtij vëllimi, përjeton një udhëtim, ka një parafytyrim për vetë Valonën, e cila qëndron si fotografi, si prapavijë e gjallë pas çdo poezie.
Poezia e Medijes vjen edhe si klithmë i shpirtit të plagosur, por që ajo megjithatë arrin ta ngjyrosë me sinqeritetin dhe origjinalitetin e saj, duke e bërë lexuesin që pavarësisht dhimbjes, të ndiejë edhe dashurinë e paskajshme. Në këtë mënyrë, i jep lexuesit një balsam shpirtëror, një këshillë jetësore, një udhërrëfyes për jetën me të gjitha çka përmban. Medija na mëson, se jeta pavarësisht dhimbjeve të mëdha, megjithatë është një dhuratë e madhe që na jepet dhe që na sfidon m’u nga përmbajtja që e ka përbrenda.

Drenusha Zajmi Hoxha, 2008

Bota e Gruas Shqiptare - SUZANA KUQI - Poezi

2008-12-12T04:50:00.004-05:00

Nena i kendon Vajzes

Sublime

Krijesa ime e vockël dhe e ëmbël

bërë prej mishi e gjaku

me dashuri e ëndrra ngjizur

përmes dhimbjeve lindur

delikate dhe e brishtë

e bukur deri në mallëngjim

... aq sa më lë pa frymë…

Të marr ndër duar

e në këtë moment

kuptoj sa të ngjashëm

e të ndryshëm

jemi me zotat,

të ngjashëm

se himnin e pavdekshmërisë

këndon frymëmarrja jote,

të ndryshëm

se për ty

drita e syve të mi

do të gozhdoja

veten në kryq…

Dëgjova zërin tënd...

Dëgjova zërin tënd

e...

dita ndryshoi ngjyrë...

Bija ime

ç'shpirt i ëmbël

ka hyrë

në mishin e gjakun tim

për të t'krijuar

Ty...

Befasohem...

U befasova

se si qielli

kish të njëjtin

shkëlqim

të syve të tu

edhe se

në ngjyrë tjetër...

Se si profumi

i tokës

ajrit

detit

pemëve e luleve

është i njëjti

me atë

të lëkurës tënde...

Befasohem

bija ime

kur mendoj,

se sa të ngjashme

janë gjërat e dashura

me gjërat e bukura

që na dhuron

jeta ...

Lot vajze

Një pikë loti

trishtueshëm ra mbi asfalt…

Një kontinent dashurie

ish mbytur në të….

Desha t'i thoja…

….. asgjë nuk i thashe…

do ta kuptojë vetë…

… se në shpirtin e saj

dashuri…

ka një univers …

Një vajzë e bukur kalon rrugës...

Gjuri

përthyhet lehtas

në çdo hap

flokët

mbi supet e hajthmë

mantel i artë

dy buzë

gonxhe

të një trëndafili

nënqeshje

e dlirë

si rreze dielli...

rrugës

po kalon një vajzë...

Je vajzë

apo... je ëndërr

që rrugës fanitet...

tek shikime të panumërta

mbi hapat

e tua përmbysen...

zemra ime prej nëne

me ankth përpëlitet

bijë,

mbi ç' sy vallë

shikimi yt do të ndalë ..?

Vajza ime…

Vajza ime

tashmë është një ëndërr

e unë një … pritje

Vajza ime

ëndrrën u ka rrëmbyer

pulëbardhave

e ka ikur tutje…

Vajza ime

mes detit dhe qiellit

porteve dallëndyshe…

Vajza ime

një ëndërr në lundrim

e unë

zemër që bën durim…

Vajza ime

marinare ëndrrash

endet nëpër botë

këtu unë

port këmbëngulës

në një pritje kokëfortë...

Ka fytyrën tënde

Tri ditë

që nuk dëgjoj

time bijë...

është larg

diku atje

në Ukrainë a Rusi...

e mendoj

çdo moment, çdo çast

labirinte

malli e shqetësimi

emri i saj

poezi që më endet

shpirtit

ka fytyrën e saj

...dhe shijen e lotit...

Bota e Gruas Shqiptare - RAIMONDA MOISIU - Poezi

2008-12-09T09:34:00.003-05:00

"*Mos dhunoni brishtesine !*

Toka tani krahet hap ta marre brenda,

Ku s’do kete me shi, diell, lule, debore,

Vdekja qe nga ,arkivoli kundron trupin e saj,

Shqyer nga plaget, gjaku,dhunimi mizor.

Moter, moj! Brof nga varri, flake “ vellon e nuses,”

Qe ta hodhi lehte vdekja ne krevatin prej druri ,

Çirrja masken lajkave ,mashtrimeve dhe epsheve,

Ketyre qe qajne tregoju ç’te beri nje thike prej “burri”.

Nuk jeni burra, veç meshkuj, o rrace e burracakeve,

Qe mburreni me kapriçot ,perdhunim , mizori , dajak,

Dhe ju, nje grua u ka dhene nga shpirti qumesht gjiri ,

Edhe ju nje grua u ka mbajtur 9-e muaj ne bark.

Ju çdo nate kerkoni gruan,t'ju ndeze epshet ne shtrat,

Dhe ju dhuron çupen,djalin ,nipin ,mbesen,

Nje gruaje i puthni kembet per ta patur dashnore,

Qe tu mekoje çdo mengjes me blerinen dhe vesen….

Çfare zemre pate ti ,qe shkrehe armen mbi nje grua,

Dhe u kapardise duke i fryre grykes se pistoletes,

Ti vrave ,nje trendafil, nje fllad te embel miresie,

Dhunove me plumb brishtesine e nje gjoksi te nxehte.

Ngrihu, moter, nga arkivoli i ketij dhjetori, ec me mua,

Te sokellijme ,t’u rrembejme lirine , burracakeve te pabese,

Qe te vrane ne emer te “nderit”…,Oh, jam nje grua si ti,

Me trendafile ,

me gishtrinjte si qirinj

Mbi varrin tend

Po te pres.

Raimonda Moisiu

Hartford CT USA

Dhjetor 2008

Bota e Gruas Shqiptare - ELIANA LESHAJ - Poezi

2008-11-25T12:52:00.004-05:00

TEK PRES NJE MENDIM …

S'kam humbur teresisht ne m'ke kerkuar

me mendim

ne korridoret e spitalit ku beja para -mbrapa

majtas - djathtas e anasjelltas

me tundonte impulsi te bertisja me te madhe

te gjitha emrat qe me merrnin peng kujtesen

Ne spital s'je kurre vetem, as brenda vetmise tende

Heshtja e zhurmshme sinkronizon oraret e pritjes

e minutat e ikjes me kurriz

Do zoti s'vijne t'me takojne, as sot

vizitat e vizitoreve te njerezishem

Injeksjonet po me flene ne gjak

si mikrobe moderne qe me vrasin pa dashje

rezistenzen

Antitrupat shkrihen ne qelizat agonike

e fuqia ime rritet tek fikem ne krevatin

me çarçafe te dizinfektuar

E paskam zemren e forte si mali ku ngriti shtepi

stergjyshi im

para dhe pas plumbave te luftes

edhe pas luftes...

Me mallkim ne gryke te fytit

e dashurine per mua qe s'me njohu

poshte grykes

ku s'deperton as dimri as frika

***

Nje goje e madhe ne nje koke te vogel

dhe nje veshtrim i qete ne syte e trembur

te kuruesit me liçense

betuar para urdhrit se di t'me kuroje

Me pyet, ku me dhemb me shume

***

Nese ti me ke prekur dhimbjen, me mendim

jam sheruar plotesish, pa dijenine e mjekut

Me dhemb vetem malli me te cilin

i flas delireve tona, ne oret e hershme e ne oret e vona

Siç mban mend:

Bashke kemi dashuruar nje liste dashnoresh

te vdekur ne shekuj e ne shekuj te rilindur

kemi dashuruar dheun e shiun

qe shuan pluhurin ne rruget nga kemi ardhur

ne takim tone dykontinetal

…dhe ate pasditen kur donim te qanim me te madhe

pa kokerr loti ne sy

e zgjodhem te degjonim dimrin e Vivaldit

e ajo, vajza dhe dashuria jote

mikja dhe forca, shamia e djeresve

dhe kafeja e lodhjes

tha me ton te vendosur:

"Une preferoj dimrin"

Ti shtove ne lotin e thare qe kishte ze te gezuar

“PO.

Degjojme dimrin e Vivaldit qe duket sikur mbaron

Aty nga fundi, rifillon furtuna “

Ne heqim xhupat e shallet

Lekuern e sakrifikuar te kafsheve

dhe dalim ne kerkim te ndonje luleje shtatanike

Debora e fundit kthehet mbrapsht

ne nje rreze drite potente, shkarkon

mbi ne dhe mbi lulen e ngrire

gripin e madh te fundjetes se tij perseritese

***

Semundja ime me eshte bere mike

si ikonat e shenjtereve neper muret e qytetit

e brenda kishave te panumerta

te cilave ju flas ngaqe s'dine t'me flasin

dhe ju rrefehem ngaqe s'kane emer

ne bindjen time:

Para zotit jemi te gjithe nje (Adam dhe Eve)

ose Eve dhe Adam, meqe ne kohet moderne

seksi i bute ka veshur pantallona me zinxhir

mu aty para

sikur forca te buronte nga aty

sikur e drejta te ishte nje prerje stofe unisex

Do me dhembte me pak semundja ime

po te mbulohesha mire me rroba

...nese ti do me ngrohje ne rezistencen e skuqur

te mendimit

qe ndjej t'me vije rreth e rrotull

si nje shpirt mbetur peng, ne diagnozat

e semundjeve te pasherueshme

te repartit mjekesor ku jam e perkohshem

Bota e Gruas Shqiptare - SUZANA KUQI - Tregim

2008-11-14T19:50:00.004-05:00

Fustani

Lira, rrotulloi çelësin në bravë e bashkë me kërcitjen e tij ,ndjeu sikur diçka i kërciti e ju thye brenda . Lotët ju rrokullisën faqeve, ish munduar të sajonte një buzëqeshje tek i thosh atij natën e mirë me shpresë se do t'i jepte një puthje sado të lehtë e të zbehtë në faqe, por hiç. Ai ishte mjaftuar një "natën e mirë" të thatë dhe e kish shikuar... oh sa keq i kish bërë ai shikim i ftohtë...Tjetër gjë kish shpresuar atë mbrëmje.
- Mos e bli !- i kumbuan në veshë fjalët e shitëses së re e simpatike, kur kish vendosur të blinte fustanin. Kish parë sytë e saj. Të bukur , po të çuditshëm, kishin atë vështrim ... pak si të larguar, prezent e njëkohësisht sikur nuk të shikon. Lira kish mbetur një çast. Eshtë kaq e re, nuk ka përvojën e duhur , shitësit duhet të bëjnë çmos të shesin mallin që kanë në dyqan. Po sikur t'a dëgjojë pronarja ? Pasi u sigurua që kjo e fundit ishte e zënë me klientë të tjerë , e pyeti me zë të ulët :
- Përse ? Eshtë shumë i bukur ,- e ndërkohë nuk ja ndau shikimin atyre syve duke mbajtur me zor të qeshurit. Ishte një pyetje e kotë, kish vendosur t'a kish me çdo kusht fustanin për këtë mbrëmje , por ishte bërë kurioze , e pastaj nuk kish si t'a humbte atë përgjigje, kushedi se ç'xhevahir do të nxirrte ajo gojë e bukur .
- Bëj si të duash, nuk t'a këshilloj ,- ja ktheu thatë vajza së cilës nuk i kishin shpëtuar shkëndijëzat e gazit të bashkëfolëses. Pa shtuar as edhe një fjalë mbeshtolli fustanin, mori lekët dhe i ktheu kusurin pa denjuar t'a shikonte në sy.
Lira hoqi fustanin dhe e vuri në varëse. Ishte i bukur, i zi, elegant, një prerje që linte të shihej një dekolte e hijshme, një prerje që vinte në pah rrumbullakësinë femërore atje ku duhej, e vinte e ngushtohej në fund duke u zgjatur pak aq sa t'a tregonte më të hajthëm e më të gjatë trupin e saj. Kish dashur të bënte figurë të mirë atë mbrëmje, e me një palë taka do të dukej si ato vajzat në faqet e revistave të modës...Nuk e futi në dollap, e vari duke e ngecur grepin e varëses mbi derën e bardhë të dhomës së gjumit e u drejtua në kuzhinë. Kish nevojë për një kamomilë të mirë atë natë ku do të mungonin ëndrrat e bukura. Me filxhanin e kamomilës u drejtua drejt dhomës së gjumit. Befas, fustani i zi mbi atë sfond dere të bardhë, dekolteja ishte në formën e pikës së lotit, i gjithë fustani ngjante një lot i zi që i pikonte aty përpara dhe zëri i shitëses :
- Mos e bli !

- & -

- Kam një rast special , mund të më këshillosh se ç'fustan duhet të zgjedh ?- Lirës nuk i bëhej vonë se tani ishte rradha e vajzes së re të qeshte me të, aq i bënte. Fati i kish dhënë një rast të dytë me atë djalë që e shoqëronte në ëndrra prej kaq kohësh .
Mirëdita !- ju përgjigj thjesht shitesja. Jo , sytë e saj nuk e tallnin, por po e shikonin me kujdes nga koka tek këmbët .
- Mirëdita- ja ktheu Lira pak e hutuar, kish harruar të përshëndeste ,- desha një...- desh t'i thosh këshillë...- e zonja e dyqanit u afrua duke buzëqeshur në mënyrë të tillë që të linte të kuptonte se ishte ajo ,së cilës duhej t'i drejtohej.
- Desha të blija një fustan ,- foli si me pahir Lira.
- C'tip fustani keni ne mendje ?
- Për një mbrëmje...
- Eja, sapo më kanë ardhur ca modele të reja, janë shumë të bukura, - entuziazmi i gruas e tërhoqi Lirën dhe e ndoqi pas.Gruaja tërhoqi një perde pas së cilës ishin varur fustanet e reja. Menjëhere i ra në sy një fustan me ngjyra të çelura. Edhe modeli ishte i bukur, pastaj ato ngjyra delikate... Lira u afrua dhe e preku . Butësia e cohës në prekje e mbushi me ndjesinë e mirëqenies. Padashur ktheu kokën nga shitësja , fytyra e saj ishte e çelur e sytë shprehnin miratim.
- Shiko sa i bukur është dhe ky tjetri ! - Lira pa fustanin që po i tregonte e zonja e dyqanit. Ishte vërtet shumë i bukur, si nuk e kish vënë re më parë.
- Ja, dhe ky tjetri , duhet t'ju shkojë shumë, do t'ju japë një pamje tjetër, më sofistikuese.
Sytë e shitëses dukeshin të largët, sikur as që i binte ndërmend se Lira ishte aty ,ose sikur aq i bënte se ç'fustan do të zgjidhte. Mori fustanet e u fut në dhomën e provës. Të tre i rrinin për mrekulli, a thua ishin qepur me masat e saja. Nuk dinte kë të zgjidhte.I hoqi dhe i vari duke i kundruar.
Të isha në vendin tënd , do të kisha zgjedhur këtë,- pronarja e dyqanit vuri gishtin mbi fustanin e zi, - e zeza është elegante e të mbulon difektetet.
Shitësja kaloi pranë ,pa ja hedhur syte. Cilin do t'i kish këshilluar ajo ? Fundja ,përse t'a vriste mendjen kaq shumë, fustani i parë i pëlqente, por për atë mbrëmje ... nuk bënte, duhej të ishte diçka më shik.
- Mirë, këtë do të marr ,- ajo vendosi gishtin mbi fustanin e zi. Le të mendojë ç'të dojë ajo shitësja, e zonja e dyqanit është më e vjetër e ka më shumë eksperiencë, mendoi tek pa duart e shkathëta tek palosnin fustanin për t'a futur në kutinë e kartonit e ja zgjati duke i thënë se mund të shkonte e të bënte pagesën . U drejtua nga kasa me ndjesinë se po linte diçka që i përkiste asaj aty prapa.Mbajti hapat.
- Më fal, u pendova, dua të marr atë tjetrin.
E zonja e dyqanit e ruajti buzëqeshjen e mirësjellëshme edhe se sytë e saj tregonin se e kish humbur durimin . Megjithatë nuk e bëri veten, mendimi se po e shiste një fustan, i justifikonte minutat e humbura. Palosi fustanin tjetër me po atë zhdërvjelltësi të duarve, e futi në kuti e ja zgjati. .Lira ju afrua kasës me të në dorë dhe nxorri paratë.
- Bëre zgjidhje të bukur. Por mos e vish sonte këtë fustan, - i pëshpëriti shitësja tek i ktheu kusurin.
- Cfarë ?!
- Vish diçka tjetër, diçka që e ke veshur edhe herë të tjera e je ndjerë mirë.
Lira e vështroi në mëdyshje. Nuk duhej të ishte normale nga trutë, ajo mezi priste t'a vishte atë fustan e të shkonte në atë takim.
- Bëj si të duash, nuk të detyroj...
- Mbaje këtu, do të vij t'a marr nesër,- ndërroi mendje Lira duke i zgjatur kutinë me fustanin brënda, intuita i thosh t'i besonte asaj vajze , edhe se nuk kuptonte se nga i vinte ai besim.
- Eli, çfarë po kurdis ashtu ?- pronarja ruante ende buzëqeshjen e ëmbël për klienten por kjo nuk e pengonte të shprehte inat në sytë e saj për shitësen. Lira e vështroi e habitur se si kish mundësi që një fytyrë t'i shprehte njëkohësisht të dyja.
- E ka paguar,thjesht po e lë këtu e do të vijë t'a marrë nesër, - tha shitësja.

- & -

Donte dhe pak minuta që dyqani të mbyllej kur Lira ju afrua banakut. Shitësja që quhej Eli, vetëm kaq dinte për të , i buzëqeshi.Si hije u afrua e zonja e dyqanit.
- Shpresoj të mos kesh kthyer mendje e kërkon paratë ?- i tha ajo si me të qeshur .
- Jo, nuk kam kthyer mendje ,- buzëqeshi Lira.Mori qesen që i zgjati shitësja dhe i pëshpëriti.
- Të pres tek bari këtu afër .
E pa tek hyri në lokal, veshur thjesht me një fustan linoje të bardhë.
- Faleminderit ! - foli e para Lira.
- Përse ?- vajza ngriti fare pak vetullat e Lira admiroi atë ball të bukur.
- Si përse ? Ndoqa këshillën tënde .
- Këshillën ? - një notë e lehtë gazi ndihej në zërin e vajzës, gjë e cila e hutoi Lirën. - Si të shkoi mbrëmja dje ?
Lira pa orën, nuk kish shumë kohë, kish lënë sërish takim me atë djalë e pas pak minutash duhej të largohej. Mbrëmja kish shkuar më mirë se e kish parashikuar. Sot do të shiheshin prapë. Më mirë se kaq...
- Si e bën këtë punë ? Desha të them se si...
- Se si jap "këshilla"?- vajza qeshi këtë herë me zë.
Lira nuk e zgjati. Nxorri nga një qese fustanin e zi në formën e lotit dhe e hapi.
- Kishe të drejtë për këtë. Më solli tersllëk, e pastaj vura re se vërtetë është shumë i bukur, por ka formën e lotit. A thua të jetë kjo ?
- Formën e lotit ?!
- Po . Të lotit ,- e hutuar nga e qeshura e vajzës , Lira mbante në dorë fustanin , pa vënë re se përpara saj kish ndaluar një grua e re .
- Sa fustan i bukur !- nuk e mbajti një klithmë admirimi ajo.Sytë e Elit shkëlqyen me qesëndi.
- Të pelqen ?
- E si të mos më pëlqeje , ka formën e zemrës.
- Zemrës ?!- Lira nuk po u besonte veshëve.
- Ku e ke blerë ?
Lira desh t'i thonte se ai fustan nuk kish formën e zemrës dhe se ai fustan asaj ...
- Ky ishte i fundit. Por zonjusha është penduar e don t'a ndërrojë . Nëse të pëlqen , zonjusha nuk ka asnjë kundërshtim ,mund të bini dakort, apo jo ?- Eli ktheu sytë nga Lira pa i dhënë kohë të fliste.
- Sa kushton ?- kish padurim në zërin e gruas së re .
- Në fakt ,unë desha t'ja falja zonjushës, - foli Lira duke drejtuar shikimin nga Eli.
- Aq më mirë, mund t'ja falësh zonjës , unë nuk e shoh veten me të - qeshi Eli.
Lira ndoqi me sy gruan tek largohej e gëzuar me fustanin në dorë.
- Po sikur...
- Mos e vrit mendjen, ai fustan është qepur për të.
- Nga e din ?
- E di dhe aq. Nuk ishte për ty. Ti kishe nevojë të ishe vetja, ajo ka nevojë të jetë dikush tjetër.
- E njeh atë grua ?
- Të njoh ty vallë ?
Jo, mendoi Lira, nuk e njihte, thjesht një kliente që kaloi në dyqanin ku punon ajo.Pa orën, nëse nuk ngrihej , do të vonohej e nuk donte të linte t'a priste...Por Eli u çua e para.
- Bëj kujdes me rrobat kur t'i zgjedhësh.Jo të gjithë janë të qepur njëlloj, ka që mund të jenë qepur për ty , e ka që nuk janë të qepur për ty. Mos i gjyko nga bukuria dhe as nga çmimi.E pastaj , mos i grumbullo në dollap nëse nuk i përdor.Jepi, fali, hidhi, por mos i mba kot.
- Po si ti gjykoj ?
Eli qeshi dhe u largua. Nuk e përshëndeti . Vërtet vajzë e çuditëshme .Lira u fut në rrjedhën e kalimtarëve të rrugës pa ja ndarë sytë asaj siluete të bardhë. Diku në trotuar ish ulur një djalë me kitarrë e me një qen . Vajza u ul pranë tij ,i mori kitarrën e u mundua t'i binte. Lira mbajti hapat. Desh t'a dëgjonte. Por ato që i kapi veshi ishin vetëm disa nota të ç'akorduara që u shoqëruan nga të qeshurat e djalit e shkaktuan buzëqeshje tek kalimtarët. Qeshi dhe vajza me atë të qeshur kumbuese ,e pasi i hodhi dy monedha në tasin që ishte vendosur prane qenit ,u ngrit e vazhdoi rrugën duke ju marrë pak këmbët. Më pas qëndroi pranë një të moshuari me shkop në dorë që kish ndaluar për t'u çlodhur e i pëshpëriti diçka në vesh. Burri i moshur filloi të qeshte, lodhja sikur ishte fshirë nga tiparet e rrudhura.
- Vajzë e bekuar ! E çmendur !- kaq kapi Lira nga pëshpërimat e të moshuarit.
E çmendur e bekuar , mendoi Lira, diçka kam kuptuar dhe unë , edhe se duke e dëgjuar fala një fustan të bukur një të panjohure e që më kish kushtuar...Lira filloi te qeshte . Kot që të vras mendjen , tashmë e bëra.Rroba të qepura për mua e jo të qepura për mua...E bukur edhe kjo. Po si duhet t'i zgjedh rrobat e mia, as që kam ndërmend të shkoj përsëri në atë dyqan me ato çmime të kripura.Shumë ,shumë, tek një dyqan kinezi. Mall kinez... vallë ai mall që qepet nga duar të miturish e njerëzve të shfrytëzuar mund të jetë për mua...Tani kohët janë vështirësuar, para ka gjithnjë e më pak e njerëzit si puna ime, në të shumtën e rasteve, mbarojnë punë aty. E përse jo, padashur mbajti këmbët një çast ,janë rroba të lara me lot e djersë mundimi, por... shpresa se diçka do të ndryshojë për mirë i bekon ato...Lira shpejtoi hapin, silueta e vajzës ishte zhdukur, por mendimi për të e dhuntinë e saj, ende jo.

Imperia 10 Tetor 2008

Bota e Gruas Shqiptare--RAIMONDA MOISIU - Poezi

2008-11-11T12:21:00.004-05:00

Jam "*Shaganeja "jote!

I dashuri im…
Ti? ….Me ardhe serish?
O Zot i madh!
Ku me ardhe keto caste,
Te ky vend i shenjte.
E shikon sa i shenjte qe eshte?
I shtruar i teri me sixhade persie,
Me kurore trendafilesh .
Mes petaleve te panumurta ngjyrangjyra,
Qendroj …marr fryme!
Une!
Nje trendafil i bardhe,
Qe sapo ka filluar te shpertheje,
Qe mezi pret nje krisje vetetime,
Nga perplasja e reve te qiellit, …aq
Sa t'i jap drite,
Fytyres sime e tendes.
Qe ato rete e panjohura me shiun,
Te me vaditin mua,
Trendafilin e bardhe,
Me gogesimen e tyre te kristalte.
Marr fryme.....!
Buze kopeshtit me trendafile.
Mes bardhesise sime,
Rri fshehur instinkti,
I intimiteteve te mia,
Qe rrahin si tik taku i sahatit,
Ne brendesi te kercellit,
Qe eshte
nje ishull i pashkelur.
engjelli im!
Pushtome me krahet e tua,
Guxo!
Prek petalet e lules me te bukur,
Qe ti adhuron.
Afroje te mua
Fytyren e dlire, engjellore,
Si i afrohet kupes se kalter te qiellit,
Kurora praverore e luleqershive.
Afroje…afroje buzen,
Edhe me, edhe pakez….
Edhe nje cikez hapsire ka mbetur,
Sa eshte e holle,
Cipa e buzeve!
Buzet e tua ....,
I ndjej te cepi I buzes sime.
Janeee...
Te nxehta, te kuqe, te turpeshme, te clireta,
Si cigania e vogel Esmeralda,
Qe shkruan mbi reren e detit,
Emrin e te dashurit te saj,
Qe nuk e ka pare kurr!
Dhe qe u buzeqesh valeve,
Qe ia fshijne ate emer papushim,
Dhe ajo shkruan e shkruan,
......serish.
Dua keto caste,
Te ndjej si shperthejne gonxhet,
Ne kercellin tim te trendafilte.
Lulet e pergjumura te qenies sime
Po presin perkedheljen tende,
me buze, me duar, me mermerima,
qe te gjallerohen, te mbushen me arome,
Dhe me bleteza plot mjalte,
Si lulet e livadheve,
Qe i zgjon duke i perkedhelur
pranvera.
Eja te thithim aromen,
......e luleve te sixhadese,
Ka fluturuar qe nga kopeshtet e Persise.
Nuk e ndjen peshperimen e petaleve,
.... dashnori im?
Jane harlisur e ndezur nga puthjet!
Paskan shpirt, dashurokan, qenkan ziliqare,
Edhe lulet!
Lulet e kesaj sixhadeje
U paskan ikur nga duart,
Poeteve te Persise
Dashnori im,
Me puth shume, fort, papushim
Kemi vec lule perqark,
Nuk ka askund,
tymra te padjegura makinash,
zhurme boriesh,
Vringellima thashethemesh,
Vetem ferferitje krahesh te fluturta.
Shiu asqe duket gjekundi ...
Jam Shaganeja* jote!
Te dua.!
* Shaganeja – personazh poetik nga poezia e Eseninit, simbol i dashnores romantike.

Nga Raimonda Moisiu
Hartford Ct USa
Fund tetori 2008

Bota e Gruas Shqiptare - - JULIA GJIKA - Poezi

2008-10-31T17:05:00.003-04:00

TRISHTIM

Murre qe ngriheni

Brenda shpirtit tim

Kam ngulur thonjte,

vetem u cjerr.

Kacavirrem

Jam macja e eger

Kerkoj shtegun e drites

Ju me torturoni

Edhe ne mes te dites.

Plasem me fytyre andej

Nga nuk e di

Ne eshte lindja

A perendimi I diellit

Trishtimi lan vehten

Duke ndjelle shiun e diteve

Qe u kam harruar emrin.

TE PAGUASH VDEKJEN

Zgjodhem ujrat

Per tʼu nisur drejt Tokes se re.

Lundrimi kish paqe

Ne siperfaqe.

Shpresen

e afronin dhe e largonin valet.

Ujrat ishin dhe mbeten te pabesa

Duke perpire endrra,

Kokeforte mbeti shpresa.

Kam degjuar per vaporre me njerez

Ne ujrat e globit

Jane mbytur ne shekuj.

Prape njerezit nisen

Me rruge te ligjshme, te paligjeshme

Duke paguar shtrenjte

Vdekjen per vehten

Dhe filizat e se arthmes

***

Mbyllem,

zvogelohem,

behem sa nje grusht

behem gonxhe

ne doren tende.

Magjia e prekjes

me hap,

me rrit.

celem, trendafil.

Me keputin

te keputesh trendafilat

Pse eshte kenaqesi?

PSE?

Pse vime ne bote,

pse derdhim me shume lote?

Lirine e qajme me lindjen tone

Ne lufte jeten e shkojme

Vdekjen shpetimtaren

Me qiri kerkojme.

E vetmja

Qe lirine na kthen

Sʼkerkon lavderim nga ne

Me kosen e lashte,

Urrejtjen tone mbledh.

Bota e Gruas shqiptare--MYRVETE MEHMETI -Poezi

2008-10-31T12:31:00.004-04:00

Lutem

Dje i bredha ikjet,shtigjeve në zemrën e malit

ia ndrydha hapsirën zanit,

që mos te gjej udhën deri tek ty.

E kur mbramja ra,

u shemb andrra tundshem mbi mue

e më keputi dhimbjen nën qepalla.

Pikvesa e rreshqitun mollzave,

buzën e paputhur dritheroi

tek i peshperiste belbëzimet.

-I miri im,

iu luta natës e hanes

që mos t'më quejn shpirtlëndesë,

le mos t'më quejn as Zot.

Jam vec një zemër grueje

që gjet' ngrohtësi

te gjoksi jot.

****************************************

Zani jot

Shkuen te gjithe,

edhe zani yt,ferfelloi

me stuhin e fundit.

.
Nga kjo stin e kuqrremt,mbet

vec nje tufe gjethesh

ne grushta kaperthyer.

Mbi to do e shtrydhi denesen

e shembun supesh.

Koha deperton neper mue,

po vec heshtjen ndjej qe me pret

me tehun e mpreht te dhimbjes

dhe zagushin e ajrit te lagesht.

Sec ferfelloi kjo stuhi.

Fryj moj fryj,fort fryj

me shembe gjunjaz,

vec kujtimet e stines s'mi merr dot'

**************************************************

Ja ku do jem strukur

Më lëndo një cik

të ndjej' sa shumë po dhemb,

më prek thell

aty ku s'më lëndoi askush,

më vdis e më ngjall

në krahrorin tëndë,

vec sa ta shohë

deri në cilin qiell

mbrrijka dashuria.

..e nëse të humbas,

udhëve të lagshta sdo më gjejsh.

Do të kem gjetur streh

diku mes shtat qiejve,

do jem ba ylber.

**********************************************